واکسن کووید-۱۹ کونژوگه
این فرآورده یک واکسن پروتئینیِ کونژوگه از گروه واکسنهای ضدعفونت است. با آموزش دستگاه ایمنی برای ساخت پادتن علیه ویروس کرونا، خطر بیماری شدید کووید-۱۹ را کاهش میدهد و ویروس زنده ندارد.
بیشتر برای پیشگیری از کووید-۱۹ و کاهش احتمال بیماری شدید، بستری و مرگ در افراد واجد شرایط برنامه واکسیناسیون استفاده میشود. برای درمان عفونت فعال یا جایگزینی مراقبت پزشکی از فرد بیمار نیست.
سابقه واکنش حساسیتی شدید به هر جزء واکسن، تب یا بیماری حاد را پیش از تزریق اعلام کنید. تنگی نفس، تورم صورت یا گلو، کهیر منتشر، سرگیجه شدید یا غش پس از تزریق نیازمند مراجعه فوری به اورژانس است.
اگر باردار یا شیرده هستید، ضعف ایمنی دارید، اختلال انعقاد یا کاهش پلاکت دارید، یا داروی رقیقکننده یا سرکوبکننده ایمنی مصرف میکنید، پیش از تزریق درباره برنامه مناسب سؤال کنید. حساسیت شدید قبلی به واکسن یا فرآوردههای حاوی توکسوئید کزاز را نیز حتماً بگویید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
واکسن کووید-۱۹ کونژوگه یک واکسن پروتئینیِ غیرزنده از گروه واکسنهای ضدعفونت است که به شکل تزریق عضلانی عرضه میشود. در فرآوردههای کونژوگهای مانند سوبرانا و پاستوکووک، بخش شناساییکنندهای از پروتئین سطحی ویروس به حامل توکسوئید کزاز، یعنی شکل غیرفعالشدهٔ سم کزاز، متصل شده و همراه با ماده تقویتکننده پاسخ ایمنی را تحریک میکند. بدن با ساخت پادتن و سلولهای دفاعی، برای رویارویی با ویروس آمادهتر میشود. هدف اصلی واکسن، کاهش بیماری شدید، بستری و مرگ است؛ پس از تزریق هنوز امکان ابتلا یا انتقال ویروس وجود دارد.
موارد مصرف
- پیشگیری از بیماری کووید-۱۹ در افراد واجد شرایط برنامه واکسیناسیون
- کاهش احتمال کووید-۱۹ شدید و نیاز به بستری
- کاهش خطر مرگ ناشی از کووید-۱۹، بهویژه در افراد پرخطر
- ایجاد یا تقویت ایمنی پس از سابقه ابتلا یا واکسیناسیون قبلی، در صورت توصیه برنامه واکسیناسیون
روش مصرف
این واکسن فقط باید توسط کارکنان آموزشدیده و بهصورت تزریق عضلانی، طبق برنامه واکسیناسیون و دستور مرکز تزریق شود؛ بستههای تکنوبتی و چندنوبتی باید مطابق برچسب و اصول زنجیره سرد آماده و مصرف شوند. برای تزریق نیازی به ناشتا بودن نیست و غذا و نوشیدنی معمولاً مانعی ایجاد نمیکند. نوبتها و فاصله آنها را خودسرانه تغییر ندهید و اگر نوبتی عقب افتاد، از ابتدا شروع نکنید؛ برای برنامه جبرانی با مرکز واکسیناسیون هماهنگ کنید. پس از تزریق مدتی در مرکز بمانید تا واکنش فوری بررسی شود. اگر در روز مراجعه تب یا بیماری حاد قابلتوجه دارید، پیش از تزریق اطلاع دهید؛ این واکسن برای درمان کووید-۱۹ فعال نیست.
پیش از مصرف بدانید
- اگر بعد از واکسن قبلی یا هر واکسن یا دارویی دچار واکنش حساسیتی شدید، یا به یکی از اجزای این واکسن و بهویژه توکسوئید کزاز حساسیت شناختهشده دارید، پیش از تزریق اطلاع دهید.
- اگر تب یا بیماری حاد متوسط تا شدید دارید، زمان تزریق را تا بهبودی با مرکز هماهنگ کنید.
- سابقه نقص ایمنی، سرطان، پیوند یا مصرف داروهای سرکوبکننده ایمنی را بگویید؛ ممکن است پاسخ بدن به واکسن کاهش یابد.
