سترورلیکس
سترورلیکس یک آنتاگونیست هورمون آزادکنندهٔ گنادوتروپین است؛ دارویی تزریقی که در چرخههای کمکباروری، تخمکگذاری زودرس را متوقف میکند.
این دارو بیشتر در پروتکلهای لقاح آزمایشگاهی و دیگر روشهای کمکباروری، برای جلوگیری از تخمکگذاری ناخواسته در طول دورهٔ تحریک تخمدان تجویز میشود.
مهمترین نکته، پایبندی دقیق به ساعت تزریق و توجه به نشانههای سندرم تحریک بیشازحد تخمدان یا واکنش حساسیتی در طول درمان است.
اگر نوبت تزریق را فراموش کردید، درد شدید یا نفخ فزایندهٔ شکم داشتید، یا هر نشانهٔ غیرمعمولی در طول چرخهٔ درمان دیدید، بیدرنگ با مرکز درمانی تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
سترورلیکس دارویی از گروه هورمونهای سیستمیک و در دستهٔ آنتاگونیستهای هورمون آزادکنندهٔ گنادوتروپین است؛ برخی نامهای تجاری ایرانی آن بیدیترولیکس، ستروتاید، ستروآرت و لیگزافرت هستند. این دارو با اتصال مستقیم و فوری به گیرندههای همین هورمون در غدهٔ هیپوفیز، ترشح هورمون لوتئینکننده را بیدرنگ مهار میکند و برخلاف آگونیستهای همین خانواده، هیچ دورهٔ اولیهٔ تحریک هورمونی ایجاد نمیکند. هدف اصلی آن در چرخههای کمکباروری، جلوگیری از تخمکگذاری زودرس است تا تخمکها در زمان مناسب و تحت نظارت پزشک برداشت شوند. مصرف آن معمولاً از میانهٔ دورهٔ تحریک تخمدان آغاز و تا نزدیکی زمان تزریق نهاییِ آزادسازی تخمک ادامه مییابد.
موارد مصرف
- پیشگیری از تخمکگذاری زودرس در طول تحریک کنترلشدهٔ تخمدان
- بخشی از پروتکلهای لقاح آزمایشگاهی و دیگر روشهای کمکباروری
- هماهنگسازی زمان رشد فولیکولها پیش از برداشت تخمک
- کاهش خطر لغو ناگهانی چرخهٔ درمان بهدلیل تخمکگذاری زودهنگام
- استفاده در پروتکلهایی که کاهش خطر تحریک بیشازحد تخمدان هدف است
روش مصرف
سترورلیکس بهصورت تزریق زیرجلدی، معمولاً در ناحیهٔ اطراف ناف شکم، توسط خود فرد یا پرستار مرکز درمانی تزریق میشود. نکتهٔ کلیدی، تزریق در ساعت مشخص و ثابت هر روز و دقیقاً طبق برنامهای است که پزشک ناباروری بر اساس پایش سونوگرافی و آزمایش خون تنظیم میکند؛ تأخیر، حذف یک نوبت یا تغییر خودسرانهٔ زمانبندی میتواند خطر تخمکگذاری زودرس را افزایش دهد. آمادهسازی صحیح دارو و روش تزریق را کادر درمان آموزش میدهد و هر ابهامی باید پیش از تزریق بعدی برطرف شود. مقدار و طول دورهٔ دقیق مصرف را تنها پزشک ناباروری بر اساس پاسخ تخمدانی هر فرد تعیین میکند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
پیشگیری از تخمکگذاری زودرس در تحریک کنترلشدهٔ تخمدان برای برداشت تخمک و روشهای کمکباروری
تزریق در قسمت پایین شکم و با جابهجایی محل تزریق انجام شود. نخستین تزریق باید زیر نظر پزشک و با امکان درمان فوری واکنش حساسیتی شدید انجام گیرد.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت به سترورلیکس یا داروهای همخانوادهٔ آن
- هرگونه بیماری کبدی یا کلیوی زمینهای
- سابقهٔ تحریک بیشازحد تخمدان در چرخههای قبلی درمان
- بارداری احتمالی یا شک به بارداری در همان چرخهٔ درمان
- مصرف هر داروی دیگر، مکمل یا محصول گیاهی، بهویژه سایر داروهای هورمونی
عوارض احتمالی
- واکنش در محل تزریق مانند قرمزی، خارش یا سوزش خفیف
- سردرد
- حالت تهوع
- نفخ یا ناراحتی خفیف شکم
- درد شدید یا رو به افزایش شکم، نفخ زیاد، تهوع مکرر یا کاهش ادرار: احتمال سندرم تحریک بیشازحد تخمدان؛ فوراً با مرکز درمانی تماس بگیرید و در صورت دشواری تنفس به اورژانس مراجعه کنید.
