الوتوزوماب
الوتوزوماب یک پادتن تکدودمانی ضدسرطان است که به سلولهای ایمنی کمک میکند سلولهای مولتیپل میلوما را هدف بگیرند. این دارو بهصورت تزریق وریدی و همراه داروهای دیگر استفاده میشود.
برای درمان مولتیپل میلوما در بزرگسالانی به کار میرود که پس از درمانهای قبلی بیماریشان عود کرده یا پاسخ کافی نداده است. معمولاً همراه لنالیدوماید و دگزامتازون، یا پومالیدوماید و دگزامتازون تجویز میشود.
مهمترین خطر فوری، واکنش به تزریق است که ممکن است هنگام تزریق یا تا ۲۴ ساعت بعد با تب، لرز، بثورات، سرگیجه، درد قفسهٔ سینه یا تنگینفس بروز کند. تب و سایر نشانههای عفونت نیز باید سریع گزارش شوند.
اگر عفونت فعال، بیماری کبدی، سابقهٔ واکنش شدید دارویی، بارداری، قصد بارداری یا شیردهی دارید، پیش از شروع درمان اطلاع دهید. دربارهٔ هر دارو، مکمل یا فرآوردهٔ گیاهی مصرفی نیز از ابتدا با تیم درمان صحبت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
الوتوزوماب یک پادتن تکدودمانی انسانیشده از گروه داروهای ضدسرطان و ایمنی است. این دارو به پروتئینی روی سلولهای مولتیپل میلوما و برخی سلولهای دفاعی متصل میشود؛ در نتیجه سلولهای دفاعی، بهویژه سلولهای کشندهٔ طبیعی، فعالتر شده و سلولهای میلوما را هدف میگیرند. اثر درمانی الوتوزوماب در قالب ترکیب با لنالیدوماید یا پومالیدوماید و دگزامتازون استفاده میشود و معمولاً بهتنهایی به کار نمیرود. امپلیسیتی نام تجاری الوتوزوماب است.
موارد مصرف
- مولتیپل میلوما در بزرگسالان پس از درمان قبلی، همراه لنالیدوماید و دگزامتازون
- مولتیپل میلوما عودکرده یا مقاوم پس از چند درمان قبلی، همراه پومالیدوماید و دگزامتازون
- کمک به کنترل مولتیپل میلوما و بهتعویقانداختن پیشرفت بیماری در قالب درمان ترکیبی تعیینشده توسط متخصص
روش مصرف
این دارو فقط در مرکز درمانی و بهصورت تزریق وریدی آهسته توسط کادر درمان آماده و تجویز میشود؛ مقدار آن بر اساس وزن و رژیم همراه تعیین میشود. پیش از هر نوبت معمولاً دگزامتازون، یک داروی ضدحساسیت و استامینوفن داده میشود تا احتمال واکنش تزریقی کمتر شود و هنگام تزریق و مدتی پس از آن پایش خواهید شد. برنامهٔ درمانی چرخهای است و فاصلهٔ نوبتها با توجه به داروی همراه تغییر میکند؛ نوبتها را خودسرانه جابهجا نکنید و قطع یا ادامهٔ درمان را فقط با تیم درمان هماهنگ کنید. چون دارو وریدی است، برای خود الوتوزوماب محدودیت مشخصی دربارهٔ غذا وجود ندارد؛ داروهای خوراکی همراه را دقیقاً طبق نسخه مصرف کنید.
پیش از مصرف بدانید
- اگر تب، سرفه، تنگینفس، سوزش ادرار، بثورات دردناک یا هر عفونت فعال دارید، پیش از تزریق اطلاع دهید؛ درمان عفونت ممکن است بر زمان شروع اثر بگذارد.
- سابقهٔ واکنش شدید به الوتوزوماب، هر داروی تزریقی یا داروهای پیشدرمان مانند داروهای ضدحساسیت و دگزامتازون را بگویید.
- هر نوع بیماری کبدی، زردی، هپاتیت، افزایش آنزیمهای کبد، بیماری کلیوی یا بیماری مزمن دیگر را مطرح کنید؛ در اختلال کبدی متوسط تا شدید اطلاعات کافی از دارو وجود ندارد.
- فهرست کامل داروهای نسخهای و بدون نسخه، مکملها و فرآوردههای گیاهی، بهویژه لنالیدوماید، پومالیدوماید و دگزامتازون، همراهتان باشد.
- بارداری، احتمال بارداری، قصد بارداری یا شیردهی را پیش از شروع بگویید؛ رژیمهای همراه الزامات جدی برای پیشگیری از بارداری و آزمایش دارند.
