پادتن اختصاصی دیگوکسین
این دارو نوعی پادتن (آنتیبادی) اختصاصی است که بهطور دقیق به دیگوکسین متصل میشود و اثر آن را در بدن خنثی میکند. در واقع، نوعی پادزهر تخصصی برای مسمومیت با دیگوکسین محسوب میشود.
کاربرد اصلی این دارو، درمان اورژانسی مسمومیت شدید و تهدیدکنندهٔ زندگی با دیگوکسین است، چه در پی مصرف بیشازحد تصادفی یا عمدی و چه در پی تجمع تدریجی دیگوکسین در بدن بیمارانی که آن را مصرف میکنند.
این دارو فقط در بیمارستان، توسط تیم پزشکی و از راه تزریق وریدی، با نظارت کامل قلبی تجویز میشود. داروی خانگی یا خوددرمانی نیست.
اگر فردی که دیگوکسین مصرف میکند دچار نشانههای مسمومیت شود—مانند تپش یا ریتم نامنظم قلب، تهوع و استفراغ شدید، دیدن هالهٔ زرد دور اشیا یا گیجی—باید فوراً به اورژانس مراجعه کرد.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
پادتن اختصاصی دیگوکسین فرآوردهای زیستی است که از قطعات کوچک آنتیبادیهای اختصاصی علیه دیگوکسین ساخته شده و مستقیماً به مولکولهای دیگوکسین در خون و بافتهای بدن متصل میشود. این دارو در ردهٔ پادزهرها قرار دارد و برخلاف خود دیگوکسین که برای تقویت انقباض و تنظیم ریتم قلب به کار میرود، نقشش خنثیکردن اثر دیگوکسین در بدن است. با اتصال به دیگوکسین آزاد، این پادتن مانع از تأثیر آن بر سلولهای قلبی میشود و مجموعهٔ حاصل از طریق کلیه از بدن دفع میگردد. هدف اصلی آن نجات جان بیمارانی است که دچار مسمومیت شدید با دیگوکسین شده و ریتم قلب یا وضعیت گردش خونشان به خطر افتاده است.
موارد مصرف
- درمان اورژانسی مسمومیت شدید و تهدیدکنندهٔ زندگی با دیگوکسین در کودکان یا بزرگسالان، در پی مصرف بیشازحد تصادفی یا عمدی
- کنترل آریتمیهای خطرناک قلبی ناشی از مسمومیت با دیگوکسین
- درمان افزایش خطرناک پتاسیم خون در مسمومیت حاد با دیگوکسین
- مسمومیت مزمن و تدریجی با دیگوکسین در بیمارانی که این دارو را طولانیمدت مصرف میکنند، بهویژه در نارسایی کلیه
- بیثباتی فشار خون و گردش خون ناشی از مسمومیت شدید با دیگوکسین
روش مصرف
این دارو را پزشک یا تیم درمان اورژانس، تنها در محیط بیمارستانی و از راه تزریق وریدی (معمولاً بهصورت انفوزیون آهسته)، تجویز میکند. مقدار مصرف بر اساس میزان دیگوکسین موجود در بدن—که از روی سطح خونی دیگوکسین یا مقدار مصرفشده و وزن بیمار محاسبه میشود—بهطور اختصاصی برای هر بیمار توسط پزشک تعیین میگردد. در طول و پس از تزریق، ریتم قلب، فشار خون و سطح پتاسیم خون بیمار بهدقت پایش میشود. این دارو هرگز در منزل یا بدون نظارت مستقیم پزشک استفاده نمیشود و تصمیم دربارهٔ زمان و مقدار دقیق آن کاملاً بر عهدهٔ تیم درمان است.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
مسمومیت شدید و تهدیدکنندهٔ زندگی با دیگوکسین
پایش مداوم نوار قلب، فشار خون و پتاسیم خون ضروری است؛ خطر واکنش حساسیتی شدید وجود دارد.
آریتمیهای خطرناک قلبی ناشی از مسمومیت با دیگوکسین
پایش قلبی مداوم هنگام و پس از درمان ضروری است.
افزایش خطرناک پتاسیم خون در مسمومیت حاد با دیگوکسین
پتاسیم خون باید بهطور مکرر پایش شود، زیرا پس از درمان احتمال افت سریع آن وجود دارد.
مسمومیت مزمن و شدید با دیگوکسین، بهویژه در نارسایی کلیه
در نارسایی کلیه، پایش طولانیتر برای عود مسمومیت لازم است.
