دیلتیازم
دیلتیازم در شکلِ ژلِ موضعیِ ۲ درصد، از گروهِ داروییِ مسدودکنندههای کانال کلسیم (Calcium Channel Blocker) است. برخلافِ قرصِ خوراکیِ دیلتیازم که برای بیماریهای قلبی-عروقی مصرف میشود، این ژل فقط بهصورتِ موضعی بر عضلهٔ مقعد اثر میگذارد.
این ژل بیشتر برایِ درمانِ شقاقِ مقعدیِ مزمن (ترکِ کوچک و دردناک در پوستِ کانالِ مقعد) بهکار میرود. با شلکردنِ اسفنکترِ مقعد، به بهبودِ سریعترِ این زخم کمک میکند.
این ژل فقط برایِ استفادهٔ موضعی و بیرونی است و نباید خورده شود یا وارد چشم گردد. حتی همین مصرفِ پوستی نیز ممکن است بهمقدارِ کم وارد جریانِ خون شود، پس باید طبقِ دستورِ پزشک مصرف گردد.
اگر پس از دورهٔ درمانِ تجویزشده بهبودی حاصل نشد یا دردِ مقعدی و خونریزی افزایش یافت، به پزشک مراجعه کنید. سرگیجهٔ شدید، غش یا طپشِ قلب هم نشانههایی هستند که نباید نادیده گرفته شوند.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
دیلتیازم بهعنوانِ دارویی از خانوادهٔ مسدودکنندهٔ کانال کلسیم شناخته میشود که در شکلِ خوراکی برای بیماریهای قلبی-عروقی تجویز میشود، اما همین دارو در غلظتِ ۲ درصد و بهصورتِ ژلِ موضعی، کاربردی کاملاً متفاوت دارد: درمانِ شقاقِ مقعدیِ مزمن. اسفنکترِ داخلیِ مقعد از جنسِ عضلهٔ صاف است و در شقاقِ مزمن، اسپاسم و انقباضِ بیشازحدِ همین عضله، جریانِ خون را به محلِ زخم کاهش میدهد و روندِ بهبود را کند میکند. دیلتیازمِ موضعی با کاهشِ ورودِ کلسیم به سلولهای عضلانیِ اسفنکتر، این اسپاسم را کم میکند، جریانِ خونِ موضعی را بهبود میبخشد و زمینه را برایِ التیامِ طبیعیِ شقاق فراهم میسازد. هدفِ اصلیِ این ژل، کاهشِ دردِ ناشی از اسپاسمِ مقعد و کمک به بهبودِ زخم بدونِ نیازِ فوری به جراحی است، هرچند اگر پاسخِ کافی حاصل نشود، جراحی همچنان یک گزینهٔ بعدی خواهد بود.
موارد مصرف
- درمانِ شقاقِ مقعدیِ مزمن، بهعنوانِ خطِ اولِ درمانِ داروییِ پیش از هرگونه اقدامِ جراحی
- شلکردنِ اسفنکترِ داخلیِ مقعد و کاهشِ اسپاسمِ آن
- بهبودِ جریانِ خونِ موضعی برایِ تسریعِ التیامِ زخمِ مقعدی
- کاهشِ دردِ مقعدی، بهویژه دردِ همراه با اجابتِ مزاج در شقاقِ مزمن
روش مصرف
این ژل فقط برایِ مصرفِ موضعی است و باید دقیقاً طبقِ توضیحِ پزشک یا داروساز و مطابقِ بروشورِ داخلِ بسته استفاده شود. معمولاً مقدارِ کمی از ژل با نوکِ انگشت رویِ پوستِ اطرافِ مقعد و، طبقِ توصیهٔ پزشک، گاه کمی داخلِ کانالِ مقعد مالیده میشود. پیش و پس از هر بار استفاده دستها را کاملاً بشویید و از تماسِ ژل با چشم خودداری کنید. برایِ بهترین نتیجه، ژل را در فاصلههای زمانیِ منظم و در طولِ دورهای که پزشک تعیین میکند بهکار ببرید؛ حتی اگر دردتان زودتر کم شد، درمان را بدونِ نظرِ پزشک قطع نکنید، چون تکمیلِ دوره برایِ التیامِ کاملِ زخم اهمیت دارد. اگر پس از دورهٔ توصیهشده بهبودی حاصل نشد، این موضوع را با پزشکِ خود در میان بگذارید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
شقاق مقعدی مزمن
پس از اجابت مزاج، شستوشوی ملایم و خشککردن محل استفاده شود؛ نرم نگهداشتن مدفوع و حمام نشستهٔ آب گرم به بهبود کمک میکند.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به دیلتیازم یا هر یک از اجزایِ این ژل حساسیت نشان دادهاید، پیش از استفاده به پزشک یا داروساز اطلاع دهید.
- سابقهٔ فشارِ خونِ پایین، کندیِ غیرِعادیِ ضربانِ قلب یا سایرِ مشکلاتِ قلبی-عروقی را با پزشک در میان بگذارید.
