واکسن کووید-۱۹، ویروس کامل غیرفعالشده، مشتق از سلول ورو
این واکسن، ویروس کامل کووید-۱۹ را غیرفعال کرده و برای تحریک سیستم ایمنی و پیشگیری از بیماری کووید-۱۹ به کار میرود. ویروس غیرفعالشده توان ایجاد عفونت ندارد.
برای ایجاد یا تقویت ایمنی در برابر کووید-۱۹، طبق برنامه واکسیناسیون استفاده میشود. تعداد و فاصله نوبتها به نوع فرآورده، سن، سابقه واکسیناسیون و شرایط فرد بستگی دارد.
پس از تزریق، معمولاً دستکم ۱۵ دقیقه در محل بمانید. اگر سابقه واکنش شدید آلرژیک به دوز قبلی یا یکی از اجزای واکسن دارید، پیش از تزریق اطلاع دهید.
در صورت تب یا بیماری حاد، ضعف ایمنی، بارداری، سابقه آلرژی شدید، اختلال خونریزی یا مصرف داروهای رقیقکننده خون، پیش از تزریق سؤال کنید. تنگی نفس، تورم صورت یا گلو، کهیر گسترده، غش یا درد قفسه سینه پس از تزریق نیازمند ارزیابی فوری است.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
این فرآورده یک واکسن تزریقی کووید-۱۹ از نوع ویروس کامل غیرفعالشده و کشتیافته در سلول ورو است. اجزای ویروس غیرفعالشده، سیستم ایمنی را با آنتیژنهای ویروسی آشنا میکنند تا در برخورد بعدی پاسخ دفاعی سریعتری ایجاد شود. هدف اصلی آن کاهش خطر بیماری علامتدار و بهویژه بیماری شدید، بستریشدن و مرگ ناشی از کووید-۱۹ است؛ میزان حفاظت با گذشت زمان و در برابر گونههای مختلف یکسان نیست. فرآوردههای تجاری این گروه ممکن است از نظر ترکیب کمکی، برنامه نوبتها و شرایط مجاز مصرف تفاوت داشته باشند.
موارد مصرف
- پیشگیری از بیماری کووید-۱۹
- کاهش خطر بیماری شدید و بستریشدن ناشی از کووید-۱۹
- ایجاد ایمنی اولیه طبق برنامه واکسیناسیون
- تقویت ایمنی با نوبت یادآور، در صورت توصیه برنامه واکسیناسیون
روش مصرف
این واکسن فقط بهصورت تزریق عضلانی و توسط فرد آموزشدیده تزریق میشود و نباید خودسرانه در خانه یا از راه دیگری مصرف شود. نوبتها و فاصله میان آنها را دقیقاً طبق برنامه همان فرآورده و توصیه پزشک یا مرکز واکسیناسیون رعایت کنید؛ تعداد دوزهای ویال به معنی مقدار مصرف فردی نیست. اگر نوبتی را از دست دادید، برای زمانبندی ادامه برنامه از مرکز واکسیناسیون راهنمایی بگیرید و برنامه را خودسرانه از ابتدا شروع نکنید. پس از تزریق، درد بازو، خستگی یا تب خفیف ممکن است رخ دهد؛ استراحت و نوشیدن مایعات کمککننده است و برای مصرف داروی تببر، دستور فرآورده و نظر داروساز را در نظر بگیرید.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پس از دوز قبلی همین واکسن یا هر واکسن دیگری دچار واکنش آلرژیک شدید، مانند تنگی نفس، افت فشار یا تورم صورت و گلو شدهاید، پیش از تزریق اطلاع دهید.
- اگر تب یا بیماری حاد متوسط تا شدید دارید، ممکن است واکسیناسیون تا بهبودی به تعویق بیفتد؛ سرماخوردگی خفیف معمولاً مانع قطعی نیست.
- ابتلا به نقص ایمنی، سرطان، یا مصرف داروهای تضعیفکننده ایمنی را مطرح کنید؛ پاسخ ایمنی ممکن است کمتر باشد.
