کلرامفنیکل
کلرامفنیکل قطرهٔ چشمی، آنتیبیوتیکی وسیعالطیف از خانوادهٔ آمفنیکلهاست که با مهارِ ساختِ پروتئین در باکتری از رشد و تکثیرِ آن جلوگیری میکند.
این قطره بیشتر برای درمانِ عفونتهای باکتریاییِ سطحیِ چشم، بهویژه التهابِ ملتحمه (چشمِ صورتی) و گاهی التهابِ باکتریاییِ پلک، بهکار میرود.
این قطره فقط برای عفونتِ باکتریاییِ چشم مناسب است و نباید بدونِ تشخیصِ پزشک یا در دورههای مکرر و طولانی مصرف شود.
اگر پس از چند روز مصرف علائم بهتر نشد، یا قرمزی، خارشِ شدید و تورمِ چشم و پلک ظاهر شد، حتماً با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
کلرامفنیکل آنتیبیوتیکی وسیعالطیف از خانوادهٔ آمفنیکلها (Amphenicols) است که سالهای زیادی در درمانِ عفونتهای باکتریایی بهکار رفته است. این دارو با اتصال به بخشی از ریبوزومِ باکتری، ساختِ پروتئینِ لازم برای رشد و تکثیرِ آن را مسدود میکند و به این ترتیب مانعِ گسترشِ عفونت میشود. شکلِ قطرهٔ چشمیِ ۰٫۵ درصدِ آن بهطورِ موضعی روی سطحِ چشم اثر میگذارد و غلظتِ بالایی در محلِ عفونت ایجاد میکند، بدونِ آنکه معمولاً بهمیزانِ قابلتوجهی وارد گردشِ خون شود. این فرآورده در ایران با نامهای تجاریِ گوناگون از جمله کلریکس، کلوکول، کلروبکتی و لیوکلر عرضه میشود که همگی همان مادهٔ مؤثرِ کلرامفنیکل را دارند.
موارد مصرف
- درمانِ التهابِ باکتریاییِ ملتحمه (چشمِ صورتیِ باکتریایی)
- درمانِ التهابِ باکتریاییِ پلک (بلفاریتِ باکتریایی)
- درمانِ عفونتهای سطحیِ قرنیه ناشی از باکتریهای حساس، با تشخیصِ پزشک
- پیشگیری از عفونت پس از ورودِ جسمِ خارجی یا آسیبِ سطحیِ جزئی به چشم، طبقِ نظرِ پزشک
روش مصرف
شکل و مدتِ دقیقِ مصرفِ این قطره را پزشک یا داروسازِ شما بر اساسِ نوع و شدتِ عفونت تعیین میکند. پیش از مصرف دستها را بشویید و نوکِ قطرهچکان را به چشم، پلک یا هر سطحِ دیگری نزنید تا دارو آلوده نشود. اگر همزمان از قطرهٔ چشمیِ دیگری هم استفاده میکنید، بینِ دو قطره چند دقیقه فاصله بیندازید تا اثرِ هرکدام کم نشود. حتی اگر علائم زودتر بهتر شد، دورهٔ درمان را بدونِ نظرِ پزشک قطع نکنید، چون ممکن است عفونت بهطورِ کامل از بین نرفته باشد و بازگردد. از مصرفِ طولانیمدت یا تکرارِ خودسرانهٔ این قطره در دورههای پیدرپی و بدونِ ویزیتِ پزشک خودداری کنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
التهاب باکتریایی ملتحمه (چشم صورتی باکتریایی)
اگر تا ۴۸ ساعت بهبودی آغاز نشد یا علائم بدتر شد، معاینه پزشکی لازم است.
التهاب باکتریایی پلک (بلفاریت باکتریایی)
پاکسازی لبه پلک و کمپرس گرم را همزمان ادامه دهید.
عفونت سطحی باکتریایی قرنیه
درد، حساسیت به نور، کدورت قرنیه یا کاهش دید، نیازمند ارزیابی فوری چشمپزشکی است.
پیشگیری از عفونت پس از خارج کردن جسم خارجی یا آسیب سطحی جزئی چشم
در احتمال آسیب نافذ، باقی ماندن جسم خارجی، درد شدید یا کاهش دید، مراجعه فوری لازم است.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه سابقهٔ حساسیت به کلرامفنیکل یا سایر آنتیبیوتیکها را به پزشک یا داروساز بگویید.
