سفوروکسیم
سفوروکسیم آنتیبیوتیکی از گروه سفالوسپورینهای نسل دوم است که با مهار ساخت دیوارهٔ سلولی باکتری، آن را از بین میبرد.
بیشترین کاربرد آن درمان عفونتهای تنفسی مثل سینوزیت و گوشدرد میانی، عفونتهای ادراری و برخی عفونتهای پوستی است.
کسانی که سابقهٔ حساسیت شدید به پنیسیلین یا سایر سفالوسپورینها دارند، باید پیش از مصرف حتماً پزشک را در جریان بگذارند.
اگر بعد از شروع دارو کهیر، تورم صورت و گلو یا تنگی نفس پدید آمد، یا اسهال شدید و مداوم رخ داد، باید فوراً با پزشک تماس گرفت.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
سفوروکسیم یک آنتیبیوتیک بتالاکتام از خانوادهٔ سفالوسپورینهای نسل دوم است. این دارو با اتصال به پروتئینهای خاصی در دیوارهٔ سلولی باکتری، ساخت این دیواره را مختل میکند و در نتیجه باکتری از بین میرود یا رشدش متوقف میشود. نسبت به سفالوسپورینهای نسل اول، طیف اثر گستردهتری روی باکتریهای گرممنفی دارد و در برابر برخی آنزیمهای مقاومتساز باکتریایی پایدارتر است. این دارو در دو شکل خوراکی (قرص و سوسپانسیون، با نام سفوروکسیم آکستیل) و تزریقی (برای مصارف بیمارستانی و عفونتهای شدیدتر) در دسترس است. انتخاب شکل دارویی، دوز و طول دورهٔ مصرف بر عهدهٔ پزشک است و بسته به نوع و شدت عفونت تغییر میکند.
موارد مصرف
- عفونتهای دستگاه تنفسی فوقانی مثل سینوزیت، اوتیت میانی (گوشدرد میانی) و التهاب لوزه و گلودرد چرکی
- عفونتهای دستگاه تنفسی تحتانی مثل برونشیت حاد یا مزمن عودکننده و برخی موارد ذاتالریه
- عفونتهای دستگاه ادراری
- عفونتهای پوست و بافت نرم
- پیشگیری از عفونت در برخی اعمال جراحی (شکل تزریقی)
- مرحلهٔ اولیهٔ بیماری لایم، در موارد خاص و طبق تشخیص پزشک
روش مصرف
قرص سفوروکسیم را معمولاً باید همراه غذا یا بلافاصله بعد از آن مصرف کرد، چون جذب دارو در حضور غذا بهتر انجام میشود؛ قرص را کامل قورت بدهید و آن را خرد یا نصف نکنید، مگر پزشک یا داروساز چیز دیگری گفته باشد. سوسپانسیون خوراکی را پیش از هر بار مصرف خوب تکان بدهید. دوز و طول دورهٔ درمان را فقط پزشک بر پایهٔ نوع عفونت تعیین میکند و باید کاملاً طبق همان برنامه و در فاصلههای زمانی منظم مصرف شود. حتی اگر علائم زودتر بهتر شدند، دورهٔ درمان را زودتر از موعدی که پزشک گفته قطع نکنید، چون قطع ناقص میتواند به بازگشت عفونت یا مقاوم شدن باکتری بینجامد. شکل تزریقی دارو را کادر درمانی در بیمارستان یا مطب تجویز و تزریق میکند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
سینوزیت حاد باکتریایی
فرآورده خوراکی را ترجیحاً پس از غذا مصرف کنید؛ قرص و سوسپانسیون جایگزین مستقیم میلیگرمبهمیلیگرم نیستند.
اوتیت میانی حاد
در کودکان، مقدار سوسپانسیون باید با وسیلهٔ اندازهگیری دقیق مصرف شود.
التهاب لوزه و گلو
دورهٔ درمان را کامل کنید، حتی اگر علائم زودتر برطرف شوند.
تشدید حاد برونشیت مزمن یا برونشیت باکتریایی
در صورت شک به ذاتالریه یا بدحالی، ارزیابی پزشکی و انتخاب رژیم متفاوت لازم است.
ذاتالریهٔ اکتسابی از جامعه
در موارد متوسط تا شدید، درمان معمولاً ابتدا تزریقی و در محیط درمانی انجام میشود.
عفونتهای دستگاه ادراری
تب، درد پهلو یا استفراغ میتواند نشانهٔ پیلونفریت یا عفونت پیچیده باشد.
عفونتهای پوست و بافت نرم
در صورت وجود آبسه، تخلیهٔ آن ممکن است لازم باشد و آنتیبیوتیک جایگزین تخلیه نیست.
پیشگیری از عفونت در برخی اعمال جراحی
این کاربرد فقط در بیمارستان و بر اساس نوع عمل، مدت جراحی و خطر عفونت انجام میشود.