- کهیر گسترده، تورم صورت، لب یا زبان، یا تنگی نفس ناگهانی: احتمال واکنش حساسیتی شدید؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- افزایش سریع وزن همراه با کاهش ادرار در طول درمان: بدون تأخیر به مرکز درمانی اطلاع دهید.
- درد شدید یا غیرمعمول لگن که با گذشت زمان بهتر نمیشود: به پزشک معالج اطلاع دهید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
سترورلیکس معمولاً در کنار سایر داروهای هورمونیِ چرخهٔ کمکباروری، مانند گنادوتروپینها و تزریق نهاییِ آزادسازی تخمک، طبق برنامهای دقیق و از پیش هماهنگشده مصرف میشود و همین هماهنگی احتمال تداخل ناخواسته را کم میکند. تداخل شناختهشده و مشخصی با غذا یا الکل برای این دارو گزارش نشده، اما چون در دورهٔ حساس درمان ناباروری استفاده میشود، بهتر است از الکل و مصرف خودسرانهٔ داروهای گیاهی پرهیز شود. فهرست کامل داروها، مکملها و محصولات گیاهیِ مصرفیتان را به پزشک و داروساز بگویید تا از هماهنگیِ ایمنِ کل پروتکل درمان مطمئن شوند.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
سترورلیکس تنها در بخش تحریک کنترلشدهٔ تخمدان و پیش از احتمال بارداری تجویز میشود و برای مصرف در بارداریِ تأییدشده کاربردی ندارد؛ اگر در همان چرخهٔ درمان به بارداری مشکوک شدید، بیدرنگ به پزشک معالج اطلاع دهید. از آنجا که این دارو در زنانِ تحت درمان ناباروری و پیش از بارداری مصرف میشود، معمولاً موضوعیتی برای شیردهیِ همزمان ندارد و دادههای مستقلی نیز دربارهٔ مصرف در دوران شیردهی در دسترس نیست؛ هر پرسشی دربارهٔ بارداری یا شیردهی را با پزشک ناباروری در میان بگذارید.
نگهداری
سترورلیکس را طبق دستور روی بستهبندی و برگهٔ راهنمای داخل جعبه نگهداری کنید و از نور مستقیم و رطوبت دور نگه دارید. پودر و حلال را جداگانه نگه دارید و فقط بلافاصله پیش از تزریق و طبق آموزش مرکز درمانی آنها را با هم مخلوط کنید؛ از محلولی که مدتی پیش آماده شده استفاده نکنید. دارو را همیشه دور از دسترس کودکان نگه دارید و پیش از هر تزریق، تاریخ انقضا و سالمبودن ظاهریِ محلول را بررسی کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی برای محلول | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۸ برند از ۱۳ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا سترورلیکس همان تزریق نهاییِ آزادسازیِ تخمک است؟
۰۲آیا باید کل ویال ۲۵۰ میکروگرمیِ سترورلیکس را در یک نوبت تزریق کنم؟
۰۳اگر یک نوبت تزریق سترورلیکس را فراموش کنم چه باید کرد؟
۰۴تفاوت سترورلیکس با آگونیستهای هورمون آزادکنندهٔ گنادوتروپین که در همین نوع درمان بهکار میروند چیست؟
۰۵قرمزی یا سوزش محل تزریق تا چه زمانی طبیعی است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۹ فرآوردهٔ ثبتشده، ۸ برند از ۱۳ سازنده، در گروه H01CC02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.