دیدروژسترون
دیدروژسترون نوعی پروژستوژن مصنوعی است که از نظر ساختار و عملکرد شباهت زیادی به پروژسترون طبیعی بدن دارد و برای جبران یا تنظیم این هورمون به کار میرود.
این دارو بیشتر برای درمان اختلالات قاعدگی، اندومتریوز، سندرم پیش از قاعدگی و حمایت هورمونی در برخی بارداریهای در معرض خطر سقط تجویز میشود.
مصرف این دارو، بهویژه در دوران بارداری، همیشه باید زیر نظر مستقیم پزشک باشد و نباید بدون تجویز، خودسرانه شروع، قطع یا تغییر یابد.
اگر خونریزی واژینالی غیرعادی یا شدید، درد شدید شکم، یا هرگونه نشانه نگرانکننده در دوران مصرف این دارو در بارداری داشتید، حتماً با پزشک یا داروساز خود مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
دیدروژسترون یک پروژستوژن مصنوعی خوراکی است که از نظر ساختار مولکولی و عملکرد، شباهت زیادی به پروژسترون طبیعی بدن دارد. این دارو با اتصال به گیرندههای پروژسترون در رحم، اثری مشابه هورمون طبیعی بدن ایجاد میکند و به تنظیم چرخه قاعدگی و آمادهسازی پوشش داخلی رحم کمک میکند. برخلاف برخی پروژستینهای مصنوعی دیگر، دیدروژسترون در دوزهای رایج درمانی معمولاً باعث توقف تخمکگذاری نمیشود و اثر ضدبارداری ندارد. هدف اصلی این دارو، جبران کمبود پروژسترون در شرایطی مانند اختلالات قاعدگی، اندومتریوز و حمایت از بارداریهای در معرض خطر سقط است.
موارد مصرف
- تنظیم قاعدگی نامنظم و آمنوره ثانویه
- درمان خونریزی غیرطبیعی و ناکارآمد رحمی
- درمان اندومتریوز
- کمبود فاز لوتئال و برخی ناباروریهای مرتبط با آن
- حمایت هورمونی در تهدید به سقط یا سابقه سقط مکرر
- کاهش علائم سندرم پیش از قاعدگی و دیسمنوره
روش مصرف
دیدروژسترون بهصورت قرص خوراکی مصرف میشود و معمولاً میتوان آن را با یا بدون غذا میل کرد؛ اگر دارو باعث ناراحتی معده شود، مصرف همراه با غذا میتواند کمککننده باشد. زمانبندی دقیق مصرف، از جمله اینکه در چه روزهایی از چرخه قاعدگی، چند بار در روز و برای چه مدت باید مصرف شود، کاملاً به تشخیص پزشک و هدف درمان بستگی دارد و باید طبق نسخه رعایت شود. بهتر است دارو هر روز در ساعت مشخصی مصرف شود تا سطح آن در بدن یکنواخت بماند. در مواردی مانند حمایت از بارداری، قطع ناگهانی دارو بدون هماهنگی با پزشک توصیه نمیشود.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
قاعدگی نامنظم
خوراکی و با یا بدون غذا مصرف شود؛ زمان شروع بر اساس الگوی چرخه تعیین میشود.
آمنورهٔ ثانویه
پیش از شروع، بارداری و علت زمینهای آمنوره بررسی شود.
خونریزی غیرطبیعی و ناکارآمد رحمی
پیش از درمان باید علت عضوی یا نامشخص خونریزی بررسی شود؛ خونریزی قطعشده پس از پایان دوره ممکن است رخ دهد.
اندومتریوز
در دوزهای چندنوبتی، فاصلهٔ نوبتها منظم باشد؛ رژیم پیوسته فقط طبق تجویز پزشک انجام شود.
کمبود فاز لوتئال و ناباروری مرتبط با آن
پاسخ درمانی و زمان تخمکگذاری باید در طول درمان ارزیابی شود.
تهدید به سقط جنین
در صورت تداوم یا عود علائم، تغییر دوز و ادامهٔ درمان فقط با پایش بارداری و نظر پزشک انجام شود.
سقط مکرر مرتبط با کمبود پروژسترون
ترجیحاً پیش از بارداری شروع شود و ادامه یا کاهش دوز با پایش بارداری انجام گیرد.
