بروشور یک مرجع آموزشی است و جای پزشک را نمی‌گیرد.در موارد اورژانسی فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
بروشورمرجع فارسی بروشور دارو
بروشور دارویی · متفرقه

دفروکسامین

Deferoxamine
رده ATC V03AC01شکل تزریقی لیوفیلیزه برای محلولدوز 2 gبرند در ایران ۱۲
پاسخ کوتاه۴ چیزی که باید بدانید
این دارو چیست؟

دفروکسامین دارویی از گروهِ آهن‌زداهاست که آهنِ اضافیِ بدن را به شکلی محلول درمی‌آورد تا از راهِ ادرار دفع شود.

بیشتر برای چه؟

بیشترین کاربردِ آن در بیمارانِ تالاسمی یا سایرِ کم‌خونی‌های نیازمندِ تزریقِ مکررِ خون است که دچارِ اضافه‌بارِ آهن شده‌اند، و نیز در درمانِ اورژانسیِ مسمومیتِ حاد با آهن.

نکتهٔ ایمنی مهم

این دارو باید دقیقاً طبقِ برنامه و روشِ آموزش‌داده‌شده تزریق شود؛ تزریقِ نادرست یا سریع می‌تواند فشارِ خون را افت دهد و مصرفِ طولانی‌مدت با خطرِ آسیب به چشم و گوش همراه است.

کِی با پزشک تماس بگیرید

اگر در محلِ تزریق درد یا تورمِ شدید دیدی، بینایی یا شنواییِ فرد تغییر کرد، یا نشانه‌های عفونت مانندِ تب، دردِ شکم یا اسهال ظاهر شد، باید سریع با پزشک تماس گرفت.

۰۱

مواد مؤثره

مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):

۰۲

معرفی دارو

دفروکسامین از دستهٔ داروهای آهن‌زدا (Iron Chelator) است که به آهنِ آزاد و ذخیره‌شدهٔ اضافیِ بدن متصل می‌شود و آن را به ترکیبی محلول در آب به‌نامِ فریوکسامین تبدیل می‌کند تا عمدتاً از راهِ کلیه دفع شود. این دارو برخلافِ آهنِ متصل به هموگلوبین و ترانسفرینِ خون، عمدتاً آهنِ اضافیِ ذخیره‌شده در بافت‌ها را هدف می‌گیرد. از آنجا که از راهِ گوارش به‌خوبی جذب نمی‌شود، همیشه به‌صورتِ تزریقی (زیرِ جلدی، عضلانی یا وریدی) تجویز می‌شود. هدفِ اصلیِ درمان، پیشگیری یا کاهشِ آسیبِ اندام‌هایی مانندِ قلب، کبد و غدد درون‌ریز است که در اثرِ تجمعِ درازمدتِ آهن رخ می‌دهد.

۰۳

موارد مصرف

  • کاهشِ اضافه‌بارِ مزمنِ آهن در بیمارانِ تالاسمیِ ماژور و سایرِ کم‌خونی‌هایی که نیازمندِ تزریقِ مکررِ خون‌اند
  • درمانِ اورژانسیِ مسمومیتِ حاد با آهن، مانندِ بلعیدنِ تصادفیِ قرص‌های آهن به‌ویژه در کودکان
  • کمک به دفعِ آلومینیومِ اضافی در برخی بیمارانِ دیالیزی
  • کنترلِ اضافه‌بارِ آهن در سایرِ بیماری‌های خونیِ نیازمند به تزریقِ مزمنِ خون
۰۴

