دوستاکسل
دوستاکسل دارویی از دستهٔ تاکسانها (Taxane) و ضدسرطانهای شیمیدرمانی است که با جلوگیری از تقسیمِ سلولهای سرطانی، رشدِ آنها را متوقف میکند.
این دارو عمدتاً در درمانِ سرطانِ پستان، سرطانِ ریهٔ غیرِ سلولِ کوچک، سرطانِ پروستات و برخی سرطانهای معده و سر و گردن بهکار میرود.
دوستاکسل فقط بهصورتِ تزریقِ وریدی و در محیطِ بیمارستانی توسط تیمِ انکولوژی تجویز میشود و میتواند شمارشِ گلبولهای سفیدِ خون را بهشدت کاهش دهد.
اگر پس از تزریق تب، لرز، تنگیِ نفس یا نشانههای عفونت دیدید، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
دوستاکسل یک داروی ضدسرطانِ شیمیدرمانی از گروهِ تاکسانهاست. این دارو با اتصال به ساختارهای میکروتوبولیِ درونِ سلول، از تجزیهٔ طبیعیِ آنها جلوگیری میکند و مانعِ تقسیمِ سلولی میشود؛ در نتیجه، سلولهایی که بهسرعت تقسیم میشوند (از جمله سلولهای سرطانی) از رشد بازمیمانند و از بین میروند. دوستاکسل معمولاً بهتنهایی یا در ترکیب با داروهای شیمیدرمانیِ دیگر برای درمانِ چند نوع تومورِ جامد تجویز میشود. تزریقِ آن همیشه در بخشِ انکولوژی و زیرِ نظرِ مستقیمِ پزشکِ متخصص انجام میگیرد.
موارد مصرف
- سرطانِ پستانِ موضعیِ پیشرفته یا متاستاتیک
- درمانِ کمکی (ادجوانت) سرطانِ پستانِ زودهنگام با گرفتاریِ غدد لنفاوی
- سرطانِ ریهٔ غیرِ سلولِ کوچک در مراحلِ پیشرفته یا متاستاتیک
- سرطانِ پروستاتِ متاستاتیکِ مقاوم به هورموندرمانی
- سرطانِ پیشرفتهٔ معده، معمولاً همراه با سایرِ داروهای شیمیدرمانی
- سرطانِ سر و گردن، پیش از جراحی یا پرتودرمانی
روش مصرف
دوستاکسل را خودتان مصرف نمیکنید؛ این دارو فقط بهصورتِ تزریقِ وریدی و توسط پرستار یا پزشکِ متخصص، در محیطِ بیمارستان یا کلینیکِ شیمیدرمانی تجویز میشود، معمولاً هر چند هفته یکبار و طیِ دورهای که پزشکِ انکولوژیست تعیین میکند. پیش از هر نوبتِ تزریق، معمولاً چند روز داروی کورتیکواستروئیدی (مانندِ دگزامتازون) برایتان تجویز میشود تا خطرِ واکنشِ حساسیتی و احتباسِ مایعات کاهش یابد؛ مصرفِ دقیقِ این پیشداروها طبقِ زمانبندیِ تجویزشده اهمیتِ زیادی دارد. تعدادِ نوبتها، فاصلهٔ میانِ آنها و هرگونه تغییر در برنامهٔ درمان، کاملاً به تصمیمِ پزشکِ معالج و پاسخِ بدنِ شما بستگی دارد؛ بدونِ هماهنگی با تیمِ درمان، هیچ نوبتی را حذف نکنید و زمانبندی را تغییر ندهید.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه سابقهٔ حساسیت به دوستاکسل، پلیسوربات ۸۰، یا سایرِ داروهای تاکسانی مانندِ پاکلیتاکسل
- بیماریهای کبدی یا نتایجِ غیرِطبیعیِ آزمایشهای عملکردِ کبد
- سابقهٔ مشکلاتِ خونی مانندِ کاهشِ گلبولهای سفید یا پلاکت
- وجودِ عفونتِ فعال یا تب در زمانِ تزریق
- بارداری، شیردهی، یا برنامهریزی برای بارداری در آینده
- مصرفِ هر داروی دیگر، شاملِ داروهای گیاهی و مکملها
عوارض احتمالی
- کاهشِ موقتِ گلبولهای سفیدِ خون
- ریزشِ مو (معمولاً موقت)
- احساسِ خستگیِ زیاد
- تهوع، اسهال، یا زخمهای کوچکِ دهانی
- بیحسی یا گزگزِ خفیفِ دستها و پاها
- دردِ عضلانی و مفصلی
- واکنشِ حساسیتیِ شدید حینِ تزریق مانندِ تنگیِ نفس، افتِ فشارِ خون یا کهیرِ گسترده؛ در صورتِ بروز، بیدرنگ به تیمِ درمانِ حاضر در اتاقِ تزریق اطلاع دهید.
