واکسن کووید-۱۹ نوترکیب غیرکونژوگه
این فرآورده یک واکسن زیرواحد پروتئینیِ نوترکیب علیه ویروس عامل کووید-۱۹ است. با معرفی بخشی از پروتئین سطحی ویروس به دستگاه ایمنی، به ساخت پادتن و کاهش خطر بیماری کمک میکند.
بیشتر برای پیشگیری از کووید-۱۹ و کاهش احتمال بیماری شدید و بستری بهکار میرود. پاستوکووک پلاس و سوبرانا پلاس معمولاً در قالب دوز یادآور پس از واکسیناسیون اولیه استفاده میشوند.
مهمترین مانع تزریق، سابقهٔ واکنش حساسیتی شدید به نوبت قبلی یا هر جزء واکسن است. تورم صورت یا گلو، تنگی نفس، کهیر گسترده یا غش شدید پس از تزریق، نیازمند مراجعهٔ فوری به اورژانس است.
اگر تب یا بیماری حاد متوسط تا شدید، اختلال خونریزی، کاهش پلاکت، مصرف داروی رقیقکنندهٔ خون یا داروی سرکوبگر ایمنی دارید، پیش از تزریق اطلاع دهید. بارداری، شیردهی، سن پایین، یا دریافت اخیر واکسن و فرآوردههای پادتنمحور نیز باید مطرح شود.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
واکسن کووید-۱۹ نوترکیب غیرکونژوگه در گروه واکسنهای زیرواحد پروتئینی و فرآوردههای پیشگیریکننده از عفونت قرار دارد و بهصورت تزریق عضلانی عرضه میشود. مادهٔ ایمنیزای آن شکل نوترکیب و دوتاییِ ناحیهٔ اتصال پروتئین سطحی ویروس به گیرندهٔ سلول است؛ بنابراین ویروس زنده یا تکثیرشونده ندارد. این ماده دستگاه ایمنی را به تولید پادتن و پاسخ دفاعی وادار میکند تا احتمال بیماری علامتدار و بهویژه شکل شدید کمتر شود. کاربرد شناختهشدهٔ پاستوکووک پلاس و سوبرانا پلاس، دوز یادآور در برنامهٔ واکسیناسیون کووید-۱۹ است.
موارد مصرف
- پیشگیری از بیماری کووید-۱۹
- کاهش خطر ابتلا به شکل علامتدار کووید-۱۹
- کاهش احتمال بیماری شدید، بستری و عوارض ناشی از کووید-۱۹
- استفاده بهعنوان دوز یادآور پس از واکسیناسیون اولیه، طبق برنامهٔ رسمی
روش مصرف
این واکسن فقط بهصورت تزریق عضلانی و توسط کادر درمان تزریق میشود و برای خوردن، تزریق وریدی یا خودتزریقی نیست. تعداد نوبتها و فاصلهٔ آنها بر اساس سن، واکسنهای قبلی، وضعیت سلامت و برنامهٔ جاری تعیین میشود؛ نوبتها را خودسرانه حذف، تکرار یا با نام تجاری دیگری جایگزین نکنید. اگر نوبتی عقب افتاد، معمولاً لازم نیست دوره از ابتدا شروع شود، اما زمان نوبت بعدی باید با مرکز واکسیناسیون هماهنگ شود. این فرآورده برای پیشگیری است و درمان عفونت یا علائم فعال کووید-۱۹ محسوب نمیشود. غذا مانعی برای تزریق نیست؛ پس از تزریق مدتی در مرکز بمانید و برای درد یا تب خفیف، استراحت و نوشیدن مایعات کافی معمولاً کمککننده است.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پس از هر واکسن یا داروی تزریقی دچار حساسیت شدید، یا به جزء شناختهشدهای از این واکسن حساسیت دارید، پیش از تزریق اطلاع دهید.
- در صورت تب، عفونت یا بیماری حاد متوسط تا شدید، زمان تزریق ممکن است تا بهبود وضعیت جابهجا شود؛ بیماری خفیف بهتنهایی همیشه مانع واکسیناسیون نیست.
- اگر پلاکت خون پایین، اختلال انعقاد، سابقهٔ خونریزی غیرعادی یا مصرف داروی رقیقکنندهٔ خون دارید، کادر درمان را مطلع کنید و دارو را خودسرانه قطع نکنید.