روش مصرف

روشِ دقیقِ تزریقِ دفروکسامین را پزشک یا پرستار آموزش می‌دهد. در اضافه‌بارِ مزمنِ آهن معمولاً به‌صورتِ تزریقِ آهستهٔ زیرِ جلدی با پمپِ قابل‌حمل، در طولِ چند ساعت و اغلب در طیِ شب، و در دفعاتِ مشخص‌شده در هفته انجام می‌شود؛ در موقعیت‌های اورژانسی نیز از تزریقِ وریدی یا عضلانی در بیمارستان استفاده می‌شود. محلِ تزریق را در هر نوبت جابه‌جا کن تا پوست تحریک نشود. پایبندی به برنامهٔ منظمِ تزریق، حتی بدون احساسِ علامت، برای کنترلِ اضافه‌بارِ آهن ضروری است؛ تغییر یا قطعِ آن فقط باید با نظرِ پزشک انجام شود. مقدار، غلظت و مدتِ هر تزریق را پزشک بر پایهٔ آزمایش‌های دوره‌ای مشخص می‌کند.

مقدار و زمان مصرف را فقط از نسخه، بروشور رسمی و داروساز بگیرید؛ این متن جای دستور مصرف نیست.
۰۵

دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری

مقادیرِ زیر عمومی و نمونه‌اند؛ دوزِ دقیق را پزشک بر پایهٔ سن، وزن، شدتِ بیماری و وضعیتِ کبد و کلیه تعیین می‌کند — خوددرمانی نکنید.

اضافه‌بار مزمن آهن در تالاسمی ماژور و کم‌خونی‌های نیازمند تزریق مکرر خون

بزرگسالان۲۰ تا ۶۰ میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم در روز، به‌صورت انفوزیون زیرجلدی طی ۸ تا ۱۲ ساعت، معمولاً ۵ تا ۷ روز در هفته. در موارد لازم، انفوزیون وریدی ۴۰ تا ۵۰ میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم در روز طی ۸ تا ۱۲ ساعت، ۵ تا ۷ روز در هفته انجام می‌شود.
کودکان۲۰ تا ۴۰ میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم در روز، به‌صورت انفوزیون زیرجلدی یا وریدی طی ۸ تا ۱۲ ساعت، معمولاً ۵ تا ۷ روز در هفته.

دوز بر پایهٔ فریتین و میزان ذخیرهٔ آهن تنظیم می‌شود؛ با پایین آمدن فریتین، خطر مسمومیت افزایش می‌یابد و پایش رشد، شنوایی و بینایی لازم است.

مسمومیت حاد با آهن، مانند بلع قرص‌های آهن

بزرگسالاندر مسمومیت شدید یا شوک، ابتدا ۱ گرم وریدی با انفوزیون آهسته و سرعت حداکثر ۱۵ میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم در ساعت؛ در صورت نیاز ۵۰۰ میلی‌گرم هر ۴ تا ۱۲ ساعت. در بیمار پایدار و بدون شوک، ۱ گرم عضلانی یک‌بار و سپس ۵۰۰ میلی‌گرم هر ۴ تا ۱۲ ساعت. حداکثر ۶ گرم در ۲۴ ساعت.
کودکان۱۵ میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم در ساعت به‌صورت انفوزیون وریدی آهسته؛ در صورت بهبود، پس از ۴ تا ۶ ساعت کاهش می‌یابد. حداکثر کل دوز ۸۰ میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم یا ۶ گرم در ۲۴ ساعت.

فقط در بیمارستان و همراه اقدامات حمایتی انجام شود؛ انفوزیون وریدی سریع ممنوع است و ادامهٔ درمان بر اساس علائم و نظر متخصص سم‌شناسی تعیین می‌شود.

اضافه‌بار آلومینیوم در بیماران دیالیزی

بزرگسالان۵ میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم، هفته‌ای یک‌بار، به‌صورت انفوزیون وریدی آهسته طی ۳۰ تا ۶۰ دقیقه. زمان تزریق با نوع دیالیز و سطح آلومینیوم تنظیم می‌شود.
کودکان۵ میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم، هفته‌ای یک‌بار، به‌صورت انفوزیون وریدی آهسته طی ۳۰ تا ۶۰ دقیقه. زمان تزریق با نوع دیالیز و سطح آلومینیوم تنظیم می‌شود.

تنها پس از تأیید اضافه‌بار آلومینیوم و تحت نظر متخصص کلیه انجام شود؛ خطر تشدید علائم عصبی و اختلالات بینایی یا شنوایی وجود دارد.