- اگر اختلال خونریزی، کاهش پلاکت، کبودی آسان یا مصرف داروهای رقیقکننده خون دارید، اعلام کنید؛ داروی رقیقکننده را خودسرانه قطع نکنید.
- بارداری، قصد بارداری یا شیردهی، و نیز سابقه ابتلا یا دریافت واکسن کووید-۱۹ را اطلاع دهید تا نوبت مناسب مشخص شود.
- برای کودک یا نوجوان، سالمند یا فرد دارای بیماری مزمن، سن مجاز و برنامه همان فرآورده را از مرکز واکسیناسیون بپرسید.
عوارض احتمالی
- درد، حساسیت یا سنگینی در محل تزریق
- قرمزی، گرمی، سفتی یا تورم خفیف محل تزریق
- خستگی و بیحالی عمومی
- سردرد
- تب خفیف، لرز یا احساس گرما
- درد عضلانی یا مفصلی
- کهیر منتشر، تورم لب، صورت، زبان یا گلو، خسخس و دشواری تنفس، سرگیجه شدید یا غش: احتمال واکنش حساسیتی شدید مطرح است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد قفسه سینه، تنگی نفس تازهشده، تپش قلب شدید یا غش مکرر: فوراً برای ارزیابی پزشکی مراجعه کنید.
- تب بالا یا بیحالی شدید که فروکش نمیکند، گیجی یا تشنج: همان روز به پزشک مراجعه کنید؛ در صورت شدت یا کاهش سطح هوشیاری، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد، تورم یا قرمزی محل تزریق که شدید است، بهسرعت گسترش مییابد یا پس از چند روز بهتر نمیشود: سریع به پزشک یا مرکز تزریق اطلاع دهید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
تداخل مستقیم مهمی با غذا شناخته نشده است و معمولاً نیاز به ناشتا بودن نیست. داروهای رقیقکننده خون بهخودیخود مانع تزریق نیستند، اما اختلال انعقاد یا کاهش پلاکت میتواند احتمال کبودی و خونریزی محل تزریق را بیشتر کند؛ دارو را خودسرانه قطع نکنید. داروهای سرکوبکننده ایمنی ممکن است پاسخ بدن به واکسن را کم کنند و زمان تزریق برخی واکسنهای دیگر نیز باید با برنامه مرکز هماهنگ شود. برای الکل تداخل مستقیم ثابتشدهای مطرح نیست، اما هنگام تب، سرگیجه یا حال ناخوش از آن پرهیز کنید. فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات مستقیم و کافی درباره مصرف همین فرآورده در بارداری و شیردهی محدود است. واکسن کونژوگه غیرزنده است و بارداری بهتنهایی منع قطعی همه واکسنهای کووید-۱۹ محسوب نمیشود، اما انتخاب فرآورده و زمان تزریق باید بر پایه خطر بیماری و برنامه جاری کشور با نظر پزشک انجام شود. در شیردهی معمولاً قطع شیردهی پس از واکسنهای غیرزنده لازم نیست؛ اگر باردار هستید یا شیر میدهید، پیش از تزریق وضعیت خود را به مرکز اعلام کنید.
نگهداری
ویال باید در زنجیره سرد و در دمای ۲ تا ۸ درجه سانتیگراد، در بسته اصلی و دور از نور نگهداری شود. آن را منجمد نکنید و کنار بخش یخساز یا در معرض گرما نگذارید؛ ویال یخزده، ترکخورده، نشتکرده یا دارای تغییر ظاهر نباید مصرف شود. تاریخ انقضا و سلامت بسته را بررسی کنید و فرآورده را دور از دسترس کودکان نگه دارید. ویال چندنوبتیِ بازشده را برای مصرف بعدی نزد خود نگه ندارید و زمان مصرف پس از باز شدن را به مرکز واکسیناسیون بسپارید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا این واکسن باعث کووید-۱۹ میشود؟
۰۲اگر قبلاً کووید-۱۹ گرفتهام، باز هم به واکسن نیاز دارم؟
۰۳اگر داروی رقیقکننده خون مصرف کنم، میتوانم واکسن بزنم؟
۰۴بعد از تزریق تب یا درد محل تزریق داشتم چه کنم؟
۰۵آیا این واکسن در بارداری یا شیردهی مناسب است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۲ سازنده، در گروه J07BX03. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.