کولهکلسیفرول
کولهکلسیفرول شکل دارویی و پرقدرت ویتامین دی است؛ هر کپسول آن ۵۰۰۰۰ واحد دارد و برای جبران سریع کمبود ویتامین دی در بدن به کار میرود.
بیشتر برای درمان کمبود یا کاهش ویتامین دی که با آزمایش خون تأیید شده، و نیز بهعنوان کمکدرمانی در پوکی استخوان همراه با کلسیم تجویز میشود.
این دوز بسیار بالاتر از نیاز روزانهٔ بدن است و باید دقیقاً طبق برنامهای که پزشک تعیین میکند مصرف شود، نه بیشتر از آن و نه برای مدتی طولانیتر از حد لازم.
اگر پیش از شروع سابقهٔ سنگ کلیه، بیماری کلیوی یا کلسیم بالای خون دارید، یا در حین مصرف نشانههایی مانند تهوع مداوم، ضعف شدید یا تشنگی غیرعادی دیدید، حتماً با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
کولهکلسیفرول شکل دارویی ویتامین دی، ویتامینی محلول در چربی است که بدن آن را عمدتاً از راه نور خورشید میسازد و مقدار کمی هم از غذا دریافت میکند. این ویتامین در کبد و کلیه به شکل فعال تبدیل میشود و نقش کلیدی در جذب کلسیم و فسفر از روده و در سلامت استخوانها دارد. فرآوردهٔ ۵۰۰۰۰ واحدی، شکلی پرقدرت است که برای درمان کوتاهمدت کمبود ویتامین دی، معمولاً بهصورت هفتگی یا طبق برنامهٔ پزشک تجویز میشود؛ نه برای مصرف روزانه و پیوسته. هدف اصلی آن، رساندن سریع ذخیرهٔ ویتامین دی در بدن به سطح طبیعی است.
موارد مصرف
- درمان کمبود یا کاهش ویتامین دی که با آزمایش خون تأیید شده است
- درمان نرمی استخوان (راشیتیسم) در کودکان
- درمان استئومالاسی، یعنی نرمی استخوان بزرگسالان ناشی از کمبود ویتامین دی
- کمکدرمانی در پوکی استخوان، معمولاً همراه با مکمل کلسیم و زیر نظر پزشک
- جبران کمبود ویتامین دی در بیماریهای همراه با سوءجذب چربی، مانند برخی بیماریهای روده و کبد
روش مصرف
این کپسول را دقیقاً طبق برنامهای که در نسخه مشخص شده مصرف کنید؛ این دوز پرقدرت معمولاً بهصورت هفتگی یا در فواصل مشخصی که پزشک تعیین میکند تجویز میشود، نه هر روز. چون ویتامین دی محلول در چربی است، مصرف آن همراه با یک وعدهٔ غذایی که کمی چربی دارد، معمولاً به جذب بهتر آن کمک میکند. کپسول را کامل و با کمی آب بخورید و دورهٔ درمان را حتی اگر حالتان بهتر شد، بدون نظر پزشک قطع نکنید، چون رساندن ذخیرهٔ ویتامین دی به سطح طبیعی زمان میبرد. اگر نوبتی از مصرف را فراموش کردید، دوز بعدی را دوبرابر نکنید و از پزشک یا داروساز خود بپرسید چه باید کرد.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
درمان کمبود یا کاهش تأییدشدهٔ ویتامین دی
کپسول را کامل، ترجیحاً همراه غذا، ببلعید؛ برای شیرخواران و کاهش خفیف، شکل و دوز جداگانه لازم است.
استئومالاسی (نرمی استخوان بزرگسالان) ناشی از کمبود ویتامین دی
اصلاح کمبود کلسیم و فسفر و پیگیری کلسیم، فسفر، فسفاتاز قلیایی و سطح ویتامین دی برای تعیین ادامهٔ درمان ضروری است.
کمکدرمانی در پوکی استخوان
این درمان جایگزین داروی اختصاصی پوکی استخوان نیست و باید همراه با دریافت کافی کلسیم و درمان اصلی بیماری انجام شود.