- نقص ایمنی، پیوند عضو، شیمیدرمانی یا مصرف کورتون با دوز بالا و دیگر داروهای سرکوبکنندهٔ ایمنی میتواند پاسخ واکسن را کم کند؛ زمان مناسب تزریق اهمیت دارد.
- سابقهٔ ابتلا به کووید-۱۹، واکسنهای قبلی، واکسنهای اخیر، ایمونوگلوبولین یا درمانهای پادتنمحور را ذکر کنید تا برنامهٔ شما درست تنظیم شود.
- بارداری، قصد بارداری، شیردهی، کودکی یا سالمندی را پیش از تزریق مطرح کنید؛ سن مجاز و برنامهٔ این فرآورده باید با برنامهٔ رسمی و وضعیت فردی تطبیق داده شود.
عوارض احتمالی
- درد، حساسیت یا سنگینی در محل تزریق
- قرمزی یا تورم خفیف محل تزریق
- خستگی یا ضعف گذرا
- سردرد
- درد عضلانی یا بدندرد
- تب خفیف یا لرز
- کهیر گسترده، تورم لب، زبان یا گلو، خسخس، تنگی نفس، سرگیجهٔ شدید یا غش؛ نشانهٔ واکنش حساسیتی شدید است و باید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تنگی نفس، درد قفسهٔ سینه، تپش قلب شدید یا پایدار، یا غش طولانی پس از تزریق؛ فعالیت را متوقف کنید و فوراً ارزیابی پزشکی بگیرید.
- تشنج، اختلال هوشیاری، گیجی شدید، ضعف یا بیحسی ناگهانی، یا سردرد بسیار شدید و غیرمعمول؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تب بالا و پایدار، بیحالی شدید یا بدترشدن سریع حال عمومی؛ همان روز برای ارزیابی پزشکی مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
این واکسن با غذا تداخل ندارد و تداخل مستقیم شناختهشدهای با بیشتر داروهای معمول گزارش نشده است. داروهای سرکوبکنندهٔ ایمنی ممکن است پاسخ پادتن را کم کنند و داروهای رقیقکنندهٔ خون یا ضدپلاکت بیشتر خطر کبودی و خونریزی محل تزریق را مطرح میکنند؛ تغییر یا قطع این داروها را خودسرانه انجام ندهید. دربارهٔ همزمانی یا فاصلهٔ این واکسن با واکسنهای دیگر، ایمونوگلوبولینها، درمانهای پادتنمحور و شیمیدرمانی، زمانبندی را به مرکز واکسیناسیون بسپارید. الکل تداخل مستقیم شناختهشدهای ندارد، اما مصرف زیاد آن میتواند سرگیجه و کمآبی را بدتر کند. فهرست کامل داروها، مکملها و واکسنهای اخیرتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات مستقیم دربارهٔ مصرف همین فرآورده در بارداری و شیردهی محدود است. این واکسن ویروس زنده ندارد و انتظار نمیرود از راه شیر باعث عفونت نوزاد شود؛ بااینحال، در بارداری، قصد بارداری یا شیردهی، زمان و ضرورت تزریق باید بر اساس برنامهٔ جاری و شرایط فردی با پزشک یا مرکز واکسیناسیون بررسی شود.
نگهداری
ویال را در یخچال و در دمای ۲ تا ۸ درجهٔ سانتیگراد، دور از نور و داخل بستهبندی نگه میدارند؛ آن را منجمد نکنید و پس از یخزدگی مصرف نکنید. تاریخ انقضا و سلامت ویال را بررسی کنید؛ ویال چنددوزیِ بازشده باید فقط در مهلت و شرایط درجشده روی برچسب مصرف شود و دارو دور از دسترس کودکان باشد.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱پاستوکووک پلاس و سوبرانا پلاس چه تفاوتی دارند؟
۰۲آیا این واکسن میتواند کرونا ایجاد کند؟
۰۳اگر قبلاً کرونا گرفتهام یا واکسن دیگری زدهام، باز هم میتوانم این واکسن را دریافت کنم؟
۰۴بعد از تزریق، باز هم ممکن است به کووید-۱۹ مبتلا شوم؟
۰۵اگر بعد از تزریق محل بازو درد گرفت، چه کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۱ سازنده، در گروه J07BX03. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.