دیکلوفناک سدیم ۲٪
دیکلوفناک سدیم ۲٪ یک محلولِ موضعی از گروهِ داروهای ضدالتهابِ غیراستروئیدی است که مستقیماً روی پوستِ بالای مفصلِ دردناک مالیده میشود تا درد و التهاب را بهصورتِ موضعی کاهش دهد.
بیشتر برای تسکینِ دردِ ناشی از آرتروزِ (استئوآرتریت) مفاصلِ سطحی مانندِ زانو، مچ دست و انگشتان بهکار میرود.
جذبِ این دارو به خون بسیار کمتر از قرص یا کپسولِ ضدالتهاب است، به همین دلیل خطرِ عوارضِ گوارشی و قلبی-عروقیِ آن معمولاً محدودتر است. با این حال، باید فقط روی پوستِ سالم و دور از چشم، بینی و زخم استفاده شود.
اگر با مصرفِ منظم و طبقِ دستور بهبودیِ محسوسی حس نکردید، محلِ مصرف دچار قرمزی یا تاولِ شدید شد، یا نشانههای آلرژیک مانندِ تورمِ صورت و مشکل در تنفس دیدید، حتماً با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
دیکلوفناک سدیم ۲٪ یک محلولِ موضعی از خانوادهٔ داروهای ضدالتهابِ غیراستروئیدی (NSAID) است که در گروهِ درمانیِ اسکلتی-عضلانی جای میگیرد. این دارو با مهارِ آنزیمِ سیکلواکسیژناز (COX) و کاهشِ ساختِ موادِ التهابزا به نامِ پروستاگلاندین، درد، تورم و التهابِ موضعی را کم میکند. برخلافِ قرص یا کپسولِ دیکلوفناک، این شکلِ دارویی مستقیماً روی پوستِ بالای مفصل یا عضلهٔ دردناک مالیده میشود و اثرش عمدتاً موضعی است، بنابراین مقدارِ کمتری از آن وارد جریانِ خون میشود. هدفِ اصلیِ آن تسکینِ دردِ آرتروزی است، با خطرِ عوارضِ گوارشیِ کمتر نسبت به مصرفِ خوراکیِ همین گروه از داروها.
موارد مصرف
- تسکینِ دردِ ناشی از آرتروزِ (استئوآرتریت) زانو
- کاهشِ دردِ آرتروزی در مفاصلِ دیگر مانندِ دست و مچ، به تشخیصِ پزشک
- کاهشِ التهاب و تورمِ موضعیِ اطرافِ مفصلِ درگیر
- درمانِ کمکی برای دردهای خفیف تا متوسطِ مفصلی، در کنارِ سایرِ رویکردهای درمانی
روش مصرف
این محلول را فقط روی پوستِ سالم و بدونِ زخم، بریدگی، عفونت یا التهابِ پوستی در ناحیهٔ دردناک بمالید؛ مقدار، دفعات و مدتِ دقیقِ مصرف را پزشک یا داروساز بر اساسِ نسخه مشخص میکند. پیش از مصرف دستها را بشویید، دارو را بهآرامی روی پوست پخش کنید و اجازه دهید کاملاً خشک شود پیش از پوشیدنِ لباس یا پوشاندنِ آن ناحیه، مگر پزشک پانسمانِ خاصی توصیه کرده باشد. پس از مصرف (مگر آنکه محلِ مصرف دست باشد) دستها را بشویید و از تماسِ دارو با چشم، بینی، دهان و زخمهای باز جداً خودداری کنید. ناحیهٔ مصرف را از نورِ مستقیمِ آفتاب و منابعِ گرمایی دور نگه دارید و بدونِ تأییدِ پزشک، کِرم، پمادِ ضدِدرد یا ضدآفتابِ دیگری روی همان ناحیه نزنید. مصرفِ منظم و طبقِ برنامهای که پزشک تعیین کرده برای اثربخشیِ دارو مهم است؛ در صورتِ فراموشیِ یک نوبت با داروساز مشورت کنید و بدونِ صلاحدیدِ پزشک، مصرف را ناگهان قطع نکنید یا خودسرانه دفعاتِ آن را تغییر ندهید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
درد و علائم التهاب ناشی از آرتروز زانو (استئوآرتریت)
روی پوست تمیز، خشک و بدون زخمِ جلو، پشت و دو طرف زانو پخش شود. تا خشکشدن کامل از حمام، گرمای موضعی و پانسمان بسته پرهیز کنید و بیش از مقدار توصیهشده مصرف نکنید.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت به دیکلوفناک، آسپیرین یا سایرِ داروهای ضدالتهابِ غیراستروئیدی
- سابقهٔ آسم، کهیر یا واکنشِ آلرژیک پس از مصرفِ آسپیرین یا سایرِ داروهای ضدالتهابِ غیراستروئیدیِ دیگر
- زخمِ معده، خونریزیِ گوارشی، بیماریِ قلبی-عروقی یا نارساییِ کبد و کلیه