جبران کمبود ویتامین دی در بیماریهای همراه با سوءجذب چربی
پاسخ درمان با اندازهگیری سطح ویتامین دی و کلسیم بررسی شود؛ در سوءجذب شدید ممکن است درمان خوراکی کافی نباشد.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیش از این به ویتامین دی یا هر یک از اجزای این کپسول حساسیت داشتهاید، حتماً بگویید
- سابقهٔ بالا بودن کلسیم خون، سنگ کلیه یا بیماری کلیوی را با پزشک در میان بگذارید
- اگر بیماریهایی مانند سارکوئیدوز، سل فعال یا سایر بیماریهای گرانولوماتوز دارید، حتماً اطلاع دهید، چون خطر بالا رفتن کلسیم خون را افزایش میدهند
- فهرست کامل داروها و مکملها، بهویژه هر مکمل کلسیم یا ویتامین دی دیگری که مصرف میکنید، را به پزشک بگویید
- در صورت بارداری، شیردهی یا برنامهریزی برای بارداری، پیش از شروع مصرف با پزشک مشورت کنید
- اگر بیماری قلبی دارید یا داروی دیگوکسین مصرف میکنید، حتماً به پزشک اطلاع دهید
عوارض احتمالی
- ناراحتی خفیف معده یا حالت تهوع گذرا
- یبوست
- سردرد
- طعم فلزی یا نامطبوع در دهان (کمشایع)
- نشانههای بالا بودن کلسیم خون مانند تهوع و استفراغ مداوم، ضعف شدید، گیجی، تشنگی غیرعادی یا افزایش دفعات ادرار؛ در این حالت با پزشک تماس بگیرید
- علائم احتمالی سنگ کلیه، مانند درد شدید پهلو یا کمر؛ در صورت بروز، سریع به پزشک مراجعه کنید
- یبوست شدید یا درد مداوم شکم که برطرف نمیشود؛ به پزشک اطلاع دهید
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند ورم صورت و گلو، کهیر گسترده یا تنگی نفس؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- ضربان قلب نامنظم، بهویژه در کسانی که دیگوکسین مصرف میکنند؛ در صورت بروز با پزشک تماس بگیرید
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
کولهکلسیفرول میتواند با برخی داروهای دیگر تداخل داشته باشد. مصرف همزمان با داروهای ادرارآور تیازیدی ممکن است خطر بالا رفتن کلسیم خون را افزایش دهد، و در کسانی که دیگوکسین مصرف میکنند، بالا رفتن کلسیم میتواند خطر عوارض قلبی را زیاد کند. کورتیکواستروئیدها و برخی داروهای ضدتشنج مانند فنیتوئین ممکن است اثر ویتامین دی را کم کنند، و داروهایی مانند کلستیرامین یا اورلیستات که جذب چربی روده را کم میکنند، میتوانند جذب این ویتامین محلول در چربی را هم کاهش دهند. مصرف همزمان با مکملهای دیگر کلسیم یا ویتامین دی نیز باید با احتیاط و زیر نظر پزشک باشد. فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
ویتامین دی برای سلامت استخوان مادر، رشد جنین در دوران بارداری و نیز برای شیرخوار در دوران شیردهی اهمیت دارد، و کمبود آن در این دورهها شایع است. با این حال، فرآوردهٔ پرقدرت ۵۰۰۰۰ واحدی معمولاً برای مصرف خودسرانه در بارداری یا شیردهی مناسب نیست و تنها در صورت کمبود تأییدشده و زیر نظر مستقیم پزشک باید مصرف شود؛ پیش از هرگونه مصرف در این دورهها حتماً با پزشک مشورت کنید.
نگهداری
این دارو را در دمای اتاق و دور از رطوبت، گرما و نور مستقیم آفتاب نگه دارید. کپسولها را در بستهٔ اصلی و دور از دسترس کودکان نگه دارید، چون مصرف بیشازحد ویتامین دی در کودکان میتواند خطرناک باشد. پیش از مصرف، تاریخ انقضا را بررسی کنید و داروهای تاریخگذشته یا اضافی را طبق راهنمایی داروخانه دور بریزید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| کپسول نرم | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱۱ برند از ۱۸ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا این دارو فقط هفتهای یکبار مصرف میشود، نه هر روز؟
۰۲آیا مصرف طولانیمدت این دوز بالا خطرناک است؟
۰۳آیا باید این کپسول را حتماً همراه غذا بخورم؟
۰۴اگر یک نوبت مصرف هفتگی را فراموش کنم چه کار کنم؟
۰۵آیا برای مصرف این دارو حتماً باید آزمایش خون بدهم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳۹ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱۱ برند از ۱۸ سازنده، در گروه A11CC05. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.