دانترولن
دانترولن دارویی از ردهٔ شلکنندههای مستقیمِ عضلهٔ اسکلتی است که برخلافِ بیشترِ شلکنندههای عضلانی، مستقیماً بر خودِ عضله اثر میگذارد، نه بر مغز و نخاع.
بیشتر برای کاهشِ اسپاسم و سفتیِ عضلانیِ مزمن ناشی از آسیبهای نخاعی، مولتیپلاسکلروزیس، فلجِ مغزی یا سکته، و نیز برای پیشگیری از هایپرترمیِ بدخیم پیش از جراحی در افرادِ مستعد تجویز میشود.
مهمترین نکتهٔ ایمنیِ این دارو، احتمالِ آسیبِ کبدی است؛ به همین دلیل پزشک در طولِ درمان بهطور دورهای عملکردِ کبدِ شما را با آزمایشِ خون بررسی میکند.
اگر زردیِ پوست یا چشم، ادرارِ تیره، تهوعِ شدید یا خستگیِ غیرعادی دیدید، یا اگر ضعفِ عضلانی زندگیِ روزمرهتان را مختل کرد، حتماً و بدونِ تأخیر با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
دانترولن یک شلکنندهٔ عضلانیِ خوراکی از ردهٔ عواملِ مستقیماثر بر عضلهٔ اسکلتی (ردهٔ اسکلتی‑عضلانی) است. برخلافِ بسیاری از شلکنندههای عضلانیِ دیگر که از راهِ مغز و نخاع عمل میکنند، دانترولن مستقیماً درونِ خودِ الیافِ عضلانی اثر میگذارد و با مهارِ رهاسازیِ کلسیم از ذخایرِ داخلِ سلولی، از انقباضِ بیشازحدِ عضله جلوگیری میکند. همین مکانیسمِ اختصاصی سبب میشود اسپاسم و سفتیِ عضلانی کاهش یابد، بدونِ آنکه اثرِ قابلِتوجهی بر هوشیاری یا عملکردِ قلب و عروق داشته باشد. این دارو در دو زمینهٔ اصلی بهکار میرود: کنترلِ اسپاسمِ عضلانیِ مزمنِ ناشی از بیماریهای مغز و نخاع، و پیشگیری از یک واکنشِ نادر اما خطرناک به داروهای بیهوشی به نامِ هایپرترمیِ بدخیم (Malignant Hyperthermia).
موارد مصرف
- کاهشِ اسپاسمِ عضلانیِ مزمن پس از آسیبِ نخاعی
- کاهشِ سفتی و اسپاسمِ عضلانی در مولتیپلاسکلروزیس (اماس)
- کاهشِ اسپاسیسیتیِ عضلانی در فلجِ مغزی
- کاهشِ اسپاسمِ عضلانی پس از سکته یا آسیبِ مغزی
- پیشگیری از هایپرترمیِ بدخیم پیش از جراحی در افرادِ مستعد
روش مصرف
دانترولن معمولاً بهصورتِ کپسولِ خوراکی و طبقِ برنامهای مشخص که پزشک تعیین میکند مصرف میشود؛ خوردنِ آن همراه با غذا میتواند ناراحتیِ گوارشی را کم کند. تعدادِ دفعات و مقدارِ مصرف را فقط پزشکِ معالج، بر اساسِ پاسخِ بدنِ شما، تعیین و در طولِ درمان تنظیم میکند؛ خودسرانه مقدار را تغییر ندهید. مصرفِ منظم و پایبندی به برنامهٔ دارویی اهمیت دارد و اگر قرار است درمان قطع شود، این کار باید با نظرِ پزشک و نه بهصورتِ ناگهانی انجام گیرد. از آنجا که ارزیابیِ دورهایِ عملکردِ کبد بخشِ جداییناپذیرِ درمان با این داروست، در نوبتهای آزمایشی که پزشک مشخص میکند حتماً حاضر شوید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
اسپاستیسیتهٔ مزمن پس از آسیب نخاعی
هر مرحلهٔ افزایش دوز را ۷ روز حفظ کنید و کمترین دوز مؤثر را ادامه دهید؛ در صورت نبود فایدهٔ واضح تا ۴۵ روز، ادامهٔ درمان باید بازبینی شود.
اسپاستیسیته و اسپاسم عضلانی در مولتیپل اسکلروزیس (اماس)
هر مرحلهٔ افزایش دوز را ۷ روز حفظ کنید و کمترین دوز مؤثر را ادامه دهید؛ در صورت نبود فایدهٔ واضح تا ۴۵ روز، ادامهٔ درمان باید بازبینی شود.
اسپاستیسیتهٔ عضلانی در فلج مغزی
هر مرحلهٔ افزایش دوز را ۷ روز حفظ کنید و کمترین دوز مؤثر را ادامه دهید؛ در صورت نبود فایدهٔ واضح تا ۴۵ روز، ادامهٔ درمان باید بازبینی شود.
