فاکتور انعقادی ۹
فاکتور انعقادی ۹ یک داروی ضدخونریزی و جایگزینکنندهٔ عامل ۹ است. با افزایش موقت عامل ۹ خون، به تشکیل لخته و کنترل خونریزی کمک میکند.
برای درمان و پیشگیری از خونریزی در هموفیلی ب مادرزادی، از جمله هنگام آسیب، خونریزی مفصلی یا عضلانی و جراحی، استفاده میشود.
این فرآورده فقط از راه وریدی و زیر نظر تیم آشنا با هموفیلی تزریق میشود. تنگی نفس، خسخس، تورم صورت یا گلو، افت فشار، درد قفسهٔ سینه یا علائم لخته نیازمند اقدام فوری است.
اگر خونریزی کنترل نشد یا با درمانهای قبلی پاسخ کافی نداشت، بررسی مهارکنندهٔ عامل ۹ لازم میشود. بارداری، شیردهی، سابقهٔ لخته، بیماری کبد یا کلیه و مصرف داروهای رقیقکنندهٔ خون را از قبل مطرح کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
فاکتور انعقادی ۹ در گروه داروهای خون و خونسازی و زیرگروه عوامل انعقادی خون قرار دارد. این دارو کمبود عامل ۹ را بهطور موقت جبران میکند و با کمک عامل ۸ فعال، فعالشدن عامل ۱۰ و تشکیل فیبرین را تقویت میکند؛ در نتیجه تمایل به خونریزی کاهش مییابد. فرآوردهٔ حاضر به شکل پودر لیوفیلیزه برای تهیهٔ محلول تزریقی، با قدرت ۶۰۰ واحد بینالمللی در ویال، عرضه میشود و پس از آمادهسازی از راه وریدی تجویز میگردد. این دارو در ایران با نامهای تجاری فاکتور نه گواگیت و ایمیوناین نیز شناخته میشود.
موارد مصرف
- درمان و کنترل خونریزی در هموفیلی ب مادرزادی
- پیشگیری منظم از خونریزی در هموفیلی ب شدید
- کنترل خونریزیهای مفصلی، عضلانی یا بافت نرم ناشی از کمبود عامل ۹
- پوشش درمانی پیش از جراحی، دندانپزشکی و در دورهٔ ترمیم پس از آن
روش مصرف
فاکتور انعقادی ۹ خوراکی نیست و پس از حلکردن پودر، فقط از راه وریدی تزریق میشود. مقدار، فاصلهٔ نوبتها و مدت درمان بر اساس شدت کمبود، محل و شدت خونریزی، وزن، پاسخ آزمایشگاهی و وضعیت بیمار توسط پزشک تعیین میشود؛ نوبتهای پیشگیری را منظم انجام دهید و آنها را خودسرانه جابهجا، دو برابر یا قطع نکنید. آمادهسازی و تزریق باید با وسایل و روش ذکرشده در بروشور همان برند انجام شود. محلول آمادهشده باید شفاف یا کمی شیری و بدون ذرات باشد؛ محلول کدر، تغییررنگداده یا دارای ذرات نباید تزریق شود و این فرآورده نباید در یک سرنگ یا سرم با داروی دیگری مخلوط شود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر به فاکتور ۹، پروتئینهای انسانی یا هر جزء فرآورده حساسیت داشتهاید، اطلاع دهید. اگر فرآوردهٔ شما ایمیوناین است، حساسیت به هپارین یا سابقهٔ کاهش پلاکت ناشی از هپارین را نیز مطرح کنید.
- سابقهٔ ایجاد مهارکنندهٔ عامل ۹ یا کنترلنشدن خونریزی با دریافتهای قبلی را بگویید؛ در این شرایط ممکن است آزمایش مهارکننده لازم باشد.
- سابقهٔ لخته، آمبولی، بیماری قلبیعروقی، اختلال انعقادی، بیماری کبدی یا کلیوی را با پزشک در میان بگذارید.
- فهرست همهٔ داروهای نسخهای و بدون نسخه، مکملها و داروهای گیاهی، بهویژه داروهای ضدانعقاد، ضدپلاکت، آسپرین و برخی مسکنهای ضدالتهابی را ارائه کنید.
