دکسپانتنول
دکسپانتنول مشتقی از اسید پانتوتنیک (ویتامین B5) است که در پوست به این ویتامین تبدیل میشود و بهصورت کرمِ موضعی برای مرطوبسازی و کمک به ترمیمِ پوست بهکار میرود.
بیشتر برای مراقبت از پوستِ نوزاد در برابرِ التهابِ ناحیهٔ پوشک، کمک به بهبودِ زخمهای سطحی و ترکهای پوستی، و مرطوبسازیِ پوستِ خشک یا تحریکشده استفاده میشود.
این کرم فقط برای مصرفِ موضعی روی پوست است و نباید بدونِ نظرِ پزشک روی زخمهای عمیق، سوختگیِ شدید یا نواحیِ دارایِ نشانهٔ عفونت استفاده شود.
اگر پس از چند روز مصرفِ منظم بهبودی حاصل نشد، ناحیهٔ موردنظر ملتهبتر یا آلوده بهنظر رسید، یا نشانههای حساسیت مانندِ خارشِ شدید و تورم ظاهر شد، با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
دکسپانتنول شکلِ الکلیِ اسید پانتوتنیک است که پس از جذب در پوست به همین ویتامین تبدیل میشود. این ویتامین در فرایندِ بازسازی و ترمیمِ سلولهای پوست نقش دارد و به همین دلیل، دکسپانتنول بهصورت کرمِ موضعی برای تقویتِ رطوبتِ پوست و کمک به بهبودِ زخمهای سطحی و التهابهای خفیف بهکار میرود. این فرآورده در ردهٔ محصولاتِ مراقبتِ پوستی و کمکترمیمکنندهها قرار میگیرد و اثرش موضعی و ملایم است، نه سراسری. هدفِ اصلیِ آن، آبرسانی، کاهشِ خشکی و تحریکِ پوست، و همراهیِ روندِ طبیعیِ ترمیم است.
موارد مصرف
- پیشگیری و کمک به بهبودِ التهابِ ناحیهٔ پوشک در نوزادان و کودکان
- کمک به ترمیمِ زخمهای سطحی، خراشها و ترکهای جزئیِ پوست
- مراقبت از نوکِ پستان در دورانِ شیردهی در صورتِ ترکخوردگی
- مرطوبسازی و تسکینِ پوستِ خشک، زبر یا ملتهب
- کمک به آرامکردنِ پوستِ تحریکشده پس از آفتابسوختگیِ خفیف
- مراقبتِ پوست پس از برخی اقداماتِ سطحیِ پوستی، طبقِ نظرِ پزشک
روش مصرف
این کرم را فقط روی پوستِ سالم یا آسیبدیدهٔ سطحی و پس از تمیزکردن و خشککردنِ کاملِ پوست بمالید و بهآرامی ماساژ دهید تا جذب شود. برای مراقبت از ناحیهٔ پوشکِ نوزاد، معمولاً پس از هر بار تعویضِ پوشک و تمیزکردنِ پوست استفاده میشود. از مالیدنِ آن روی چشم، داخلِ بینی یا دهان، و زخمهای بازِ عمیق خودداری کنید مگر آنکه پزشک یا داروساز چنین کاری را توصیه کرده باشد. تعدادِ دفعاتِ مصرف و مدتِ درمان را طبقِ نسخه یا راهنمای داخلِ بستهٔ محصول و نظرِ پزشک یا داروساز تنظیم کنید و در صورتِ نبودِ بهبودی، مصرف را خودسرانه ادامه یا قطع نکنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
زخمهای سطحی، خراشها و ترکهای جزئی پوست
فقط برای ضایعات سطحی است؛ روی زخم عمیق، وسیع، عفونی یا داخل چشم استفاده نشود.
ترکخوردگی نوک پستان در دوران شیردهی
پیش از شیردهی بعدی، باقیماندهٔ کرم را با آب پاک کنید؛ در صورت خونریزی، درد شدید یا علائم عفونت، به پزشک مراجعه شود.
پوست خشک، زبر یا ملتهب
در صورت تشدید قرمزی، خارش یا سوزش، مصرف را متوقف و احتمال حساسیت را بررسی کنید.
آفتابسوختگی خفیف
فقط برای آفتابسوختگی خفیف است؛ در صورت تاول گسترده، درد شدید یا تب، معاینهٔ پزشک لازم است.