اضافه‌بار مزمن آهن در سایر بیماری‌های خونی نیازمند تزریق مزمن خون

بزرگسالان۲۰ تا ۶۰ میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم در روز، به‌صورت انفوزیون زیرجلدی طی ۸ تا ۱۲ ساعت، معمولاً ۵ تا ۷ روز در هفته. در موارد لازم، انفوزیون وریدی ۴۰ تا ۵۰ میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم در روز طی ۸ تا ۱۲ ساعت، ۵ تا ۷ روز در هفته انجام می‌شود.
کودکان۲۰ تا ۴۰ میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم در روز، به‌صورت انفوزیون زیرجلدی یا وریدی طی ۸ تا ۱۲ ساعت، معمولاً ۵ تا ۷ روز در هفته.

دوز بر پایهٔ فریتین و میزان ذخیرهٔ آهن تنظیم می‌شود؛ با پایین آمدن فریتین، خطر مسمومیت افزایش می‌یابد و پایش رشد، شنوایی و بینایی لازم است.

تنظیم دوز: در نارسایی کلیه، دوز باید از پایین دامنه انتخاب و عملکرد کلیه پایش شود؛ در نارسایی شدید کلیه یا بی‌ادراری منع مصرف دارد، اما درمان اضافه‌بار آلومینیوم در بیماران دیالیزی پروتکل جداگانه دارد. در اختلال کبدی و سالمندان نیز معمولاً از دوز پایین‌تر شروع می‌شود. در اضافه‌بار مزمن آهن، سقف روزانهٔ معمول ۶۰ میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم در بزرگسالان و ۴۰ میلی‌گرم به‌ازای هر کیلوگرم در کودکان تا پایان رشد است و در مسمومیت حاد نباید از ۶ گرم در ۲۴ ساعت بیشتر شود؛ دوز دقیق را پزشک بر اساس وضعیت بیمار و نتایج پایش تعیین می‌کند.
۰۶

پیش از مصرف بدانید

  • هرگونه حساسیتِ شناخته‌شده به دفروکسامین یا سایرِ داروهای آهن‌زدا
  • بیماریِ کلیوی یا کاهشِ شدیدِ عملکردِ کلیه، به‌ویژه قطعِ کاملِ ادرار (آنوری)
  • بارداری، شیردهی یا برنامه‌ریزی برای بارداری
  • هرگونه مشکلِ بینایی یا شنواییِ قبلی، برای مقایسه با معایناتِ دوره‌ایِ بعد از شروعِ دارو
  • تبِ اخیر یا عفونتِ فعال، به‌ویژه همراه با دردِ شکم یا اسهال
  • مصرفِ هم‌زمانِ سایرِ داروها، مکمل‌ها (به‌ویژه ویتامینِ C) یا داروهای گیاهی
۰۷

عوارض احتمالی

شایع و معمولاً بی‌خطر
  • درد، قرمزی، تورم یا خارشِ خفیف در محلِ تزریق
  • سفتی یا فرورفتگیِ خفیفِ پوست در محلِ تزریق‌های مکرر
  • تغییرِ رنگِ ادرار به قهوه‌ای یا قرمزِ روشن (به‌دلیلِ دفعِ آهن، بی‌خطر)
  • ناراحتیِ خفیفِ گوارشی یا دلِ‌درد
  • گرفتگیِ پا یا سردردِ خفیف
مهم — زودتر به پزشک بگویید
  • کاهشِ ناگهانیِ بینایی، تاریِ دید یا اختلال در تشخیصِ رنگ — نیازمندِ معاینهٔ فوریِ چشم‌پزشک
  • کاهشِ شنوایی یا زنگِ گوش — نیازمندِ معاینهٔ فوریِ شنوایی‌سنجی
  • نشانه‌های واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ کهیرِ گسترده، تورمِ صورت یا لب، یا تنگیِ نفس — باید فوراً به اورژانس مراجعه کرد
  • افتِ فشارِ خون، سرگیجه یا تندشدنِ ضربانِ قلب هنگامِ تزریق — باید سریع به پزشک اطلاع داد
  • تبِ بالا، دردِ شدیدِ شکم یا اسهالِ شدید که می‌تواند نشانهٔ عفونتِ جدی باشد — باید فوراً به پزشک مراجعه کرد
  • تنگیِ نفسِ ناگهانی یا مشکلِ تنفسی، به‌ویژه در تزریق‌های وریدیِ طولانی — نیازمندِ توجهِ فوریِ پزشکی

در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.

