دوتاستراید
دوتاستراید دارویی از دستهٔ مهارکنندههای آنزیمِ ۵-آلفا-ردوکتاز است که با کاهشِ هورمونِ محرکِ رشدِ پروستات، از بزرگترشدنِ آن جلوگیری میکند.
بیشتر برای درمانِ بزرگیِ خوشخیمِ پروستات و بهبودِ علائمِ ادراریِ مردان تجویز میشود؛ در مواردی نیز طبقِ نظرِ پزشک برای ریزشِ موی الگوییِ مردانه بهکار میرود.
این دارو مخصوصِ مردان است؛ زنان و کودکان هرگز نباید آن را مصرف کنند یا حتی با کپسولِ آسیبدیده و بازشده تماسِ پوستی داشته باشند.
اگر علائمِ ادراری بهبود نیافت یا بدتر شد، تغییرِ غیرعادی در بافتِ سینه دیدید، یا نشانههای واکنشِ آلرژیک پدیدار شد، حتماً با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
دوتاستراید داروییِ خوراکی از گروهِ مهارکنندههای آنزیمِ ۵-آلفا-ردوکتاز است که برای درمانِ بزرگیِ خوشخیمِ پروستات در مردان بهکار میرود. برخلافِ برخی داروهای مشابه که عمدتاً یک نوعِ این آنزیم را مهار میکنند، دوتاستراید هر دو نوعِ آنزیمِ ۵-آلفا-ردوکتاز (نوعِ ۱ و ۲) را مسدود میکند و مانعِ تبدیلِ تستوسترون به دیهیدروتستوسترون -هورمونِ اصلیِ محرکِ رشدِ پروستات- میشود. با کاهشِ این هورمون، پروستات بهمرورِ زمان کوچکتر میشود و علائمی مانندِ تکررِ ادرار، ضعفِ جریانِ ادرار و بیدارشدنِ شبانه برای دفعِ ادرار بهبود مییابد. اثرِ کاملِ دارو تدریجی است و معمولاً ماهها طول میکشد تا کاملاً نمایان شود.
موارد مصرف
- درمانِ بزرگیِ خوشخیمِ پروستات و کوچککردنِ تدریجیِ آن
- بهبودِ علائمِ ادراریِ ناشی از بزرگیِ پروستات، مانندِ تکررِ ادرار و ضعفِ جریانِ آن
- کاهشِ خطرِ احتباسِ حادِ ادرار در مردانِ مبتلا به بزرگیِ پروستات
- کاهشِ احتمالِ نیاز به جراحیِ پروستات در آینده
- مصرفِ ترکیبی همراه با داروهای مسدودکنندهٔ گیرندهٔ آلفا (مانندِ تامسولوسین)، در برخی بیمارانِ منتخب و طبقِ نظرِ پزشک
- در برخی موارد و طبقِ صلاحدیدِ پزشک، برای ریزشِ موی الگوییِ مردانه نیز تجویز میشود
روش مصرف
دوتاستراید را میتوان همراه یا بدونِ غذا میل کرد، اما بهتر است هر روز در یک ساعتِ مشخص مصرف شود تا اثرش پایدار بماند. کپسول باید کامل و بدونِ جویدن یا بازکردن بلعیده شود، زیرا مایعِ داخلِ آن میتواند غشای دهان و گلو را تحریک کند و از طریقِ پوست نیز جذب شود. بهبودِ علائم تدریجی است و معمولاً چند ماه طول میکشد تا اثرِ کاملِ دارو مشخص شود؛ بنابراین حتی اگر بهبودِ فوری احساس نکردید، بدونِ مشورتِ پزشک مصرف را قطع نکنید. مقدارِ دقیقِ مصرف و طولِ دورهٔ درمان را فقط پزشک، بر اساسِ نسخه، تعیین میکند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
بزرگیِ خوشخیمِ پروستات
با یا بدون غذا مصرف شود و کپسول کامل بلعیده شود؛ درمان معمولاً طولانیمدت است و رسیدن به اثر کامل ممکن است تا ۶ ماه طول بکشد. از مقدار توصیهشده بیشتر مصرف نشود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به دوتاستراید یا داروهای مشابهِ کاهندهٔ آنزیمِ ۵-آلفا-ردوکتاز حساسیت داشتهاید، حتماً به پزشک اطلاع دهید.
- سابقهٔ بیماریِ کبدی را با پزشک در میان بگذارید، زیرا این دارو در کبد تجزیه میشود.
- فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و گیاهانِ داروییِ مصرفیتان را به پزشک و داروساز بگویید.
- دوتاستراید مقدارِ کمی در مایعِ منی نیز ترشح میشود؛ اگر همسر یا شریکِ جنسیتان باردار است یا احتمالِ بارداری دارد، این موضوع را با پزشک در میان بگذارید.
- پیش از هر آزمایشِ خونِ غربالگریِ سرطانِ پروستات، پزشک را از مصرفِ این دارو مطلع کنید، چون دوتاستراید نتیجهٔ آزمایش را پایینتر از مقدارِ واقعی نشان میدهد.
- اگر قصدِ اهدای خون دارید، پیش از آن با پزشک یا مرکزِ انتقالِ خون مشورت کنید.
عوارض احتمالی
- کاهشِ میلِ جنسی
- اختلال در ایجاد یا حفظِ نعوظ
- کاهشِ حجمِ منی هنگامِ انزال
- حساسیت خفیف یا بزرگشدنِ اندکِ بافتِ سینه
- سرگیجهٔ خفیف
- توده، دردِ مداوم، یا ترشحِ غیرعادی از سینهها — در صورتِ مشاهده به پزشک مراجعه کنید.
- نشانههای واکنشِ آلرژیک شدید مانندِ تورمِ صورت، لبها، زبان یا گلو و مشکل در تنفس — با اورژانس تماس بگیرید.
- ناتوانیِ کامل در دفعِ ادرار یا بدترشدنِ ناگهانیِ علائمِ ادراری — فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تغییراتِ خلقی یا افسردگیِ غیرمعمول که برخی بیماران گزارش کردهاند — در صورتِ بروز با پزشک در میان بگذارید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
دوتاستراید عمدتاً در کبد تجزیه میشود. داروهایی که این مسیرِ تجزیه را مهار میکنند -مانندِ برخی داروهای ضدقارچ، برخی داروهای ضدویروسی، و داروهای قلبیِ وراپامیل و دیلتیازم- ممکن است غلظتِ دوتاستراید را در خون بالا ببرند. از آنجا که این دارو مدتِ نسبتاً طولانی در بدن باقی میماند، هرگونه تغییر در داروهای مصرفی باید بهاطلاعِ پزشک برسد. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا از تداخلهای احتمالی جلوگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دوتاستراید داروییِ مخصوصِ مردان است و هیچ کاربردی برای زنان ندارد. زنانِ باردار یا کسانی که احتمالِ باردارشدن دارند، نباید این دارو را مصرف کنند یا حتی با کپسولِ آسیبدیده یا بازشده تماسِ پوستی داشته باشند، زیرا جذبِ آن از طریقِ پوست میتواند برای جنینِ پسر خطرناک باشد. در صورتِ تماسِ اتفاقی، باید فوراً محلِ تماس را با آب و صابون شست و موضوع را با پزشک در میان گذاشت. چون این دارو مختصِ مردان است، بحثِ شیردهی برایش موضوعیت ندارد؛ اما اگر شریکِ جنسیِ فردِ مصرفکننده باردار است، این موضوع نیز باید با پزشک مطرح شود.
نگهداری
کپسولهای دوتاستراید را در دمای اتاق و دور از رطوبت، نورِ مستقیمِ آفتاب و گرمای زیاد نگه دارید. آنها را در بستهبندیِ اصلی و دورازدسترسِ کودکان، و بهویژه دورازدسترسِ زنانِ باردار، نگهداری کنید. پیش از مصرف تاریخِ انقضا را بررسی کنید و داروهای تاریخگذشته یا آسیبدیده را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید، نه در سطلِ زبالهٔ خانگیِ معمولی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| کپسول نرم | 0.5 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۷ برند از ۸ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱دوتاستراید چه مدت طول میکشد تا اثر کند؟
۰۲آیا دوتاستراید روی میلِ جنسی یا عملکردِ جنسی تأثیر میگذارد؟
۰۳چرا نباید کپسولِ دوتاستراید را باز کرد یا جوید؟
۰۴آیا مصرفِ دوتاستراید روی آزمایشِ خونیِ غربالگریِ پروستات اثر میگذارد؟
۰۵آیا مردانی که دوتاستراید مصرف میکنند میتوانند خون اهدا کنند؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۷ برند از ۸ سازنده، در گروه G04CB02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.