- اگر باردارید، قصد بارداری دارید یا شیر میدهید، پیش از دریافت دارو اطلاع دهید.
- سن کودک، بهویژه زیر ۶ سال، و هرگونه جراحی یا اقدام دندانپزشکی پیشرو باید از قبل به تیم درمان گفته شود؛ برنامهٔ درمان در کودکان کمسن نیاز به پایش تخصصی دارد.
عوارض احتمالی
- سوزش یا خارش خفیف محل تزریق
- سردرد
- تهوع یا استفراغ خفیف
- گرگرفتگی، لرز یا تب خفیف
- خارش یا دانههای پوستی محدود
- کهیر گسترده، تورم لبها، زبان یا گلو، تنگی نفس، خسخس، فشار قفسهٔ سینه، سرگیجه یا افت فشار: اگر هنگام تزریق رخ داد، تزریق باید فوراً متوقف شود و فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد یا تورم یکطرفهٔ پا، درد قفسهٔ سینه، تنگی نفس ناگهانی، سرفهٔ خونی، ضعف ناگهانی یک طرف بدن یا اختلال تکلم میتواند نشانهٔ لخته باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- ادامه یا تشدید خونریزی با وجود دریافت درمان طبق برنامه میتواند نشانهٔ ایجاد مهارکنندهٔ عامل ۹ باشد؛ همان روز با پزشک یا مرکز درمان هموفیلی تماس بگیرید و در خونریزی شدید فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- کاهش واضح ادرار، ادرار کفآلود یا ورم صورت و پاها، بهویژه در فردی که مهارکننده دارد و درمانهای ویژه میگیرد، نیازمند اطلاع سریع به پزشک است.
- خونریزی شدید پس از ضربه به سر، سردرد شدید و ناگهانی، استفراغ مکرر، خوابآلودگی یا ضعف غیرعادی نیازمند مراجعهٔ فوری به اورژانس است.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
چون دارو وریدی است، غذا جذب آن را تغییر نمیدهد و تداخل مستقیم مهمی با غذا شناخته نشده است. الکل تداخل مستقیم شناختهشدهای ندارد، اما میتواند احتمال آسیب و خونریزی را بیشتر کند. آسپرین، ایبوپروفن، ناپروکسن، داروهای ضدانعقاد و ضدپلاکت ممکن است خطر خونریزی را افزایش دهند یا برنامهٔ درمان را تغییر دهند؛ شروع یا قطع آنها خودسرانه نباشد. فهرست کامل داروها، مکملها، داروهای گیاهی و فرآوردههای تزریقیتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات کافی دربارهٔ مصرف فاکتور انعقادی ۹ در بارداری و شیردهی وجود ندارد؛ بنابراین مصرف آن فقط در صورت نیاز روشن و با تصمیم متخصص انجام میشود. اگر فرآوردهٔ شما از پلاسمای انسانی تهیه شده و بهطور مکرر دریافت میشود، دربارهٔ واکسیناسیون هپاتیت آ و ب و ادامهٔ درمان با پزشک صحبت کنید.
نگهداری
ویال پودر و حلال را طبق بروشور همان برند، معمولاً در یخچال در دمای ۲ تا ۸ درجهٔ سانتیگراد، نگهداری کنید؛ آن را منجمد نکنید و در جعبهٔ اصلی و دور از نور بگذارید. برخی برندها اجازهٔ نگهداری موقت در دمای اتاق را میدهند؛ این مدت بین فرآوردهها متفاوت است. محلول آمادهشده را معمولاً باید در کوتاهترین زمان مصرف کرد و نگه نداشت. تاریخ انقضا و سالمبودن ویال را بررسی کنید و دارو را دور از دسترس کودکان قرار دهید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی لیوفیلیزه برای محلول | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۳ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا فاکتور انعقادی ۹ برای هموفیلی آ هم مناسب است؟
۰۲اگر بعد از تزریق هنوز خونریزی دارم چه کنم؟
۰۳آیا میتوان فاکتور ۹ را در خانه تزریق کرد؟
۰۴اگر نوبت پیشگیری را فراموش کردم چه کنم؟
۰۵چرا هنگام درمان آزمایش عامل ۹ و مهارکننده انجام میشود؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۳ سازنده، در گروه B02BD04. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.