۰۸

تداخل‌های دارویی

ویتامینِ C می‌تواند دفعِ آهن توسطِ دفروکسامین را بیشتر کند، اما فقط باید در مقدار و زمانی که پزشک تعیین می‌کند مصرف شود، چون مقدارِ نامناسب می‌تواند بارِ آهنِ آزادشده را افزایش داده و به قلب فشار بیاورد. گزارش‌هایی از کاهشِ سطحِ هوشیاری در مصرفِ هم‌زمان با برخی داروهای ضدِ تهوعِ گروهِ فنوتیازینی نیز وجود دارد. فهرستِ کاملِ داروها و مکمل‌هایت را به پزشک و داروساز بگو تا از تداخل‌های احتمالی پیشگیری شود.

فهرست کاملِ داروها، مکمل‌ها و غذاهای مصرفی‌تان را به پزشک و داروساز بگویید تا تداخل بررسی شود.
۰۹

بارداری و شیردهی

بارداری و شیردهی

اطلاعاتِ محدودی دربارهٔ اثرِ دفروکسامین در بارداری وجود دارد؛ تصمیم به شروع یا ادامهٔ آن در این دوران باید با سنجشِ دقیقِ فایده در برابرِ خطر و تنها زیرِ نظرِ متخصص گرفته شود. در مسمومیتِ حادِ آهن، معمولاً فایدهٔ درمان از خطرِ آن بیشتر است. دربارهٔ شیردهی نیز داده‌های کافی در دست نیست، پس مادرانِ شیرده پیش از مصرف حتماً با پزشک مشورت کنند.

۱۰

نگهداری

ویالِ دفروکسامین را در دمای اتاق و دور از نور و رطوبت نگه‌دار، مگر آنکه پزشک یا داروساز دستورِ دیگری داده باشد. محلولِ آماده‌شده برای تزریق را طبقِ راهنماییِ داروساز نگه‌دار و در صورتِ تغییرِ رنگ یا کدر شدن، از مصرفِ آن خودداری کن. دارو را همیشه دور از دسترسِ کودکان نگه‌دار و پیش از هر تزریق، تاریخِ انقضا را بررسی کن.

۱۱

شکل‌ها و دوزهای ثبت‌شده

شکل داروییدوز / قدرت ثبت‌شده
تزریقی لیوفیلیزه برای محلول2 g
۱۲

برندها و فرآورده‌های موجود در ایران

۱۲ برند از ۹ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.

