سیکلوسپورین چشمی
سیکلوسپورین چشمی قطرهای است که با کاهش التهاب سطح چشم اثر میکند و از خانوادهٔ داروهای مهارکنندهٔ ایمنیِ موضعی به شمار میآید.
این قطره بیشتر برای درمان خشکی مزمن چشم (سندرم چشم خشک) در بزرگسالانی به کار میرود که کاهش تولید اشک آنها به التهاب سطح چشم مرتبط دانسته شده است.
اثر این دارو فوری نیست و معمولاً چند هفته تا چند ماه طول میکشد تا نتیجه محسوس شود؛ در این فاصله نباید مصرف را خودسرانه قطع کرد.
اگر قرمزی، درد یا ترشح غیرعادی چشم رخ داد، یا پس از چند ماه مصرف بهبودی احساس نکردید، حتماً با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
سیکلوسپورین چشمی یک امولسیون استریل برای مصرف موضعی در چشم است که از دستهٔ داروهای مهارکنندهٔ کلسینورین (Calcineurin Inhibitor) و تعدیلکنندهٔ سیستم ایمنی به شمار میآید. در خشکی مزمن چشم، بخشی از کاهش تولید اشک به التهابی نسبت داده میشود که سلولهای ایمنی روی سطح چشم ایجاد میکنند؛ سیکلوسپورین با کاهش فعالیت این سلولها، این التهاب را کم میکند. هدف اصلی این دارو کمک به افزایش تدریجیِ تولید طبیعیِ اشک است، نه تسکین آنیِ خشکی چشم. برخلاف اشک مصنوعی که اثری فوری دارد، نتیجهٔ این قطره معمولاً پس از چند هفته تا چند ماه مصرف منظم دیده میشود.
موارد مصرف
- درمان خشکی مزمن چشم (سندرم چشم خشک) مرتبط با التهاب سطح چشم
- افزایش تدریجی تولید طبیعی اشک در درازمدت
- کاهش نشانههایی مانند سوزش، احساس شنیبودن و خستگیِ چشم
- کاستن از وابستگی به اشک مصنوعیِ مکرر، در برخی بیماران پس از یک دورهٔ درمانیِ طولانی
روش مصرف
این دارو بهصورت قطرهٔ چشمی و طبق زمانبندیای که پزشک تعیین میکند مصرف میشود؛ تعداد نوبتها و مدت درمان را دقیقاً بر اساس نسخه رعایت کنید. پیش از چکاندن، ویال را چند بار بهآرامی وارونه کنید تا امولسیون یکنواخت شود. اگر لنز تماسی دارید، پیش از چکاندن قطره آن را خارج کنید و مدتی بعد دوباره بگذارید؛ زمان دقیق را داروساز یا پزشک به شما میگوید. هر ویالِ یکبارمصرف پس از استفاده باید دور ریخته شود و باقیماندهٔ آن برای نوبت بعد نگه داشته نشود. اگر همزمان از قطرهٔ چشمیِ دیگری هم استفاده میکنید، بین مصرف آنها فاصله بیندازید. اثر این دارو تدریجی است، پس حتی اگر بهبودی فوری حس نکردید، بدون مشورت با پزشک مصرف را قطع نکنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
خشکی مزمن چشم مرتبط با التهاب سطح چشم
پیش از مصرف، لنز تماسی را خارج کنید و دستکم ۱۵ دقیقه پس از مصرف دوباره بگذارید؛ در صورت استفاده از اشک مصنوعی، بین دو فرآورده دستکم ۱۵ دقیقه فاصله باشد.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به سیکلوسپورین یا هر یک از اجزای این قطره حساسیت نشان دادهاید، پیش از مصرف به پزشک بگویید.
- وجود هرگونه عفونت فعال چشم یا التهاب غیرعادی را پیش از شروع درمان با پزشک در میان بگذارید.
- اگر از لنز تماسی استفاده میکنید، این موضوع را با پزشک یا داروساز مطرح کنید تا روش درست مصرف را برایتان توضیح دهد.