مراقبت از پوست پس از اقدامات سطحی پوستی
از دستور مراقبت پس از اقدام پیروی کنید؛ روی محل عفونی یا زخم عمیق بدون نظر پزشک استفاده نشود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به دکسپانتنول یا هریک از اجزای این کرم (مانندِ لانولین در برخی فرآوردهها) حساسیت داشتهاید، به پزشک یا داروساز اطلاع دهید.
- اگر ناحیهٔ موردنظر زخمِ عمیق، سوختگیِ شدید یا نشانههای عفونت مانندِ چرک، تب یا قرمزیِ گسترده دارد، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
- هر داروی موضعیِ دیگری که همزمان روی همان ناحیه استفاده میکنید را به پزشک یا داروساز بگویید.
- در دورانِ بارداری یا شیردهی، پیش از مصرفِ منظم با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
- برای مصرفِ منظم روی پوستِ نوزادان و کودکانِ خردسال، پیش از شروع با پزشکِ کودکان مشورت کنید.
- اگر پوستِ ناحیهٔ موردنظر بسیار حساس است یا سابقهٔ آلرژیِ پوستی دارید، پیش از کاربردِ کامل، ابتدا روی سطحِ کوچکی امتحان کنید.
عوارض احتمالی
- قرمزیِ خفیف و موقتِ پوست در محلِ مصرف
- احساسِ سوزش یا خارشِ ملایم بلافاصله پس از مالیدنِ کرم
- چربی یا سنگینیِ موقتِ پوست
- خشکی یا تغییرِ جزئیِ بافتِ پوست در برخی افراد
- نشانههای واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ تورمِ صورت، لب یا گلو، خارشِ شدید و گستردهٔ بدن، یا تنگیِ نفس؛ در این صورت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- بدترشدنِ ناحیهٔ زخم، افزایشِ قرمزی، چرک یا تب که نشانهٔ عفونت است؛ در این صورت به پزشک مراجعه کنید.
- بروزِ کهیر، تاول یا سوزشِ شدید و پیشرونده پس از مصرف؛ مصرف را قطع کنید و به پزشک یا داروساز اطلاع دهید.
- نبودِ هیچگونه بهبودی در ناحیهٔ موردنظر پس از چند روز مصرفِ منظم؛ برای بررسیِ دوباره به پزشک مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
چون دکسپانتنول بهصورت موضعی مصرف میشود و جذبِ آن به داخلِ بدن بسیار اندک است، تداخلِ داروییِ مهمی برایش شناختهنشده است. بااینحال، مصرفِ همزمانِ سایر کرمها، پمادها یا فرآوردههای موضعیِ تحریککننده روی همان ناحیه ممکن است جذب یا اثرِ پوستی را تغییر دهد. فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و فرآوردههای موضعیای که مصرف میکنید را به پزشک و داروساز بگویید تا از هرگونه ناسازگاریِ احتمالی مطمئن شوید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دکسپانتنولِ موضعی بهدلیلِ جذبِ بسیار کمِ آن به داخلِ بدن، معمولاً در دورانِ بارداری و شیردهی بیخطر درنظر گرفته میشود و حتی برای مراقبت از نوکِ پستانِ ترکخورده در دورانِ شیردهی نیز بهکار میرود. بااینحال، در صورتِ مصرف روی نوکِ پستان، پیش از شیردادن به نوزاد پوست را تمیز کنید و در هر شرایطی، پیش از شروعِ مصرفِ منظم در بارداری یا شیردهی با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
نگهداری
این کرم را در دمای اتاق و دور از نورِ مستقیمِ آفتاب و رطوبت نگهداری کنید و درِ آن را کاملاً بسته نگه دارید. آن را دورازدسترسِ کودکان قرار دهید و پیش از هر بار مصرف، تاریخِ انقضا و ظاهرِ کرم را بررسی کنید؛ اگر رنگ، بو یا بافتِ آن تغییرِ غیرعادی داشت، از مصرفش خودداری کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| کرم | 5 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۳ برند از ۱۳ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا دکسپانتنول برای التهابِ پوشکِ نوزاد مناسب است؟
۰۲آیا میتوان این کرم را روی زخمِ باز استفاده کرد؟
۰۳آیا مصرفِ دکسپانتنول در بارداری و شیردهی بیخطر است؟
۰۴مصرفِ این کرم چهمدت باید ادامه یابد؟
۰۵آیا دکسپانتنول را میتوان روی صورت یا لب استفاده کرد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۳ برند از ۱۳ سازنده، در گروه D03AX03. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.