اریترومایسین
اریترومایسین پمادی چشمی از گروهِ آنتیبیوتیکهایِ ماکرولید است که با متوقفکردنِ رشدِ باکتریها، عفونتهایِ سطحیِ چشم را درمان میکند.
این پماد بیشتر برایِ درمانِ التهابِ باکتریاییِ ملتحمه (چشمِ صورتی) و پلک، و نیز پیشگیری از عفونتِ چشمیِ نوزادان بلافاصله پس از تولد به کار میرود.
مهمترین نکته این است که حتی اگر چشم زودتر بهتر شد، باید دورهٔ درمان را طبقِ نظرِ پزشک کامل کنید تا عفونت بهطورِ کامل از بین برود و برنگردد.
اگر بعد از چند روز مصرف، قرمزی یا ترشحِ چشم بهتر نشد یا بدتر شد، دردِ چشم یا حساسیتِ زیاد به نور داشتید، یا نشانههایِ آلرژیِ شدید دیدید، حتماً به پزشک مراجعه کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
اریترومایسین پمادی چشمی از ردهٔ آنتیبیوتیکهایِ ماکرولید (Macrolide) است که بهصورتِ موضعی و مستقیماً درونِ چشم استفاده میشود. این دارو با مهارِ ساختِ پروتئین در باکتری، از رشد و تکثیرِ آن جلوگیری میکند و به این ترتیب عفونتِ سطحیِ چشم را کنترل میکند. چون فقط در سطحِ چشم اثر میگذارد، جذبِ آن به جریانِ خون بسیار ناچیز است و اثرش عمدتاً محدود به همان ناحیه میماند. هدفِ اصلیِ درمان با این پماد، از بین بردنِ باکتریِ عاملِ عفونت، کاهشِ التهاب و قرمزیِ چشم، و پیشگیری از گسترشِ عفونت به بافتهایِ اطراف است.
موارد مصرف
- درمانِ عفونتهایِ باکتریاییِ سطحیِ چشم مانندِ التهابِ ملتحمه (چشمِ صورتیِ باکتریایی)
- درمانِ التهابِ پلک (بلفاریت) و لبهٔ پلک ناشی از باکتریهایِ حساس
- کمک به درمانِ برخی عفونتهایِ سطحیِ قرنیه ناشی از باکتریهایِ حساس، طبقِ تشخیصِ چشمپزشک
- پیشگیری از عفونتِ چشمیِ نوزادان بلافاصله پس از تولد، بهعنوانِ اقدامی استاندارد در زایشگاهها
روش مصرف
پیش از استفاده، دستها را کاملاً بشویید. سرتان را کمی به عقب خم کنید، پلکِ پایین را بهآرامی پایین بکشید تا گودیِ کوچکی ایجاد شود و نواری نازک از پماد را درونِ همین گودی — نه مستقیماً رویِ کرهٔ چشم — قرار دهید، سپس چشم را چند لحظه بهآرامی ببندید. نوکِ لولهٔ دارو نباید به چشم، پلک، دست یا هیچ سطحِ دیگری برخورد کند تا دارو آلوده نشود. اگر همزمان از قطرهٔ چشمیِ دیگری هم استفاده میکنید، معمولاً باید قطره را چند دقیقه زودتر و این پماد را در انتها بهکار برد، مگر آنکه پزشک یا داروساز ترتیبِ دیگری توصیه کرده باشد. تارشدنِ موقتِ دید بلافاصله پس از استفاده، بهدلیلِ بافتِ چرب و غلیظِ پماد، طبیعی است، پس بهتر است تا شفافشدنِ دوبارهٔ دید از رانندگی یا کارهایِ حساس خودداری کنید. حتی اگر نشانهها زودتر بهبود یافتند، دورهٔ کاملِ درمان را طبقِ تعدادِ دفعات و مدتی که پزشک تعیین کرده ادامه دهید و آن را خودسرانه قطع نکنید تا عفونت بهطورِ کامل از بین برود.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
عفونت باکتریایی سطحی چشم، مانند التهاب ملتحمه (چشم صورتی باکتریایی)
دورهٔ درمان را کامل کنید. نوک تیوب نباید با چشم تماس پیدا کند؛ تاری دید کوتاهمدت پس از مصرف ممکن است رخ دهد.
بلفاریت باکتریایی (التهاب لبهٔ پلک)
بهداشت لبهٔ پلک و کمپرس گرم معمولاً همراه درمان لازم است؛ مصرف طولانی یا تکرار دوره باید با ارزیابی چشمپزشک انجام شود.
برخی عفونتهای سطحی قرنیه ناشی از باکتریهای حساس
عفونت قرنیه جدی است؛ درد، کاهش دید یا حساسیت به نور نیازمند ارزیابی فوری چشمپزشک است.