برند تجاریسازندهشکل
دفروکسامین DEFEROXAMINE
2 GRAM in 1 VIAL
Hospira
تزریقی لیوفیلیزه برای محلول
دزفرال DESFERAL
500 MILLIGRAM in 1 AMPULE
Novartis
تزریقی لیوفیلیزه برای محلول
دفروکسامین DEFEROXAMINE
10 VIAL, GLASS in 1 BOX
آفا شیمی
تزریقی لیوفیلیزه برای محلول
فروزآف FERROUSOFF
10 VIAL, GLASS in 1 BOX
آفا شیمی
تزریقی لیوفیلیزه برای محلول
دفروکسامین مزیلات-لقمان 500م گ ویال DEFEROXAMINE MESYLATE (LOG) 500MG VIAL
داروئی و بهداشتی لقمان
تزریقی لیوفیلیزه برای محلول
دسفرال 500 میلیگرم تزریقی DESFERAL 500 MG INJ
رشد و دارو
تزریقی لیوفیلیزه برای محلول
دسفرال 500 میلی گرم DESFERAL 500MG 10FLAKON
رشد و دارو
تزریقی لیوفیلیزه برای محلول
دسفوناک DESFONAK
4 VIAL, GLASS in 1 BOX
روناک
تزریقی لیوفیلیزه برای محلول
دسفوناک® 2گرم DESFONAK® 2G VIAL
روناک
تزریقی لیوفیلیزه برای محلول
DESFERAL 500 MG VIAL DESFERAL 500 MG VIAL
فوریتهای سینا آرات گستر
تزریقی لیوفیلیزه برای محلول
دفروکسامین 2 گرم DEFEROXAMINE (RAZAK) 2G VIAL
لابراتوارهای رازک
تزریقی لیوفیلیزه برای محلول
دفروکسامین 500 DEFEROXAMINE (RAZAK) 500MG VIAL
لابراتوارهای رازک
تزریقی لیوفیلیزه برای محلول
DESFERAL 500 MG VIAL DESFERAL 500 MG VIAL
یارا طب خاورمیانه
تزریقی لیوفیلیزه برای محلول
ویال دسفرال ® 500 میلی گرم DESFERAL ® 500MG VIAL
یارا طب خاورمیانه
تزریقی لیوفیلیزه برای محلول
۱۳

پرسش‌های پرتکرار

۰۱چرا رنگِ ادرارم بعد از تزریقِ دفروکسامین تغییر می‌کند؟
این تغییرِ رنگ به قهوه‌ای یا قرمزِ روشن، نشانهٔ دفعِ آهنِ اضافیِ بدن از راهِ کلیه است و معمولاً بی‌خطر است؛ در صورتِ نگرانی، آن را با پزشک در میان بگذار.
۰۲چرا دفروکسامین را باید طیِ شب و به‌آرامی زیرِ پوست تزریق کرد؟
تزریقِ آهسته و طولانی، فرصتِ بیشتری برای اتصالِ دارو به آهنِ اضافی فراهم می‌کند و نسبت به تزریقِ سریع، خطرِ افتِ فشارِ خون و واکنش‌های موضعی را کمتر می‌کند. پزشک یا پرستار روشِ دقیقِ کار با پمپ را آموزش می‌دهد.
۰۳آیا باید هم‌زمان با دفروکسامین ویتامینِ C هم مصرف کنم؟
برخی پزشکان برای بهبودِ دفعِ آهن، مقدارِ مشخصی ویتامینِ C هم‌زمان تجویز می‌کنند، اما این کار فقط باید طبقِ نظرِ پزشک باشد؛ مصرفِ خودسرانه و بدونِ هماهنگی می‌تواند خطرناک باشد.
۰۴اگر یک نوبتِ تزریق را فراموش کنم، چه‌کار کنم؟
نوبتِ فراموش‌شده را طبقِ راهنماییِ پزشک جبران کن و هرگز برای جبران، دو نوبت را هم‌زمان یا نزدیکِ هم تزریق نکن. برنامهٔ هفتگیِ تزریق را با پزشک هماهنگ نگه‌دار.
۰۵چرا باید هر چند وقت یک‌بار چشم و گوشم معاینه شود؟
مصرفِ طولانی‌مدتِ دفروکسامین در مواردِ نادر می‌تواند به شبکیهٔ چشم یا شنوایی آسیب بزند؛ معاینهٔ دوره‌ای کمک می‌کند این تغییرات در مراحلِ اولیه شناسایی و از پیشرفتِ آن‌ها پیشگیری شود.

این‌جا جای نسخهٔ پزشک را نمی‌گیرد

اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.

بروشورِ رسمیِ داخل جعبهٔ دارو را هم بخوانید و نگه دارید.

منبع و بازبینی

این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۶ فرآوردهٔ ثبت‌شده، ۱۲ برند از ۹ سازنده، در گروه V03AC01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.

بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶

نام‌های تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست می‌شوند.