بیماری لایم اولیه
فقط در مرحلهٔ اولیه و با تشخیص پزشک مصرف شود؛ بدتر شدن موقت علائم یا تب پس از شروع درمان ممکن است رخ دهد.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت یا واکنش آلرژیک به سفوروکسیم، سایر سفالوسپورینها، پنیسیلین یا سایر آنتیبیوتیکهای بتالاکتام
- بیماری زمینهای کلیه یا کاهش عملکرد کلیه
- سابقهٔ مشکلات گوارشی جدی مثل کولیت مرتبط با آنتیبیوتیکها
- همهٔ داروها، مکملها و گیاهان دارویی مصرفی، بهویژه داروهای کاهندهٔ اسید معده یا داروهای ضدانعقاد
- بارداری، برنامهریزی برای بارداری یا شیردهی
- سابقهٔ تشنج یا بیماریهای عصبی
عوارض احتمالی
- تهوع، دلدرد یا اسهال خفیف
- سردرد
- بثورات خفیف پوستی
- طعم نامطلوب در دهان، بهویژه با فرم سوسپانسیون
- نفخ یا دلپیچه
- علائم واکنش آلرژیک شدید مثل کهیر گسترده، تورم صورت، لب، زبان یا گلو، یا تنگی نفس؛ در این حالت باید فوراً به اورژانس مراجعه کرد یا با اورژانس تماس گرفت.
- اسهال شدید، آبکی یا خونی که ممکن است حتی روزها تا هفتهها پس از قطع دارو هم شروع شود؛ در صورت بروز باید سریعاً با پزشک تماس گرفت.
- زردی پوست یا سفیدی چشم، ادرار تیره یا خستگی غیرعادی؛ این نشانهها میتوانند به درگیری کبد اشاره کنند و نیازمند مراجعهٔ سریع به پزشکاند.
- تاول زدن یا پوستهپوسته شدن گستردهٔ پوست و زخم در دهان؛ نیازمند مراجعهٔ فوری به پزشک است.
- کبودی غیرعادی، خونریزی غیرمعمول یا تب بالا همراه با نشانههای عفونت تازه؛ باید سریعاً به پزشک اطلاع داده شود.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مصرف همزمان داروهای کاهندهٔ اسید معده مثل آنتیاسیدها، مهارکنندههای پمپ پروتون یا داروهای ضدترشح اسید میتواند جذب شکل خوراکی سفوروکسیم را کم کند؛ بهتر است دربارهٔ فاصلهٔ زمانی مناسب بین مصرف آنها با داروساز مشورت شود. پروبنسید میتواند دفع سفوروکسیم از بدن را کند کرده و غلظت آن را در خون بالا ببرد. مثل بسیاری از آنتیبیوتیکهای دیگر، این دارو ممکن است اثر داروهای ضدانعقاد خوراکی مثل وارفارین را تغییر دهد و نیاز به پایش دقیقتری داشته باشد. اثربخشی قرصهای ضدبارداری خوراکی نیز ممکن است در دورهٔ مصرف آنتیبیوتیک اندکی کاهش یابد. فهرست کامل داروها، مکملها و گیاهان دارویی مصرفیتان را همیشه به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادههای موجود دربارهٔ مصرف سفوروکسیم در بارداری نشانگر افزایش خطر ناهنجاری جنینی نبودهاند و پزشکان در صورت نیاز روشن، گاهی آن را برای بیماران باردار تجویز میکنند؛ با این حال، مصرف هر دارویی در بارداری باید فقط با تجویز و صلاحدید پزشک باشد. سفوروکسیم به مقدار کمی در شیر مادر ترشح میشود؛ اگرچه معمولاً با شیردهی سازگار دانسته میشود، بروز اسهال یا بثورات پوستی در نوزاد باید به پزشک اطلاع داده شود. تصمیم نهایی دربارهٔ مصرف در دوران بارداری یا شیردهی را پزشک معالج بر پایهٔ وضعیت بالینی فرد میگیرد.
نگهداری
قرصها را در دمای اتاق، دور از رطوبت و نور مستقیم آفتاب نگهداری کنید. سوسپانسیون آمادهشده معمولاً باید در یخچال نگهداری شود و پس از گذشت مدت مشخصشده روی برچسب داروخانه دور ریخته شود؛ پیش از هر بار مصرف آن را خوب تکان دهید. همهٔ اشکال دارو را دور از دید و دسترس کودکان نگه دارید و پیش از مصرف، تاریخ انقضا را بررسی کنید. داروی تاریخگذشته یا اضافی را طبق راهنمایی داروخانه دور بریزید، نه در سطل زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 500 mg |
| قرص | 250 mg |
| قرص | 125 mg |
| تزریقی برای محلول | 750 mg |
| تزریقی برای محلول | 1.5 g |
| پودر برای سوسپانسیون | 125 mg / 5mL |
| پودر برای سوسپانسیون | 250 mg / 5mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳۱ برند از ۱۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا سفوروکسیم همان پنیسیلین است؟
۰۲چرا باید قرص سفوروکسیم را همراه غذا مصرف کنم؟
۰۳اگر بعد از چند روز حالم بهتر شد، میتوانم مصرف دارو را قطع کنم؟
۰۴آیا مصرف سفوروکسیم همراه با شیر یا لبنیات مشکلی دارد؟
۰۵سوسپانسیون سفوروکسیم را چطور نگهداری کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۴۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳۱ برند از ۱۲ سازنده، در گروه J01DC02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.