سندرم پیش از قاعدگی
پاسخ درمانی پس از چند چرخه ارزیابی شود؛ در صورت بیاثری یا تشدید علائم، تشخیص بازبینی شود.
دیسمنوره (قاعدگی دردناک)
با یا بدون غذا مصرف شود و نوبتها تا حد امکان در ساعتهای ثابت باشند.
پیش از مصرف بدانید
- اگر سابقه حساسیت به دیدروژسترون یا سایر اجزای دارو دارید
- اگر سابقه لخته خون (ترومبوز)، بیماری کبدی یا زردی داشتهاید
- اگر سابقه سرطان پستان یا سرطانهای حساس به هورمون در خود یا خانواده دارید
- اگر دچار خونریزی واژینالی بدون تشخیص مشخص هستید
- فهرست کامل داروها، مکملها و گیاهان دارویی مصرفیتان را به پزشک اطلاع دهید
- اگر باردار هستید، شیر میدهید یا قصد بارداری دارید، حتماً پزشک را در جریان بگذارید
عوارض احتمالی
- سردرد
- حساسیت یا درد پستان
- تهوع
- میگرن
- لکهبینی یا خونریزی نامنظم بین دو دوره قاعدگی
- درد خفیف شکم
- نشانههای لخته خون مانند درد ناگهانی پا، تورم، درد قفسه سینه یا تنگی نفس؛ در این صورت فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- زردی پوست یا سفیدی چشم که میتواند نشانه مشکل کبدی باشد؛ باید سریع به پزشک مراجعه کرد
- خونریزی واژینالی شدید یا غیرعادی که با الگوی معمول عادت ماهانه همخوانی ندارد؛ نیازمند بررسی پزشک است
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند تورم صورت یا گلو، کهیر گسترده یا مشکل در تنفس؛ با اورژانس تماس بگیرید
- درد شدید و مداوم شکم که بهبود نمییابد
- تغییرات خلقی شدید یا افسردگی قابل توجه که باید با پزشک در میان گذاشته شود
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
برخی داروها مانند ریفامپین، فنیتوئین، کاربامازپین و دیگر داروهای ضدتشنج، و همچنین گیاه دارویی سنتجانز، میتوانند با تحریک آنزیمهای کبدی، اثر دیدروژسترون را کاهش دهند. مصرف همزمان با سایر داروهای هورمونی نیز باید با اطلاع پزشک باشد. فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا از تداخلهای احتمالی جلوگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دیدروژسترون از معدود داروهای هورمونی است که در شرایط خاصی مانند تهدید به سقط یا سابقه سقط مکرر، توسط پزشک متخصص و زیر نظر دقیق او در دوران بارداری تجویز میشود؛ بااینحال هرگونه مصرف در بارداری باید کاملاً با تشخیص و پیگیری پزشک باشد و هرگز نباید خودسرانه شروع یا قطع شود. درباره دوران شیردهی، اطلاعات محدودی درباره ورود این دارو به شیر مادر وجود دارد؛ بنابراین مصرف در این دوران نیز باید تنها با صلاحدید و تجویز پزشک انجام شود.
نگهداری
این دارو را در دمای اتاق و دور از نور، رطوبت و گرمای مستقیم نگهداری کنید. آن را همیشه دور از دسترس کودکان قرار دهید و پیش از مصرف، تاریخ انقضای روی بسته دارو را بررسی کنید. داروهای تاریخگذشته یا اضافی را طبق راهنمایی داروخانه دور بریزید، نه در سطل زباله خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 10 mg |
| قرص | 5 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۷ برند از ۴ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا دیدروژسترون از سقط جنین جلوگیری میکند؟
۰۲آیا این دارو نقش ضدبارداری دارد؟
۰۳آیا دیدروژسترون با پروژسترون طبیعی فرق دارد؟
۰۴آیا مصرف این دارو باعث افزایش وزن میشود؟
۰۵چه مدت طول میکشد تا این دارو در تنظیم قاعدگی اثر کند؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۰ فرآوردهٔ ثبتشده، ۷ برند از ۴ سازنده، در گروه G03DB01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.