- بارداری (بهویژه سهماههٔ سوم) یا شیردهی
- مصرفِ همزمانِ داروهای ضدالتهابِ غیراستروئیدیِ دیگر، رقیقکنندههای خون یا هر داروی دیگر و مکمل
- هرگونه زخمِ باز، عفونت، اگزما یا آسیبِ پوستی در ناحیهای که قرار است دارو روی آن مالیده شود
عوارض احتمالی
- قرمزی، خارش یا سوزشِ خفیف در محلِ مصرف
- خشکی یا پوستهپوستهشدنِ پوست در محلِ مصرف
- بثوراتِ پوستیِ خفیف در ناحیهٔ مالیدهشده
- احساسِ گزگز یا سوزشِ گذرا هنگامِ مصرف
- تاول، پوستهریزیِ شدید یا زخمیشدنِ پوستِ محلِ مصرف — مصرف را متوقف کنید و به پزشک مراجعه کنید
- نشانههای واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ تورمِ صورت، لب یا گلو، کهیرِ گسترده یا تنگیِ نفس — فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- علائمِ خونریزیِ گوارشی مانندِ مدفوعِ سیاه یا استفراغِ خونی — بیدرنگ به پزشک اطلاع دهید
- نشانههای مشکلِ کبدی مانندِ زردیِ پوست و چشم، ادرارِ تیره یا خستگیِ شدیدِ غیرِعادی — به پزشک مراجعه کنید
- کاهشِ چشمگیرِ حجمِ ادرار یا تورمِ ناگهانیِ دست و پا که میتواند نشانهٔ مشکلِ کلیوی باشد — به پزشک اطلاع دهید
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
چون جذبِ سیستمیکِ این محلول نسبت به قرصِ دیکلوفناک کمتر است، خطرِ تداخل نیز محدودتر اما همچنان واقعی است. مصرفِ همزمان با سایرِ داروهای ضدالتهابِ غیراستروئیدی (از جمله آسپیرین) یا کورتیکواستروئیدها میتواند خطرِ عوارضِ گوارشی را افزایش دهد؛ ترکیب با رقیقکنندههای خون مانندِ وارفارین احتمالِ خونریزی را بالا میبرد؛ و مصرفِ همزمان با برخی داروهای فشارِ خون (مانندِ مهارکنندههای آنزیمِ مبدلِ آنژیوتانسین یا دیورتیکها)، لیتیوم یا متوترکسات میتواند اثرِ درمانی یا خطرِ عوارضِ کلیویِ آنها را تحتِ تأثیر قرار دهد. فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و محصولاتِ موضعیِ دیگری که استفاده میکنید را حتماً به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
مصرفِ داروهای ضدالتهابِ غیراستروئیدی از جمله دیکلوفناکِ موضعی در سهماههٔ سومِ بارداری معمولاً توصیه نمیشود، زیرا میتواند بر قلبِ جنین و روندِ زایمان اثر بگذارد؛ در سهماههٔ اول و دوم نیز مصرف تنها در صورتِ ضرورت و با صلاحدیدِ پزشک انجام شود. اطلاعاتِ محدودی دربارهٔ ورودِ این دارو به شیرِ مادر هنگامِ مصرفِ موضعی در دست است؛ بنابراین اگر باردار هستید، قصدِ بارداری دارید یا شیردهی میکنید، پیش از مصرف حتماً با پزشک مشورت کنید.
نگهداری
این محلول را در دمای اتاق و دور از نورِ مستقیمِ آفتاب، رطوبت و یخزدگی نگهداری کنید و درِ ظرف را همیشه محکم بسته نگه دارید. آن را دور از دسترسِ کودکان قرار دهید، پیش از هر بار مصرف تاریخِ انقضا را بررسی کنید و داروی تاریخگذشته یا تغییررنگداده را دور بریزید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| محلول | 2 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا این محلول جایگزینِ قرصِ ضدِدردِ خوراکی میشود؟
۰۲چند وقت طول میکشد تا اثرِ این دارو را حس کنم؟
۰۳آیا مصرفِ این محلول همراهِ قرصِ دیکلوفناک یا سایرِ داروهای ضدالتهابِ غیراستروئیدی بیخطر است؟
۰۴بعد از مالیدنِ دارو، چقدر باید صبر کنم تا لباس بپوشم یا آن ناحیه با آب تماس پیدا کند؟
۰۵آیا این دارو باعثِ بیحسیِ پوست میشود؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۲ سازنده، در گروه M02AA15. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.