کلوگزاسیلین
کلوگزاسیلین آنتیبیوتیکی از خانوادهٔ پنیسیلینهاست که بهطور اختصاصی برای مبارزه با نوعی باکتری به نام استافیلوکوک ساخته شده است.
بیشتر برای درمانِ عفونتهای پوست، بافتِ نرم، استخوان و مفاصلِ ناشی از استافیلوکوک و گاهی عفونتهای تنفسی یا خون تجویز میشود.
مهمترین نکته، حساسیتِ احتمالی به خانوادهٔ پنیسیلینهاست؛ اگر پیشتر به پنیسیلین یا آموکسیسیلین حساسیت داشتهاید، پیش از مصرف حتماً پزشک یا داروسازتان را مطلع کنید.
اگر تورمِ صورت و گلو، تنگیِ نفس یا کهیرِ گسترده دیدید، فوراً به اورژانس مراجعه کنید؛ و اگر زردیِ پوست، چشم یا ادرارِ تیره مشاهده کردید، به پزشک مراجعه کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
کلوگزاسیلین آنتیبیوتیکی از زیرگروهِ پنیسیلینهای مقاوم به آنزیمِ پنیسیلیناز است؛ یعنی آنزیمی که برخی باکتریها برای بیاثر کردنِ پنیسیلینِ معمولی میسازند، روی این دارو کارگر نیست. این دارو با مهارِ ساختِ دیوارهٔ سلولیِ باکتری، از رشد و تکثیرِ آن جلوگیری کرده و در نهایت باکتری را از بین میبرد. طیفِ اثرِ آن نسبتاً محدود و عمدتاً روی باکتریِ استافیلوکوکوس اورئوس متمرکز است، به همین دلیل بیشتر برای عفونتهایی تجویز میشود که این باکتری عاملِ آنهاست. کلوگزاسیلین روی گونههای استافیلوکوکِ مقاوم به متیسیلین یا باکتریهای گرممنفی اثری ندارد.
موارد مصرف
- عفونتهای پوست و بافتِ نرم ناشیِ از استافیلوکوک (مانندِ سلولیت و آبسه)
- عفونتهای استخوان و مفاصل (استئومیلیت و آرتریتِ عفونی)
- عفونتِ زخم، بهویژه پس از جراحی
- اندوکاردیت (عفونتِ دریچههای قلب) ناشیِ از استافیلوکوک
- عفونتِ خون (باکتریمی) ناشیِ از استافیلوکوک
روش مصرف
کپسولِ کلوگزاسیلین را بهتر است با معدهٔ خالی و همراهِ یک لیوان آب میل کنید، یعنی حدودِ یک ساعت پیش از غذا یا دو ساعت پس از آن، زیرا غذا میتواند جذبِ آن را کم کند. فرمِ تزریقی را فقط کادرِ درمانی در مطب، درمانگاه یا بیمارستان تزریق میکند. دورهٔ درمان را کامل و طبقِ زمانبندیِ نسخه ادامه دهید، حتی اگر پس از چند روز حالتان بهتر شد، چون قطعِ زودهنگام میتواند به برگشتِ عفونت یا مقاومشدنِ باکتری بینجامد. مقدار و مدتِ دقیقِ مصرف را فقط پزشک یا داروسازتان مشخص میکند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
عفونتهای پوست و بافت نرم ناشی از استافیلوکوک (مانند سلولیت و آبسه)
کپسول را ۱ تا ۲ ساعت پیش از غذا مصرف کنید؛ دورهٔ معمول عفونت سطحی ۵ تا ۷ روز است. آبسه معمولاً به تخلیه نیاز دارد.
استئومیلیت (عفونت استخوان) ناشی از استافیلوکوک
درمان معمولاً ۴ تا ۶ هفته است و در موارد مزمن یا پیچیده ممکن است طولانیتر شود؛ انتخاب و طول درمان بر پایهٔ کشت انجام میشود.
آرتریت عفونی ناشی از استافیلوکوک
تخلیه و شستوشوی مفصل معمولاً ضروری است؛ دورهٔ درمان اغلب ۲ تا ۴ هفته و درگیری مفصل ران یا موارد پیچیده طولانیتر است.
عفونت زخم، بهویژه زخم پس از جراحی، ناشی از استافیلوکوک
کپسول را ۱ تا ۲ ساعت پیش از غذا مصرف کنید؛ معمولاً ۵ تا ۷ روز درمان لازم است و تخلیه، بازکردن یا برداشت بافت مرده ممکن است ضروری باشد.
اندوکاردیت ناشی از استافیلوکوک
درمان باید در بیمارستان و پس از کشت خون و آزمون حساسیت انجام شود؛ در دریچهٔ مصنوعی یا وجود عوارض، معمولاً دستکم ۶ هفته درمان لازم است.