- تبِ بالا همراه با کاهشِ شدیدِ گلبولهای سفید؛ در صورتِ بروزِ تب پس از تزریق، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- احتباسِ شدیدِ مایعات مانندِ تورمِ پاها، تنگیِ نفس یا افزایشِ ناگهانیِ وزن؛ در صورتِ بروز، به پزشکِ معالج اطلاع دهید.
- بیحسی یا ضعفِ پیشرونده در دستها و پاها؛ در صورتِ تشدید، به تیمِ درمان اطلاع دهید تا برنامهٔ دارویی بازبینی شود.
- نشانههای عفونت مانندِ لرز، گلودردِ شدید یا زخمهای چرکی؛ بهدلیلِ ضعفِ موقتِ ایمنیِ بدن، این نشانهها را جدی بگیرید و سریع به پزشک اطلاع دهید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
دوستاکسل عمدتاً در کبد و از طریقِ آنزیمِ CYP3A4 متابولیزه میشود؛ داروهایی که این آنزیم را مهار میکنند، مانندِ برخی داروهای ضدقارچ یا برخی آنتیبیوتیکهای خاص، میتوانند غلظتِ خونیِ دوستاکسل و خطرِ عوارضِ آن را افزایش دهند. در مقابل، داروهایی که همین آنزیم را فعال میکنند، مانندِ ریفامپین یا برخی داروهای ضدتشنج، ممکن است اثربخشیِ دارو را کم کنند. از آنجا که دوستاکسل معمولاً همراه با سایرِ داروهای شیمیدرمانی یا هورمونی تجویز میشود، فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و داروهای گیاهیِ مصرفیات را حتماً پیش از هر دوره به پزشک و داروسازت بگو.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دوستاکسل در بارداری مجاز نیست، زیرا میتواند به جنین آسیب برساند؛ پیش از شروعِ درمان باید از عدمِ بارداری اطمینان حاصل شود و هم زنان و هم مردانی که این دارو را دریافت میکنند بهتر است در طولِ درمان و مدتی پس از آن از روشِ پیشگیریِ مطمئن استفاده کنند. شیردهی نیز در دورهٔ مصرفِ این دارو توصیه نمیشود. هرگونه تصمیم دربارهٔ بارداری یا شیردهی را حتماً با پزشکِ متخصصِ زنان و انکولوژیست در میان بگذارید.
نگهداری
دوستاکسل داروییِ خانگی نیست؛ نگهداری و آمادهسازیِ آن کاملاً بر عهدهٔ داروخانه و کادرِ آموزشدیدهٔ بیمارستان است و ویالهای آن پیش از تزریق در شرایطِ استانداردِ دارویی نگهداری میشوند. شما بهعنوانِ بیمار نیازی به نگهداریِ این دارو در منزل ندارید؛ فقط داروهای همراهِ خوراکی، مانندِ کورتیکواستروئیدِ پیشدارو، را طبقِ برچسبِ دارو، دورِ از دسترسِ کودکان و دورِ از رطوبت و نورِ مستقیم نگه دارید و تاریخِ انقضای آنها را بررسی کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 20 mg / 1mL |
| تزریقی | 10 mg / 1mL |
| تزریقی برای محلول | 20 mg |
| تزریقی برای محلول | 80 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳۲ برند از ۲۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا موهایم پس از دریافتِ دوستاکسل میریزد و آیا دوباره درمیآید؟
۰۲چرا پیش از هر نوبتِ تزریق باید قرصِ کورتون بخورم؟
۰۳آیا بینِ نوبتهای شیمیدرمانی با دوستاکسل میتوانم زندگیِ عادی داشته باشم؟
۰۴چرا پزشک پیش و حینِ درمان با دوستاکسل مرتب آزمایشِ خون میگیرد؟
۰۵آیا بیحسی و گزگزِ دست و پا پس از دوستاکسل موقتی است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۶۵ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳۲ برند از ۲۱ سازنده، در گروه L01CD02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.