- در صورت اختلال خونریزی، کاهش پلاکت یا مصرف داروهای ضدانعقاد و ضدپلاکت، پیش از تزریق اطلاع دهید تا خطر کبودی بررسی شود.
- بارداری، قصد بارداری و شیردهی را با پزشک یا فرد تزریقکننده در میان بگذارید تا فرآورده و زمان مناسب ارزیابی شود.
- اگر اخیراً واکسن دیگری زدهاید یا به کووید-۱۹ مبتلا شدهاید، تاریخ آن را بگویید؛ زمان نوبت بعدی به برنامه جاری و نوع واکسن بستگی دارد.
عوارض احتمالی
- درد، حساسیت یا قرمزی محل تزریق
- خستگی و بیحالی
- سردرد
- درد عضلات یا مفاصل
- تب یا لرز خفیف
- تهوع یا احساس ناخوشی کوتاهمدت
- واکنش آلرژیک شدید مانند تنگی نفس، خسخس، تورم لبها، صورت یا گلو، کهیر گسترده، سرگیجه شدید یا غش؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد قفسه سینه، تنگی نفس یا تپش قلب پایدار پس از تزریق؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تب بالا، تشنج، گیجی، ضعف شدید یا سردرد بسیار شدید و مداوم؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- کبودی یا خونریزی غیرعادی، لکههای پوستی گسترده یا تورم دردناک اندام؛ در اسرع وقت ارزیابی پزشکی لازم است.
- بدترشدن سریع علائم یا واکنش شدید و غیرمعمول که با گذشت زمان بهتر نمیشود؛ سریع به پزشک مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
تداخل دارویی مهمی که معمولاً مانع تزریق شود شناخته نشده است، اما داروهای تضعیفکننده ایمنی میتوانند پاسخ واکسن را کم کنند و داروهای ضدانعقاد یا اختلالات خونریزی احتمال کبودی محل تزریق را افزایش دهند. این واکسن با غذا تداخل مهمی ندارد و تداخل مستقیم شناختهشدهای با الکل وجود ندارد؛ بااینحال، نزدیک زمان تزریق از زیادهروی در مصرف الکل پرهیز کنید. فهرست کامل داروها، مکملها، حساسیتها و واکسنهای قبلیتان را به پزشک، داروساز یا مرکز واکسیناسیون بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادههای مربوط به واکسنهای غیرفعالشده کووید-۱۹ ممکن است میان فرآوردهها و برنامههای محلی تفاوت داشته باشد. بارداری بهتنهایی معمولاً دلیل خودکار برای رد واکسیناسیون نیست، اما انتخاب فرآورده و زمان تزریق باید بر پایه دستور همان واکسن و ارزیابی پزشک انجام شود. در شیردهی، معمولاً انتظار نمیرود واکسن غیرفعالشده باعث عفونت در شیرخوار شود؛ درباره ادامه شیردهی و شرایط فردی با پزشک مشورت کنید.
نگهداری
ویال را طبق برچسب همان فرآورده، معمولاً در یخچال و دمای ۲ تا ۸ درجه سانتیگراد، دور از نور و یخزدگی نگهداری میکنند. آن را در فریزر یا کنار محفظه یخ قرار ندهید. پیش از تزریق باید تاریخ انقضا، سلامت بستهبندی و ظاهر فرآورده بررسی شود؛ واکسن را دور از دسترس کودکان نگه دارید و ویال بازشده یا باقیمانده را برای مصرف بعدی نگه ندارید، مگر طبق دستور همان فرآورده.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۷ برند از ۷ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا این واکسن میتواند باعث ابتلا به کووید-۱۹ شود؟
۰۲آیا بعد از تزریق هنوز ممکن است به کووید-۱۹ مبتلا شوم؟
۰۳اگر قبلاً کووید-۱۹ گرفته باشم، باز هم به واکسن نیاز دارم؟
۰۴آیا میتوانم نوبت بعدی را از برند دیگری دریافت کنم؟
۰۵چرا پس از تزریق باید مدتی در مرکز بمانم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲۸ فرآوردهٔ ثبتشده، ۷ برند از ۷ سازنده، در گروه J07BX03. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.