اسپاستیسیته و اسپاسم عضلانی پس از سکته یا آسیب مغزی
هر مرحلهٔ افزایش دوز را ۷ روز حفظ کنید و کمترین دوز مؤثر را ادامه دهید؛ در صورت نبود فایدهٔ واضح تا ۴۵ روز، ادامهٔ درمان باید بازبینی شود.
پیشگیری از هایپرترمی بدخیم پیش از جراحی در افراد مستعد
این رژیم باید همراه با پرهیز از عوامل محرک بیهوشی و آمادهبودن دانترولن وریدی در محیط جراحی انجام شود؛ ضعف و خوابآلودگی ممکن است ایجاد شود.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه بیماریِ کبدی، فعلی یا در گذشته، چون دانترولن میتواند به کبد آسیب برساند
- بیماریِ قلبی یا ریوی، بهویژه اگر ضعفِ عضلانی بتواند تنفس یا فعالیتِ قلب را تحتِتأثیر قرار دهد
- هرگونه حساسیتِ شناختهشده به دانترولن یا داروهای دیگر
- بارداری، قصدِ بارداری یا شیردهی
- مصرفِ سایرِ داروها و مکملها، بهویژه آرامبخشها، الکل یا داروهای هورمونی مانندِ برخی قرصهای ضدبارداری
- وضعیتهایی که در آنها اسپاسمِ عضلانی به حفظِ تعادل، وضعیتِ بدن یا توانِ راهرفتنِ شما کمک میکند
عوارض احتمالی
- خوابآلودگی
- سرگیجه
- ضعفِ عضلانی
- خستگی
- اسهال
- تهوع
- نشانههای آسیبِ کبدی مانندِ زردیِ پوست یا سفیدیِ چشم، ادرارِ تیره، مدفوعِ کمرنگ، تهوعِ شدید یا دردِ ناحیهٔ شکم — در اسرعوقت به پزشک مراجعه کنید تا عملکردِ کبد بررسی شود
- ضعفِ شدیدِ عضلانی که تنفس یا بلع را دشوار میکند — فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- نشانههای واکنشِ آلرژیک شدید مانندِ ورمِ صورت و گلو، کهیرِ گسترده یا تنگیِ نفس — فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- حساسیتِ غیرعادی به نورِ آفتاب همراه با قرمزی یا سوختگیِ زودهنگامِ پوست — به پزشک اطلاع دهید
- تنگیِ نفس یا دردِ قفسهٴسینه که ممکن است نشانِ عوارضِ نادرِ ریوی یا قلبی باشد — به پزشک مراجعه کنید
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
دانترولن با داروهای آرامبخشِ سیستمِ عصبی مانندِ بنزودیازپینها، برخی مسکنهای قوی و الکل میتواند خوابآلودگی و ضعف را تشدید کند. مصرفِ همزمان با داروهای هورمونیِ استروژنی، مانندِ برخی قرصهای ضدبارداری، با افزایشِ خطرِ آسیبِ کبدی مرتبط دانسته شده است. ترکیب با برخی داروهای قلبیِ ردهٔ مسدودکنندهٔ کانالِ کلسیم (Calcium Channel Blocker) نیز باید تنها زیرِ نظرِ پزشک انجام شود. به همین دلیل، فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا هرگونه تداخلِ احتمالی بررسی شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادههای محدودی دربارهٔ مصرفِ دانترولن در بارداری وجود دارد و این دارو از جفت عبور میکند؛ به همین دلیل مصرف در بارداری فقط با تشخیصِ صریحِ پزشک و در مواردی که فایدهٔ آن بر خطرِ احتمالی برتری داشته باشد انجام میشود. دانترولن به مقدارِ کم در شیرِ مادر نیز ترشح میشود، پس در دورانِ شیردهی هم پیش از هرگونه مصرف حتماً با پزشک مشورت کنید تا فایده و خطر برای مادر و نوزاد سنجیده شود.
نگهداری
دانترولن را در دمای اتاق و دور از رطوبت، گرمای مستقیم و نورِ آفتاب نگهداری کنید. کپسولها را در بستهٔ اصلیِ خود و همیشه دور از دسترسِ کودکان نگه دارید و پیش از هر مصرف تاریخِ انقضا را بررسی کنید. داروهای تاریخگذشته یا استفادهنشده را از طریقِ داروخانه دفع کنید، نه در سطلِ زباله یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| کپسول | 25 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳ برند از ۴ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا در طولِ مصرفِ دانترولن باید آزمایشِ کبد بدهم؟
۰۲دانترولن با شلکنندههای دیگرِ عضلانی مثلِ باکلوفن چه فرقی دارد؟
۰۳آیا دانترولن باعثِ خوابآلودگی میشود و رانندگی را دشوار میکند؟
۰۴آیا میتوانم مصرفِ دانترولن را خودم قطع کنم؟
۰۵دانترولن چه زمانی برای پیشگیری از هایپرترمیِ بدخیم تجویز میشود؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۰ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳ برند از ۴ سازنده، در گروه M03CA01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.