کونتراسپتیو تریفازیک
کونتراسپتیو تریفازیک یک قرص ضدبارداری خوراکی، ترکیبی از دو هورمون زنانه است. غلظت این هورمونها طی سه فاز متوالی تغییر میکند تا از تخمکگذاری جلوگیری شود.
کاربرد اصلی آن پیشگیری از بارداری است؛ گاهی نیز برای منظمکردن سیکل قاعدگی و کاهش درد آن تجویز میشود.
این دارو با افزایش اندک خطر لختهشدن خون همراه است، بهخصوص در افراد سیگاری یا دارای برخی بیماریهای زمینهای؛ پیش از شروع، پزشک باید این خطرها را بررسی کند.
اگر قرصی را فراموش کردید، نشانههای هشداردهنده مانند درد شدید پا یا قفسهٔ سینه دیدید، یا قصد بارداری یا شیردهی دارید، حتماً با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
کونتراسپتیو تریفازیک یک روش هورمونی خوراکی برای پیشگیری از بارداری است که در دستهٔ ترکیبهای استروژن-پروژستینی و در ردهبندی ادراری-تناسلی و هورمونهای جنسی قرار میگیرد. برخلاف قرصهای تکفازی که در تمام روزهای دوره دوز ثابتی دارند، این دارو در سه فاز متوالی با غلظتهای متفاوت هورمون عرضه میشود تا الگوی طبیعی نوسانات هورمونی بدن را نزدیکتر تقلید کند. این دو هورمون با مهار تخمکگذاری، غلیظکردن مخاط دهانهٔ رحم و تغییر لایهٔ داخلی رحم، از بارداری جلوگیری میکنند. در ایران این دارو با چند نام تجاری از جمله «تری فاربه» نیز عرضه میشود.
موارد مصرف
- پیشگیری از بارداری
- کمک به منظمشدن سیکل نامنظم قاعدگی
- کاهش شدت درد قاعدگی
- کاهش حجم خونریزی شدید قاعدگی
- کاهش برخی علائم پیش از قاعدگی، طبق نظر پزشک
روش مصرف
این قرص باید هر روز، ترجیحاً در یک ساعت مشخص، مصرف شود تا اثر پیشگیرانهاش پایدار بماند. چون غلظت هورمون در هر فاز فرق میکند، قرصها باید دقیقاً به همان ترتیب رنگ و شمارهای که روی بسته مشخص شده مصرف شوند، نه به هر ترتیب دلخواه. مصرف همراه با غذا یا بدون آن معمولاً تفاوت چندانی ندارد، اما اگر تهوع خفیف داشتید، خوردن آن همزمان با غذا یا نزدیک زمان خواب میتواند کمککننده باشد. فراموشکردن قرص میتواند اثر ضدبارداری را کم کند؛ در چنین شرایطی طبق راهنمای داخل بسته عمل کنید یا با داروساز و پزشک تماس بگیرید و تا اطمینان از اثربخشی، از یک روش پیشگیری مکمل هم استفاده کنید. تصمیم برای قطع مصرف، بهخصوص اگر این دارو برای تنظیم سیکل یا کنترل عارضهای دیگر تجویز شده، بهتر است با هماهنگی پزشک انجام شود.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
پیشگیری از بارداری
ترجیحاً بعد از شام یا هنگام خواب مصرف شود. شروع از روز نخست قاعدگی محافظت فوری ایجاد میکند؛ در شروع دیرتر، تا ۷ روز از روش پشتیبان استفاده شود. از عفونتهای آمیزشی پیشگیری نمیکند.
کمک به منظمشدن چرخهٔ نامنظم قاعدگی
اثر درمانی معمولاً پس از چند چرخه ارزیابی میشود؛ لکهبینی در ماههای نخست ممکن است رخ دهد.
کاهش شدت درد قاعدگی
مصرف منظم اهمیت دارد؛ درد شدید، جدید یا مداوم باید از نظر علت زمینهای بررسی شود.
کاهش حجم خونریزی شدید قاعدگی
خونریزی بسیار شدید، طولانی یا غیرعادی به ارزیابی پزشکی نیاز دارد.
