دیکلوفناک سدیم
دیکلوفناک سدیم ۱.۵٪ محلولی موضعی از دستهٔ داروهای ضدالتهابِ غیراستروئیدی (NSAID) است که مستقیم روی پوستِ بالای مفصل مالیده میشود تا التهاب و درد کاهش یابد.
این محلول عمدتاً برای تسکینِ دردِ آرتروزِ زانو بهکار میرود و به بیمار کمک میکند فعالیتهای روزمره را با درد کمتری انجام دهد.
چون این دارو موضعی است، جذبِ آن به خون بسیار کمتر از قرصهای ضدالتهابی است؛ با این حال باید فقط روی پوستِ سالم استفاده شود و از تماس با چشم، غشاهای مخاطی و زخم دوری شود.
اگر بعد از چند روز مصرفِ منظم بهبودی حس نکردید، پوستِ محلِ مصرف بهشدت تحریک شد، یا نشانههای گوارشی یا آلرژیک ظاهر شد، حتماً با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
دیکلوفناک سدیم یکی از داروهای شناختهشدهٔ گروهِ ضدالتهابهای غیراستروئیدی (NSAID) است که بهطور معمول به شکلِ خوراکی یا موضعی بهکار میرود. فرمولاسیونِ محلولِ موضعیِ ۱.۵٪ آن برای مالیدن روی پوستِ بالای مفصل، بهویژه زانو، ساخته شده است. این دارو با مهارِ آنزیمِ سیکلواکسیژناز (Cyclooxygenase) از تولیدِ موادی به نامِ پروستاگلاندین در بافتها میکاهد که نقشِ اصلی را در ایجادِ التهاب و درد دارند. چون بهصورتِ موضعی بهکار میرود، بیشترِ اثرِ آن در همان ناحیهٔ مالیدهشده باقی میماند و مقدارِ کمتری وارد جریانِ خون میشود. هدفِ اصلی از تجویزِ آن، کاهشِ درد و بهبودِ عملکردِ مفصلِ درگیر در آرتروز است.
موارد مصرف
- کاهشِ دردِ ناشی از آرتروزِ (استئوآرتریتِ) زانو
- بهبودِ عملکرد و تحرکِ مفصلِ زانو در آرتروز
- کاهشِ التهابِ موضعیِ اطرافِ مفصلِ درگیر
- گزینهای برایِ بیمارانی که تحملِ ضدالتهابهای خوراکی را ندارند
روش مصرف
این محلول را طبقِ دستورِ پزشک یا داروساز، تنها روی پوستِ سالم و بدونِ زخمِ بالای مفصلِ موردنظر بمالید و اجازه دهید پیش از پوشاندنِ ناحیه یا تماس با لباس، کاملاً روی پوست خشک شود. از مالیدنِ آن روی پوستِ آسیبدیده، ملتهب یا دارای عفونت خودداری کنید و مراقب باشید وارد چشم، بینی، دهان یا زخمهای باز نشود. بهتر است محلِ مصرف را با باندِ محکم نپوشانید و منبعِ گرمایی مانندِ کیسهٔ آبگرم روی همان ناحیه نگذارید، مگر پزشک دستورِ دیگری داده باشد. پس از هر بار استعمال، دستها را بشویید، مگر اینکه خودِ دستها محلِ درمان باشند. برای رسیدن به بهترین نتیجه، دارو را با همان نظمی که پزشک تعیین کرده استعمال کنید و پیش از هرگونه تغییر در برنامهٔ مصرف — از جمله قطعِ زودهنگام یا افزودنِ داروهای موضعیِ دیگر — با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
آرتروز زانو (استئوآرتریت)
فقط روی پوست سالم و تمیز بمالید؛ از تماس با چشم، دهان، زخم و پانسمان بسته خودداری کنید. بیش از ۴۰ قطره برای هر زانو در هر نوبت مصرف نشود.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت به دیکلوفناک، دیگر ضدالتهابهای غیراستروئیدی یا آسپیرین
- سابقهٔ زخمِ معده یا خونریزیِ گوارشی
- بیماریهای قلبیعروقی یا فشارِ خونِ بالا
- بیماریهای کبدی یا کلیوی
- بارداری، قصدِ بارداری یا شیردهی
- مصرفِ داروهای دیگر، بهویژه رقیقکنندههای خون یا سایرِ ضدالتهابها
عوارض احتمالی