پیشگیری از عفونت چشمی نوزاد بلافاصله پس از تولد
پماد را پس از مصرف از چشم نشویید و برای هر نوزاد از تیوب استریل جداگانه استفاده کنید؛ این اقدام برای پیشگیری است و درمان عفونت فعال نوزاد محسوب نمیشود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به اریترومایسین، سایرِ آنتیبیوتیکهایِ ماکرولید یا هر یک از اجزایِ این پماد حساسیت داشتهاید، حتماً به پزشک یا داروساز بگویید.
- اگر لنزِ تماسی استفاده میکنید، پیش از شروعِ درمان به پزشک اطلاع دهید؛ معمولاً تا بهبودِ کاملِ عفونت باید از لنز استفاده نکنید.
- هرگونه قطره یا پمادِ چشمیِ دیگری را که همزمان استفاده میکنید، به پزشک یا داروساز بگویید.
- اگر پیش از این جراحیِ چشم داشتهاید یا بیماریِ مزمنِ چشمی دارید، این موضوع را با پزشک در میان بگذارید.
- در صورتِ بارداری، قصدِ بارداری یا شیردهی، پزشک را مطلع کنید.
- اگر قرار است این پماد برایِ نوزاد یا کودک استفاده شود، دقیقاً طبقِ دستورِ پزشک یا پرستار عمل کنید، نه بر پایهٔ تجربهٔ استفاده برایِ فردِ دیگر.
عوارض احتمالی
- سوزش یا احساسِ خفیفِ سوزش بلافاصله پس از استفاده
- تارشدنِ موقتِ دید بهدلیلِ بافتِ چربِ پماد
- قرمزیِ خفیفِ چشم
- خارشِ اطرافِ چشم
- چسبندگیِ پلکها، بهویژه هنگامِ بیدارشدن از خواب
- تورمِ پلک یا اطرافِ چشم، کهیر یا خارشِ گستردهٔ پوست، یا مشکل در تنفس، که نشانههایِ واکنشِ آلرژیکِ شدیدند؛ با اورژانس تماس بگیرید.
- دردِ شدیدِ چشم، حساسیتِ زیاد به نور یا احساسِ جسمِ خارجی در چشم؛ در این صورت سریع به پزشک مراجعه کنید.
- قرمزی، ترشح یا تورمی که پس از چند روز مصرف بهتر نشود یا بدتر شود؛ میتواند نشانهٔ عدمِ پاسخِ عفونت به این آنتیبیوتیک باشد و نیازمندِ بازبینیِ پزشک است.
- کاهشِ محسوسِ دید یا هرگونه تغییرِ ناگهانی در بینایی؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
چون این پماد فقط بهصورتِ موضعی در چشم استفاده میشود، جذبِ آن به خون بسیار کم است و تداخلِ داروییِ سیستمیکِ شناختهشدهٔ مهمی ندارد. مهمترین نکته دربارهٔ تداخل، استفادهٔ همزمان با سایرِ داروهایِ چشمی است؛ اگر بیش از یک قطره یا پمادِ چشمی مصرف میکنید، باید فاصلهٔ زمانیِ کافی بینِ آنها رعایت شود تا هر دارو فرصتِ اثرگذاری داشته باشد. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا هر تداخلِ احتمالی، بهویژه با سایرِ فرآوردههایِ چشمی، بررسی شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
چون اریترومایسینِ چشمی بهصورتِ موضعی استفاده میشود و جذبِ آن به جریانِ خون بسیار ناچیز است، معمولاً در بارداری و شیردهی کمخطر در نظر گرفته میشود؛ همین فرآورده حتی برایِ پیشگیری از عفونتِ چشمیِ نوزادانِ تازهمتولد نیز به کار میرود. با این حال، مصرفِ هر دارویی در بارداری و شیردهی باید با اطلاعِ پزشک باشد؛ اگر باردار هستید، قصدِ بارداری دارید یا شیر میدهید، پیش از مصرف با پزشکِ خود مشورت کنید.
نگهداری
این پماد را در دمایِ اتاق و دور از گرمایِ مستقیم و نورِ آفتاب نگهداری کنید و درِ لوله را همیشه پس از استفاده محکم ببندید. نوکِ لوله را به هیچ سطح یا چشمی نزنید تا دارو آلوده نشود، و لولهٔ باز شده را حتی با اعضایِ خانواده بهاشتراک نگذارید تا از انتقالِ عفونت جلوگیری شود. دارو را دور از دسترسِ کودکان نگه دارید و پیش از هر بار استفاده، تاریخِ انقضا را بررسی کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| پماد | 0.5 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳ برند از ۳ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا بعد از مالیدنِ این پماد چند دقیقه دیدم تار میشود؟
۰۲آیا میتوانم با وجودِ عفونتِ چشمی، لنزِ تماسی بزنم؟
۰۳اگر بعد از چند روز چشمم بهتر شد، میتوانم پماد را قطع کنم؟
۰۴چرا برایِ نوزادِ تازهمتولد این پماد را در چشمش میمالند؟
۰۵اگر همزمان قطرهٔ چشمیِ دیگری هم استفاده میکنم، کدام را اول بزنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۴ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳ برند از ۳ سازنده، در گروه S01AA17. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.