کاهش برخی علائم پیش از قاعدگی
پاسخ درمانی پس از چند چرخه ارزیابی میشود؛ در صورت تشدید علائم خلقی، مراجعهٔ پزشکی لازم است.
پیش از مصرف بدانید
- هر حساسیت شناختهشده به این دارو یا اجزای آن
- سابقهٔ لختهشدن خون، سکتهٔ مغزی، حملهٔ قلبی یا فشار خون بالا در خودتان یا خانواده
- بیماری کبدی، دیابت، یا میگرن همراه با علائم نورولوژیک (اورا)
- سابقهٔ سرطان وابسته به هورمون، مانند برخی سرطانهای پستان
- سیگارکشیدن (بهخصوص بالای ۳۵ سال سن)، بارداری احتمالی یا شیردهی
- تمام داروها، مکملها و گیاهان داروییای که هماکنون مصرف میکنید
عوارض احتمالی
- تهوع خفیف، بهخصوص در ماههای اول مصرف
- سردرد
- حساسیت یا درد خفیف پستانها
- لکهبینی یا خونریزی نامنظم بین دورهها در ابتدای مصرف
- نوسانات خلقی جزئی
- احتباس خفیف مایعات در بدن
- درد ناگهانی و شدید قفسهٔ سینه یا تنگی نفس ناگهانی؛ احتمال لختهٔ ریوی مطرح است و باید فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- تورم، درد یا گرمی غیرعادی در یک پا؛ احتمال لختهٔ وریدی مطرح است و باید سریع به پزشک مراجعه کنید
- سردرد شدید و ناگهانی، تار شدن دید یا بیحسی یکطرفهٔ بدن؛ احتمال سکته مطرح است و باید با اورژانس تماس بگیرید
- زرد شدن پوست یا سفیدی چشم؛ نشانهٔ احتمالی مشکل کبدی است و باید به پزشک مراجعه کنید
- علائم واکنش آلرژیک شدید مانند تورم صورت و لب یا مشکل در تنفس؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
برخی داروها میتوانند اثر ضدبارداری این قرص را کم کنند، از جمله داروهای ضد صرع خاص مانند کاربامازپین و فنیتوئین، آنتیبیوتیک ریفامپین، و گیاه گلراعی (سنتجانزورت). برخی داروهای خاص درمان اچآیوی نیز میتوانند با سطح این هورمونها تداخل داشته باشند. مصرف الکل بهطور مستقیم اثر دارو را کم نمیکند، اما سیگارکشیدن در کنار این دارو خطر لختهشدن خون را بیشتر میکند. چون تداخلها میتوانند اثربخشی یا ایمنی دارو را تغییر دهند، فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
این دارو در دوران بارداری کاربردی ندارد و اگر در حین مصرف، بارداری رخ دهد یا مشکوک شود، باید سریع به پزشک اطلاع داد. در دوران شیردهی، بهویژه در هفتههای اول پس از زایمان، ترکیبهای استروژندار ممکن است حجم شیر مادر را کم کنند؛ به همین دلیل معمولاً پزشک روش جایگزین یا زمانبندی مناسبتری را توصیه میکند. تصمیم نهایی دربارهٔ مصرف در این دو دوره را باید پزشک بگیرد.
نگهداری
این دارو را در دمای اتاق و دور از نور مستقیم و رطوبت نگه دارید، ترجیحاً در همان بستهٔ اصلیاش تا ترتیب صحیح قرصها گم نشود. آن را دور از دید و دسترس کودکان قرار دهید. پیش از هر بار مصرف، به تاریخ انقضا توجه کنید و در صورت گذشتن از آن تاریخ یا تغییر ظاهر قرص، از مصرفش خودداری کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱اگر مصرف یک قرص را فراموش کنم، چه باید کرد؟
۰۲چرا باید قرصها را دقیقاً به همان ترتیب رنگی مصرف کنم که روی بسته مشخص شده؟
۰۳آیا این قرص باعث افزایش وزن میشود؟
۰۴آیا این قرص در برابر بیماریهای مقاربتی هم محافظت میکند؟
۰۵بعد از قطع مصرف، چهقدر طول میکشد تا باروری برگردد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۱ سازنده، در گروه G03FA04. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.