- در صورت بارداری، برنامهریزی برای بارداری یا شیردهی، پیش از شروع این قطره با پزشک مشورت کنید.
- فهرست کامل داروها، قطرههای چشمی دیگر و مکملهایی را که مصرف میکنید به پزشک اطلاع دهید.
- اگر سابقهٔ جراحی چشم دارید یا به بیماری چشمیِ دیگری مبتلا هستید، پزشک را در جریان بگذارید.
عوارض احتمالی
- سوزش یا احساس داغیِ خفیف در چشم، بلافاصله پس از چکاندن قطره
- قرمزی و پرخونی سطح چشم
- احساس وجود جسم خارجی یا خارش در چشم
- تاریِ موقت دید، بلافاصله پس از مصرف
- آبریزش یا ترشح خفیف چشم
- درد شدید چشم، کاهش ناگهانی دید یا حساسیت شدید و غیرعادی به نور — فوراً به پزشک مراجعه کنید.
- نشانههای عفونت چشمی مانند ترشح غلیظ، تورم پلک یا قرمزیِ رو به افزایش — مصرف را ادامه ندهید و به پزشک اطلاع دهید.
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند تورم صورت یا پلک، خارش شدید یا مشکل در تنفس — با اورژانس تماس بگیرید.
- هرگونه تغییر پایدار و غیرمنتظره در دید که با استراحت برطرف نمیشود — به پزشک مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
از آنجا که سیکلوسپورین چشمی بهصورت موضعی و در مقداری بسیار اندک مصرف میشود، جذب آن به کل بدن ناچیز است و تداخل دارویی مهمی با داروهای خوراکی یا تزریقی برای آن شناخته نشده است. نکتهٔ مهمتر، تداخل موضعی با سایر قطرهها یا پمادهای چشمی است؛ اگر همزمان از محصول چشمی دیگری هم استفاده میکنید، بین مصرف آنها فاصلهٔ زمانی کافی بگذارید تا اثر یکدیگر را کم نکنند. با اینهمه، فهرست کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا هر گونه احتیاط لازم بررسی شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
جذب سیستمیک سیکلوسپورین چشمی بسیار اندک است، اما دادههای کافی دربارهٔ اثر آن بر بارداری در انسان محدود است. اگر باردار هستید، قصد بارداری دارید یا شیر میدهید، پیش از شروع یا ادامهٔ مصرف این قطره با پزشک مشورت کنید تا با در نظر گرفتن شرایط شما تصمیمگیری شود. مشخص نیست که این دارو به مقدار قابلتوجهی وارد شیر مادر میشود یا نه، به همین دلیل احتیاط و مشورت با پزشک در دوران شیردهی نیز توصیه میشود.
نگهداری
ویالهای بازنشده را در دمای اتاق و دور از نور مستقیم نگه دارید و تا زمان مصرف، آنها را در پاکت یا جعبهٔ اصلی خود باقی بگذارید. هر ویال فقط برای یکبار مصرف طراحی شده است؛ پس از استفاده باقیماندهٔ آن را دور بریزید و برای نوبت بعد نگه ندارید. مانند هر داروی دیگر، این قطره را دور از دسترس کودکان نگهداری کنید و پیش از هر بار مصرف، تاریخ انقضای آن را بررسی کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قطره | 0.05 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا اثر این قطره فوری نیست و بلافاصله خشکی چشم را برطرف نمیکند؟
۰۲آیا میتوان همزمان با این قطره از اشک مصنوعی هم استفاده کرد؟
۰۳آیا مصرف این قطره در حین استفاده از لنز تماسی مشکلی ایجاد میکند؟
۰۴اگر یک نوبت مصرف این قطره فراموش شود، چه باید کرد؟
۰۵آیا این قطرهٔ چشمی همان دارویی است که برای پیوند عضو مصرف میشود؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۵ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۲ سازنده، در گروه S01XA18. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.