عفونت خون ناشی از استافیلوکوک (باکتریمی)
کشت خون باید تا منفیشدن تکرار و کانونهایی مانند اندوکاردیت یا عفونت استخوان بررسی شوند؛ برای استافیلوکوک مقاوم به متیسیلین مناسب نیست.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیتِ شناختهشده به پنیسیلینها، آموکسیسیلین یا سفالوسپورینها را حتماً به پزشک یا داروساز بگویید.
- سابقهٔ مشکلاتِ کبدی یا زردی هنگامِ مصرفِ آنتیبیوتیکهای مشابه در گذشته را یادآوری کنید.
- ابتلا به بیماریِ کلیوی را مطرح کنید، چون ممکن است پزشک نیاز به تنظیمِ دوز ببیند.
- فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و گیاهانِ داروییِ مصرفیتان را با پزشک در میان بگذارید.
- بارداری، شیردهی یا برنامهریزی برای بارداری را حتماً به پزشک اطلاع دهید.
عوارض احتمالی
- حالتِ تهوع یا دلدردِ خفیف
- اسهالِ خفیف
- بیاشتهایی
- بثوراتِ خفیفِ پوستی
- سردرد
- علائمِ واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ تورمِ لب، صورت یا گلو، تنگیِ نفس یا کهیرِ گسترده — فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- زردیِ پوست و چشم، ادرارِ تیره یا خستگیِ شدید و ناگهانی که میتواند نشانهٔ آسیبِ کبدی باشد — به پزشک مراجعه کنید.
- اسهالِ شدید، آبکی یا خوندار که پس از قطعِ دارو هم ادامه دارد و میتواند نشانهٔ عفونتِ رودهٔ ناشیِ از آنتیبیوتیک باشد — به پزشک اطلاع دهید.
- تاول، لایهلایهشدنِ پوست یا زخمِ دهان و لب که نشانههای نادر اما جدیِ واکنشِ پوستیاند — فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
پروبنسید میتواند غلظتِ خونیِ کلوگزاسیلین را بالا ببرد. مصرفِ همزمان با داروهای ضدِ انعقادِ خون مانندِ وارفارین ممکن است اثرِ رقیقکنندگیِ خون را تشدید کند. برخی گزارشها نشان میدهد آنتیبیوتیکهای پنیسیلینی میتوانند اثرِ قرصِ ضدبارداریِ خوراکی را کمی کاهش دهند، بنابراین استفاده از یک روشِ پیشگیریِ مکمل در دورهٔ درمان منطقی است. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را همیشه به پزشک و داروساز بگو تا هر تداخلِ احتمالی بررسی شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
کلوگزاسیلین از خانوادهٔ پنیسیلینهاست و معمولاً در بارداری از داروهای نسبتاً کمخطر بهشمار میرود، اما تصمیمِ نهایی همیشه با پزشک است که سود و لزومِ درمان را در برابرِ هر خطرِ احتمالی میسنجد. مقدارِ کمی از این دارو وارد شیرِ مادر میشود؛ هرچند معمولاً با شیردهی سازگار دانسته میشود، ممکن است در نوزاد باعثِ اسهالِ خفیف یا برفکِ دهانی شود، پس هر تغییری در وضعِ نوزاد را به پزشک اطلاع دهید. پیش از مصرف در بارداری یا شیردهی حتماً با پزشک مشورت کنید.
نگهداری
کپسولها را در دمای اتاق و دور از رطوبت، نورِ مستقیم و گرمای زیاد نگهداری کنید. فرمِ تزریقیِ آمادهشده معمولاً باید در یخچال نگهداری شود و پایداریِ محدودی دارد؛ زمانِ دقیقِ نگهداری را از داروخانه یا کادرِ درمانی بپرسید. همهٔ داروها را دورِ از دسترسِ کودکان نگه دارید و پیش از مصرف تاریخِ انقضا را بررسی کنید. داروهای تاریخگذشته یا استفادهنشده را طبقِ راهنماییِ داروخانه دفع کنید، نه در سطلِ زبالهٔ خانگی.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| کپسول | 500 mg |
| کپسول | 250 mg |
| تزریقی برای محلول | 1 g |
| تزریقی برای محلول | 500 mg |
| تزریقی برای محلول | 250 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۹ برند از ۹ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا مصرفِ کلوگزاسیلین همراهِ غذا اشکالی دارد؟
۰۲آیا کلوگزاسیلین همان آموکسیسیلین است؟
۰۳اگر یک نوبتِ مصرف را فراموش کنم چه کنم؟
۰۴چرا باید کلِ دورهٔ درمان را تمام کنم، حتی اگر حالم خوب شده؟
۰۵آیا کلوگزاسیلین روی اثرِ قرصِ ضدبارداری تأثیر میگذارد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۹ فرآوردهٔ ثبتشده، ۹ برند از ۹ سازنده، در گروه J01CF02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.