دی هیدروارگوتامین
دی هیدروارگوتامین دارویی از خانوادهٔ آلکالوئیدهای ارگو است که با تنگکردنِ موقتِ برخی رگهای سر، حملهٔ حادِ میگرن را فرومینشاند.
بیشتر برای فرونشاندنِ حملهٔ حادِ میگرن (با یا بدون هالهٔ بینایی) و سردردِ خوشهای بهکار میرود، نه برای پیشگیریِ روزانه از سردرد.
چون رگها را تنگ میکند، در بیماریِ قلبی-عروقی، فشارخونِ کنترلنشده و بارداری ممنوع است و نباید همراه برخی داروهای دیگر، بهویژه تریپتانها، مصرف شود.
اگر بعد از مصرف انگشتانِ دست یا پا سرد، کِرخت یا رنگپریده شدند، دردِ قفسهٔ سینه احساس کردید یا حملهها با وجودِ دارو ادامه داشت، حتماً با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
دی هیدروارگوتامین مشتقی نیمهمصنوعی از آلکالوئیدهای ارگو (Ergot Alkaloids) است و در ردهٔ داروهای اختصاصیِ ضدِ میگرن جای میگیرد. این دارو با اثر بر گیرندههای سروتونین در دیوارهٔ رگهای خونیِ جمجمه آنها را تنگ میکند و از التهابِ اطرافِ عصبِ سهقلو میکاهد؛ همین مکانیسم، عاملِ اصلیِ سردردِ میگرنی را متوقف میسازد. برخلافِ داروهای پیشگیرانه، دی هیدروارگوتامین برای درمانِ حملهای که شروع شده بهکار میرود، نه برای کاهشِ تعدادِ حملهها در آینده. شکلِ تزریقیِ آن معمولاً در حملههای شدید یا طولانی و زیرِ نظرِ مستقیمِ پزشک استفاده میشود.
موارد مصرف
- فرونشاندنِ حملهٔ حادِ میگرن، با یا بدون هالهٔ بینایی (اورا)
- درمانِ سردردِ خوشهای در فازِ حاد
- کنترلِ حملههای شدید و طولانیِ میگرنی (وضعیتِ میگرنی) زیرِ نظرِ مستقیمِ پزشک، معمولاً با شکلِ تزریقی
روش مصرف
دی هیدروارگوتامین را باید در همان ابتدای شروعِ نشانههای حمله (هرچه زودتر، بهتر) و دقیقاً طبقِ شکل، روش و برنامهای که پزشک تعیین کرده مصرف یا تزریق کرد؛ تأخیر در مصرف از اثربخشیِ آن میکاهد. این دارو برای مصرفِ روزانه یا پیشگیری ساخته نشده و نباید بیش از دفعاتی که پزشک در هفته مشخص کرده تکرار شود، چون مصرفِ زیاد و مکرر میتواند خودش سردرد ایجاد کند یا خطرِ عوارضِ عروقی را بالا ببرد. شکلِ تزریقی معمولاً توسط کادرِ درمانی یا طبقِ آموزشِ دقیقِ پزشک تزریق میشود. اگر داروهایی از خانوادهٔ تریپتان یا سایرِ داروهای منقبضکنندهٔ رگ مصرف میکنید، دربارهٔ فاصلهٔ زمانیِ لازم بینِ آنها حتماً از پزشک یا داروساز بپرسید و بدونِ راهنماییِ او مقدار یا دفعاتِ مصرف را تغییر ندهید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
فرونشاندن حملهٔ حاد میگرن، با یا بدون هالهٔ بینایی (اورا)
برای پیشگیری یا مصرف روزانه نیست. در بیماری قلبیعروقی، فشار خون کنترلنشده یا بارداری ممنوع است و با تریپتانها، ارگوتامین یا سایر مشتقات ارگوت در فاصلهٔ ۲۴ ساعت مصرف نشود.
درمان حاد سردرد خوشهای
فقط برای قطع حملهٔ حاد است، نه پیشگیری روزانه؛ مجموع مصرف تزریقی از ۶ میلیگرم در ۷ روز بیشتر نشود و تزریق با پایش پزشکی انجام شود.
کنترل حملهٔ شدید و طولانی میگرنی (وضعیت میگرنی)
با پایش فشار خون و قلب و معمولاً همراه داروی ضدتهوع انجام میشود؛ در صورت درد قفسهٔ سینه، سردی یا بیحسی اندامها، تزریق باید قطع و ارزیابی فوری انجام شود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به ارگوتامین، دی هیدروارگوتامین یا سایرِ آلکالوئیدهای ارگو حساسیت داشتهاید، حتماً بگویید.