- مصرف در کودکان ایمنی و اثربخشی مشخصی ندارد؛ در سالمندان یا افراد با بیماریهای متعدد، بررسی شمارش سلولهای خون، عملکرد کبد و وضعیت عفونت پیش و حین درمان اهمیت دارد.
عوارض احتمالی
- خستگی و ضعف
- اسهال
- یبوست
- سرفه، آبریزش بینی یا گلودرد
- کاهش اشتها
- گزگز، بیحسی یا سوزش دستوپا
- واکنش شدید هنگام تزریق یا تا ۲۴ ساعت بعد، مانند تب، لرز، کهیر یا بثورات، سرگیجه، افت هوشیاری، درد قفسهٔ سینه، تنگینفس یا ورم صورت و گلو؛ هنگام تزریق فوراً به پرستار اطلاع دهید و در تنگینفس شدید، تورم گلو یا غش، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- عفونت جدی با تب، لرز، سرفه، تنگینفس، علائم شبیه آنفلوآنزا، سوزش ادرار یا بثورات دردناک؛ همان روز با تیم درمان تماس بگیرید و در تنگینفس شدید یا افت هوشیاری فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- نشانههای آسیب کبدی مانند زردی پوست یا چشم، ادرار تیره، مدفوع کمرنگ، بیاشتهایی یا ضعف شدید، گیجی یا ورم شکم؛ سریعاً برای ارزیابی و آزمایش کبد اقدام کنید.
- نشانههای افت شدید سلولهای خونی مانند کبودی یا خونریزی غیرعادی، رنگپریدگی، ضعف غیرمعمول یا عفونتهای مکرر؛ این علائم را فوری گزارش کنید و در خونریزی شدید یا کنترلنشدنی فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- پیدایش تودهٔ جدید، زخم پوستی دیرخوبشونده یا تغییر پایدار در پوست را نادیده نگیرید؛ در نخستین فرصت به متخصص اطلاع دهید، زیرا در برخی درمانهای ترکیبی خطر سرطان دوم گزارش شده است.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
الوتوزوماب در این کاربردها همراه لنالیدوماید یا پومالیدوماید و دگزامتازون به کار میرود؛ بنابراین محدودیتها و تداخلهای داروهای همراه، از جمله خطر عفونت، افت سلولهای خونی و آسیب جنین، بخشی از ارزیابی درمان است. برای خود الوتوزوماب تداخل غذایی مستقیم شناختهشدهای مطرح نیست، اما دربارهٔ مصرف الکل یا هر داروی جدید، بهویژه داروهای سرکوبکنندهٔ ایمنی، ضدسرطان یا اثرگذار بر کبد، پیش از مصرف هماهنگ کنید. الوتوزوماب میتواند در آزمایشهای الکتروفورز پروتئین خون و تثبیت ایمنی اختلال ایجاد کند و تفسیر پاسخ کامل میلوما را دشوار سازد؛ به آزمایشگاه و متخصص خون اطلاع دهید که این دارو را دریافت میکنید. فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دربارهٔ مصرف الوتوزوماب در بارداری اطلاعات انسانی کافی وجود ندارد. این دارو معمولاً با لنالیدوماید یا پومالیدوماید همراه است و این داروهای همراه میتوانند آسیب شدید و حتی مرگ جنین ایجاد کنند؛ بنابراین بارداری، احتمال آن یا قصد بارداری باید پیش از شروع اعلام شود و برنامهٔ پیشگیری و آزمایشهای داروی همراه رعایت شود. در دوران درمان ترکیبی، شیردهی باید متوقف شود و دربارهٔ اثر الوتوزوماب بر باروری اطلاعات کافی وجود ندارد.
نگهداری
ویال پودر الوتوزوماب را در یخچال و دمای ۲ تا ۸ درجهٔ سانتیگراد، در بستهٔ اصلی و دور از نور نگه دارید؛ آن را یخ نزنید و تکان ندهید. آمادهسازی و نگهداری محلول پس از حلشدن باید طبق دستور مرکز درمانی انجام شود. دارو را دور از دسترس کودکان نگه دارید و پیش از مصرف تاریخ انقضا و سلامت بسته را بررسی کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی برای محلول | 300 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا الوتوزوماب بهتنهایی قابل استفاده است؟
۰۲چرا قبل از هر تزریق داروی ضدحساسیت و دگزامتازون میگیرم؟
۰۳آیا لازم است قبل از تزریق ناشتا باشم؟
۰۴آیا الوتوزوماب روی آزمایشهای میلوما اثر میگذارد؟
۰۵آیا در بارداری یا شیردهی میتوانم الوتوزوماب دریافت کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه L01FX. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.