- اگر لنزِ تماسی استفاده میکنید، دربارهٔ ادامه یا قطعِ موقتِ آن در دورانِ درمان با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
- در صورتِ بارداری، شیردهی یا برنامهریزی برای بارداری، پزشک را در جریان بگذارید.
- اگر دارو برای نوزاد یا کودکِ خردسال در نظر گرفته شده، حتماً با پزشکِ متخصص مشورت شود.
- هر داروی چشمیِ دیگر یا داروی خوراکی و تزریقی که مصرف میکنید را به پزشک یا داروساز اطلاع دهید.
- اگر پس از چند روز مصرف بهبودی حاصل نشد یا علائم بدتر شد، بدونِ اطلاعِ پزشک درمان را ادامه ندهید.
عوارض احتمالی
- سوزش یا احساسِ خفیفِ سوزش لحظهای هنگامِ چکاندنِ قطره
- تاریِ گذرا و کوتاهمدتِ دید بلافاصله پس از مصرف
- قرمزی یا تحریکِ خفیفِ چشم
- احساسِ خارش یا ناراحتیِ مختصر در چشم
- قرمزیِ شدید، تورمِ پلک، خارشِ فراوان یا بثوراتِ پوستی که نشانهٔ واکنشِ آلرژیک است — مصرف را قطع کنید و به پزشک مراجعه کنید.
- دردِ شدیدِ چشم، کاهشِ ناگهانیِ دید یا حساسیتِ شدید به نور — نیازمندِ بررسیِ فوریِ پزشک است.
- تنگیِ نفس یا تورمِ صورت و لبها که میتواند نشانهٔ واکنشِ آلرژیکِ شدید باشد — در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- کبودیِ غیرِعادی، خونریزیِ بیدلیل، رنگپریدگی یا خستگیِ شدید که بهندرت میتواند نشانهٔ اثر بر سلولهای خونی باشد — در صورتِ بروز، بیدرنگ به پزشک اطلاع دهید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
کلرامفنیکلِ چشمی بهدلیلِ جذبِ اندک به گردشِ خون، تداخلِ داروییِ قابلتوجهی با اغلبِ داروهای خوراکی یا تزریقی ندارد؛ اما اگر همزمان از چند قطرهٔ چشمیِ دیگر استفاده میکنید، توالی و فاصلهٔ مصرف را طبقِ راهنماییِ پزشک یا داروساز رعایت کنید تا اثرِ هیچکدام کاهش نیابد. فهرستِ کاملِ داروها، قطرههای چشمی و مکملهایی که مصرف میکنید را به پزشک و داروسازِ خود بگویید تا از هرگونه تداخلِ احتمالی مطمئن شوید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادههای موجود دربارهٔ مصرفِ کلرامفنیکلِ چشمی در بارداری محدود است؛ اما از آنجا که جذبِ آن به گردشِ خون بسیار کم است، معمولاً خطرِ آن کمتر از فرمِ خوراکی یا تزریقیِ همین دارو دانسته میشود. دربارهٔ دورانِ شیردهی نیز اطلاعاتِ دقیقی در دست نیست. در هر حال، تصمیمِ نهایی برای مصرف در بارداری یا شیردهی را پزشک با توجه به شرایطِ شما میگیرد و نباید بدونِ مشورت آغاز یا قطع شود.
نگهداری
این قطره را دور از نورِ مستقیمِ آفتاب و در دمایی که روی بستهٔ دارو ذکر شده نگهداری کنید. پس از بازکردنِ درِ بطری، طبقِ توصیهٔ روی برچسب یا داروساز، معمولاً پس از گذشتِ چند هفته آن را دور بریزید، حتی اگر دارو باقی مانده باشد. همیشه دور از دسترسِ کودکان نگهداری شود و پیش از هر بار مصرف تاریخِ انقضا را بررسی کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قطره | 0.5 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۸ برند از ۷ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا مصرفِ قطرهٔ کلرامفنیکل باعثِ تاریِ موقتِ دید میشود؟
۰۲چند روز باید از این قطره استفاده کرد؟
۰۳آیا در دورانِ استفاده از این قطره میتوان لنزِ تماسی گذاشت؟
۰۴آیا مصرفِ مکررِ این قطره در دورههای پیدرپی و بدونِ نسخه ایمن است؟
۰۵آیا این قطره برای هر نوع قرمزی یا عفونتِ چشم مناسب است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۸ برند از ۷ سازنده، در گروه S01AA01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.