- بیماریِ قلبی-عروقی (مانندِ آنژین، سابقهٔ سکتهٔ قلبی یا مغزی)، فشارخونِ کنترلنشده یا بیماریِ رگهای محیطی را با پزشک در میان بگذارید؛ این دارو معمولاً در این شرایط ممنوع است.
- بارداری، احتمالِ بارداری یا شیردهی را حتماً پیش از مصرف اطلاع دهید.
- فهرستِ همهٔ داروها، بهویژه تریپتانها، برخی آنتیبیوتیکها و ضدقارچها را به پزشک نشان دهید، چون این دارو تداخلهای خطرناک دارد.
- اگر نارساییِ کبدی یا کلیوی، عفونتِ شدید یا میگرنِ همراه با ضعفِ یکطرفهٔ بدن (میگرنِ همیپلژیک) دارید، حتماً به پزشک بگویید.
عوارض احتمالی
- تهوع و گاهی استفراغ
- سرگیجه یا احساسِ سبکیِ سر
- کِرختی یا گزگزِ انگشتانِ دست و پا
- دردِ عضلانی یا گرفتگیِ پا
- احساسِ ضعف یا خستگیِ گذرا
- در شکلِ تزریقی، درد یا قرمزیِ خفیف در محلِ تزریق
- سردی، کِرختیِ شدید، رنگپریدگی یا کبودیِ انگشتانِ دست یا پا (نشانهٔ تنگیِ شدیدِ رگها)؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- دردِ قفسهٔ سینه، احساسِ فشار یا تنگیِ نفس؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- ضعفِ ناگهانیِ یکطرفهٔ بدن، اختلال در گفتار یا دیدِ ناگهانی؛ فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
- ورمِ صورت، لب یا گلو همراه با مشکل در تنفس (نشانهٔ واکنشِ آلرژیکِ شدید)؛ فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
- دردِ شدیدِ شکم یا خونریزیِ گوارشی؛ در این حالت به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
دی هیدروارگوتامین با داروهایی که آنزیمِ کبدیِ مسئولِ تجزیهٔ آن را مهار میکنند (مانندِ برخی آنتیبیوتیکهای ماکرولیدی نظیرِ اریترومایسین و کلاریترومایسین، و ضدقارچهای آزولی نظیرِ کتوکونازول و ایتراکونازول) تداخلِ خطرناک دارد و میتواند تنگیِ شدیدِ رگها و کاهشِ جریانِ خون را در پی داشته باشد؛ مصرفِ همزمانِ آنها معمولاً ممنوع است. همچنین نباید بدونِ فاصلهٔ زمانیِ کافی با تریپتانها یا سایرِ آلکالوئیدهای ارگو مصرف شود، چون اثرِ تنگکنندگیِ رگها روی هم جمع میشود؛ بتابلوکرها هم ممکن است همین اثر را تشدید کنند. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید تا هر تداخلِ احتمالی پیش از مصرف بررسی شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دی هیدروارگوتامین در بارداری ممنوع است، چون میتواند رحم را منقبض و جریانِ خونِ رسیده به جنین را مختل کند. در دورانِ شیردهی نیز توصیه نمیشود، زیرا وارد شیرِ مادر میشود و میتواند در نوزاد استفراغ، اسهال یا بیثباتیِ فشارخون ایجاد کند. اگر باردار هستید، قصدِ بارداری دارید یا شیر میدهید، پیش از هر مصرفی حتماً با پزشک مشورت کنید.
نگهداری
این دارو را طبقِ نوشتهٔ روی بستهبندی، معمولاً دور از نور، رطوبت و گرما و در دمای اتاق نگهداری کنید؛ برخی فرآوردههای تزریقی ممکن است نیاز به نگهداری در یخچال داشته باشند که باید طبقِ برچسبِ همان محصول عمل کرد. همیشه دور از دید و دسترسِ کودکان نگهداری شود و پیش از مصرف تاریخِ انقضا بررسی و داروی تاریخگذشته یا مشکوک دور ریخته شود.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 1 mg / 1mL |
| قرص | 1.5 mg |
| تزریقی | 1 mg / 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا دی هیدروارگوتامین برای پیشگیری از میگرن هم مصرف میشود؟
۰۲چرا نباید دی هیدروارگوتامین را با تریپتانهایی مثلِ سوماتریپتان همزمان مصرف کرد؟
۰۳مصرفِ این دارو در بارداری چه خطری دارد؟
۰۴چرا بعد از مصرفِ این دارو دچارِ تهوع میشوم؟
۰۵اگر بعد از مصرف دستها یا پاهایم سرد و کِرخت شد، باید نگران باشم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۴ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳ برند از ۱ سازنده، در گروه N02CA01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.