بیثباتی فشار خون و گردش خون ناشی از مسمومیت شدید با دیگوکسین
این وضعیت اورژانسی است و همزمان به احیای قلبیعروقی و پایش مداوم نیاز دارد.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیت شناختهشده به فرآوردههای حاصل از گوسفند، پاپائین یا واکنش قبلی به پادتنهای مشابه را به تیم درمان اطلاع دهید
- نوع، مقدار تقریبی و زمان آخرین مصرف دیگوکسین را—در صورت مشخص بودن—به پزشک بگویید
- فهرست همهٔ داروها، مکملها و گیاهان دارویی مصرفی را به پزشک اطلاع دهید
- سابقهٔ بیماری کلیوی یا قلبی زمینهای را حتماً یادآوری کنید
- در صورت بارداری یا شیردهی، این موضوع را به تیم درمان بگویید
عوارض احتمالی
- واکنشهای خفیف پوستی مانند قرمزی، خارش یا کهیر
- گرگرفتگی یا برافروختگی صورت
- تب خفیف
- تشدید موقت علائم نارسایی قلبی که پیشتر با دیگوکسین کنترل میشد، مانند تنگینفس یا تورم پا
- واکنش آلرژیک شدید (آنافیلاکسی) با علائمی مانند تنگینفس ناگهانی، تورم صورت و گلو، افت شدید فشار خون یا کهیر گسترده؛ در صورت بروز این علائم بلافاصله با اورژانس تماس بگیرید
- افت شدید پتاسیم خون پس از تزریق که میتواند ریتم قلب را مختل کند؛ تیم درمان سطح پتاسیم را مرتب کنترل میکند
- بازگشت یا تشدید ناگهانی آریتمی یا نارسایی قلبی که پیشتر با دیگوکسین مهار شده بود و نیازمند پایش فوری پزشک است
- افت فشار خون یا کاهش برونده قلبی در بیمارانی که بهشدت به اثر تقویتی دیگوکسین بر قلب وابسته بودند
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
این دارو بهطور مستقیم به دیگوکسین موجود در خون متصل میشود؛ به همین دلیل، پس از تزریق آن، آزمایشهای معمول سنجش دیگوکسین خون تا مدتی نتیجهای نادرست و بالاتر از واقع نشان میدهند و پزشک این نکته را در تفسیر آزمایشها لحاظ میکند. از سوی دیگر، چون اثر دیگوکسین خنثی میشود، فایدهٔ آن روی ریتم و انقباض قلب نیز از بین میرود و ممکن است علائم نارسایی قلبی یا آریتمیای که پیشتر با دیگوکسین کنترل میشد، بازگردد؛ تیم پزشکی بیمار را از این نظر هم پایش میکند. فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید تا در برنامهٔ درمان و پایش پس از تزریق لحاظ شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادهٔ انسانی محدودی دربارهٔ مصرف این دارو در بارداری و شیردهی در دست است، اما چون مسمومیت شدید با دیگوکسین میتواند جان مادر و جنین را تهدید کند، در موقعیتهای اورژانسی معمولاً فایدهٔ درمان با این پادتن بر نگرانیهای نظری آن ترجیح داده میشود. تصمیم نهایی دربارهٔ مصرف آن در بارداری یا شیردهی را پزشک، با در نظر گرفتن شرایط بالینی بیمار، میگیرد.
نگهداری
این دارو جزو داروهایی نیست که در منزل نگهداری شود. فرآورده در بیمارستان، توسط داروخانهٔ بیمارستانی، در یخچال و دور از نور نگهداری میشود و بلافاصله پیش از تزریق آمادهسازی میگردد. بیماران و همراهانشان نیازی به نگهداری یا آمادهسازی این دارو در خانه ندارند.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 40 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳ برند از ۴ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا دیجیفب را میتوان در خانه تزریق کرد؟
۰۲اثر این دارو چقدر طول میکشد تا شروع شود؟
۰۳چرا بعد از تزریق این دارو، آزمایش خون هنوز دیگوکسین بالا نشان میدهد؟
۰۴آیا بعد از دریافت این دارو، میتوان دوباره دیگوکسین مصرف کرد؟
۰۵چه زمانی باید دربارهٔ مسمومیت با دیگوکسین فوراً اقدام کرد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۰ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳ برند از ۴ سازنده، در گروه V03AB24. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.