- فهرستِ کاملِ داروهای مصرفی، بهویژه داروهای قلبی و فشارِ خون، را به پزشک بگویید تا احتمالِ تداخل بررسی شود.
- در صورتِ بارداری، قصدِ بارداری یا شیردهی، پیش از مصرف حتماً با پزشک مشورت کنید.
- اگر بیماریِ کبدی یا کلیوی دارید یا سالمند هستید، پزشک را در جریان بگذارید تا با احتیاطِ بیشتری تجویز شود.
- اگر زخمِ مقعدیِ شما با خونریزیِ شدید، ترشحِ غیرِطبیعی یا نشانههایی غیر از شقاقِ سادهٔ مزمن همراه است، پیش از خوددرمانی با پزشک مشورت کنید تا از سایرِ علتهای احتمالی مطمئن شود.
عوارض احتمالی
- سوزش یا احساسِ گرمایِ خفیف در محلِ استفاده
- خارشِ موضعی
- سردردِ خفیف
- قرمزی یا تحریکِ خفیفِ پوستِ اطرافِ مقعد
- سرگیجهٔ خفیف
- نشانههایِ واکنشِ آلرژیک شدید مانندِ تورمِ صورت و لبها، کهیرِ گسترده یا تنگیِ نفس — در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- سرگیجهٔ شدید، غش یا ضعفِ ناگهانی که میتواند نشانهٔ افتِ فشارِ خون باشد — به پزشک اطلاع دهید و در صورتِ شدت، به اورژانس مراجعه کنید.
- طپشِ قلب یا احساسِ نامنظمیِ ضربان — این نشانه را نادیده نگیرید و به پزشک مراجعه کنید.
- افزایشِ خونریزیِ مقعدی یا دردی که بهتر نمیشود یا بدتر میشود — نیازمندِ ارزیابیِ دوبارهٔ پزشک است.
- نشانههایِ عفونتِ موضعی مانندِ ترشحِ چرکی، تبِ همراه یا تورمِ فزایندهٔ ناحیه — به پزشک مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
اگرچه دیلتیازمِ موضعی عمدتاً بهصورتِ موضعی اثر میکند، بخشِ کوچکی از آن ممکن است وارد گردشِ خون شود؛ به همین دلیل مصرفِ همزمان با سایر داروهای قلبی-عروقی مانندِ بتابلوکرها، دیگر مسدودکنندههای کانال کلسیم یا داروهای پایینآورندهٔ فشارِ خون میتواند خطرِ افتِ فشارِ خون یا کندیِ ضربانِ قلب را کمی افزایش دهد. استفادهٔ همزمان با سایر پمادها یا ژلهای موضعیِ ناحیهٔ مقعد نیز باید فقط با نظرِ پزشک باشد. فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و محصولاتِ گیاهیِ مصرفیات را همیشه به پزشک و داروساز بگو تا از هرگونه تداخلِ احتمالی مطمئن شوند.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادههای محدودی دربارهٔ مصرفِ دیلتیازمِ موضعی در بارداری در دسترس است و از آنجا که این دارو در شکلِ خوراکی از جفت عبور میکند، مصرفِ این ژل در دورانِ بارداری فقط باید با صلاحدیدِ پزشک و در صورتِ ضرورتِ روشن انجام شود. در دورانِ شیردهی نیز چون دیلتیازم بهمقدارِ کم در شیرِ مادر ترشح میشود، بهتر است پیش از استفاده از این ژل با پزشک مشورت کنید تا بر اساسِ شرایطِ شما تصمیمگیری شود.
نگهداری
این ژل را در دمای اتاق و دور از نورِ مستقیم و رطوبت نگهداری کنید و اجازه ندهید یخ بزند. درِ تیوپ را پس از هر بار استفاده کاملاً ببندید و آن را دورِ از دسترسِ کودکان قرار دهید. پیش از مصرف، تاریخِ انقضایِ رویِ بسته را بررسی کنید و اگر رنگ، بو یا بافتِ ژل تغییرِ غیرِعادی داشت، از مصرفِ آن خودداری کرده و با داروساز مشورت کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| ژل | 2 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۴ برند از ۴ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا ژلِ دیلتیازم همان قرصِ دیلتیازمی است که برایِ فشارِ خون یا قلب مصرف میشود؟
۰۲استفاده از این ژل چه مدت طول میکشد تا شقاق بهبود یابد؟
۰۳آیا باید ژل را داخلِ مقعد بمالم یا فقط رویِ پوستِ اطرافِ آن؟
۰۴آیا این ژل میتواند فشارِ خون را پایین بیاورد؟
۰۵اگر یک نوبتِ استفاده از ژل را فراموش کنم، چه باید بکنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۵ فرآوردهٔ ثبتشده، ۴ برند از ۴ سازنده، در گروه C05AE. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.