- قرمزی یا خارشِ پوست در محلِ مصرف
- خشکی یا پوستهپوستهشدنِ خفیفِ پوست
- احساسِ سوزش یا گزگز در محلِ مالیدن
- بثوراتِ خفیفِ پوستی
- نشانههای واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ تورمِ صورت و گلو، تنگیِ نفس یا کهیرِ گسترده — در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- نشانههای خونریزیِ گوارشی مانندِ مدفوعِ سیاه یا استفراغِ خونی — بیدرنگ به پزشک مراجعه کنید
- کبودی یا خونریزیِ غیرعادی — این موضوع را هر چه زودتر با پزشک در میان بگذارید
- نشانههای مشکلِ کبدی مانندِ زردیِ پوست و چشم یا ادرارِ تیره — نیازمندِ بررسیِ فوریِ پزشک است
- کاهشِ حجمِ ادرار یا تورمِ غیرمعمولِ دست و پا که ممکن است نشانِ مشکلِ کلیوی باشد — با پزشک تماس بگیرید
- تاولزدن، زخم یا پوستهپوستهشدنِ شدیدِ پوست در محلِ مصرف — مصرف را قطع کرده و به پزشک اطلاع دهید
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
اگرچه جذبِ سیستمیکِ این محلولِ موضعی محدود است، همچنان میتواند با برخی داروها تداخل داشته باشد. مصرفِ همزمان با ضدالتهابهای غیراستروئیدیِ دیگر — چه خوراکی و چه موضعی — یا آسپیرین معمولاً توصیه نمیشود، چون خطرِ عوارضِ گوارشی را افزایش میدهد. در بیمارانی که رقیقکنندهٔ خون مصرف میکنند، احتمالِ افزایشِ خطرِ خونریزی وجود دارد و نیاز به پایشِ دقیقتر است. استفادهٔ همزمان از کِرِم، لوسیون، ضدآفتاب یا آرایشیهای دیگر روی همان ناحیهای که این دارو مالیده شده نیز توصیه نمیشود، چون ممکن است جذبِ دارو را تغییر دهد. فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و محصولاتِ موضعیِ دیگری را که مصرف میکنید، حتماً به پزشک و داروسازِ خود بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
مصرفِ ضدالتهابهای غیراستروئیدی از جمله دیکلوفناک، حتی بهصورتِ موضعی، در بارداری — بهویژه در سهماههٔ سوم — معمولاً توصیه نمیشود، چون ممکن است بر رشدِ جنین و روندِ زایمان اثر بگذارد. در سهماههٔ اول و دوم نیز باید فقط با تشخیصِ پزشک و در صورتِ ضرورت مصرف شود. دربارهٔ ورودِ این دارو به شیرِ مادر اطلاعاتِ محدودی وجود دارد، بنابراین زنانِ شیرده پیش از مصرف حتماً باید با پزشک مشورت کنند.
نگهداری
این محلول را در دمای اتاق و دور از نورِ مستقیمِ آفتاب و رطوبت نگهداری کنید. درِ ظرف را همیشه محکم ببندید و آن را دور از دسترسِ کودکان قرار دهید. پیش از هر بار مصرف به تاریخِ انقضا روی بستهبندی توجه کنید و داروی تاریخگذشته یا استفادهنشده را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید، نه در سطلِ زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| محلول | 1.5 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا مصرفِ این محلول بهجایِ قرصِ ضدالتهاب امنتر است؟
۰۲بعد از مالیدنِ دارو چه مدت باید صبر کنم تا لباس بپوشم؟
۰۳آیا میتوانم روی همان ناحیه از ضدآفتاب یا لوسیون هم استفاده کنم؟
۰۴اگر بعد از مدتی درد بهتر نشد، چه کار کنم؟
۰۵آیا این دارو برایِ همهٔ مفاصل مناسب است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۲ سازنده، در گروه M01AB05. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.