کلسیم استات
کلسیم استات نمکی از کلسیم است که در رده داروهای مؤثر بر گوارش و سوختوساز قرار میگیرد و کارکرد اصلی آن اتصال به فسفات غذا در روده است.
بیشترین کاربرد آن کنترل سطح فسفات خون در افرادی است که به دلیل نارسایی مزمن کلیه، بهویژه در دوره دیالیز، دچار فسفات بالا شدهاند.
این دارو باید همراه غذا مصرف شود تا اثر خود را روی فسفات همان وعده بگذارد؛ مصرف بیمورد یا بدون نظارت پزشک میتواند به بالا رفتن کلسیم خون بینجامد.
اگر نشانههایی مانند تهوع مداوم، ضعف غیرعادی، گیجی یا تشنگی شدید را تجربه کردید، یا نتیجه آزمایش کلسیم و فسفات خونتان نامنظم شد، حتماً با پزشک خود مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
کلسیم استات نمکی از کلسیم است که در گروه داروهای مؤثر بر گوارش و سوختوساز جای میگیرد و بیشتر با عنوان «بندآورنده فسفات» شناخته میشود. مکانیسم آن ساده است: هنگامی که همراه غذا مصرف شود، در روده به فسفات موجود در خوراکیها متصل میشود و ترکیبی نامحلول میسازد که پیش از جذب به خون، از بدن دفع میشود. به همین دلیل هدف اصلی آن پایین نگه داشتن سطح فسفات خون در افرادی است که کلیههایشان توانایی دفع طبیعی فسفات را از دست داده است. همین کاربرد است که آن را از یک مکمل ساده کلسیم متمایز میکند، هرچند بخشی از کلسیم آن نیز جذب بدن میشود.
موارد مصرف
- کنترل و کاهش سطح بالای فسفات خون (هیپرفسفاتمی) در بیماران مبتلا به نارسایی مزمن کلیه
- مدیریت درازمدت فسفات خون در بیمارانی که تحت درمان با دیالیز هستند
- کمک به پیشگیری از عوارض ناشی از فسفات بالا، مانند آسیب به استخوانها و عروق، در کنار سایر درمانها
- در موارد خاص و به تشخیص پزشک، بهعنوان منبعی کمکی برای تأمین بخشی از کلسیم موردنیاز بدن
روش مصرف
نکته مهم درباره کلسیم استات این است که باید همراه غذا یا بلافاصله پس از هر وعده مصرف شود، زیرا اثر آن وابسته به همزمانی حضور دارو و فسفات غذا در روده است؛ مصرف آن با معده خالی یا با فاصله زیاد از غذا، اثربخشی را بهشدت کاهش میدهد. تعداد قرص، فاصله مصرف و طول دوره درمان را پزشک بر اساس نتیجه آزمایش فسفات و کلسیم خون تعیین میکند و بهتر است دقیقاً طبق همان برنامه پیش بروید. اگر پزشک دارو را تغییر داد یا قطع کرد، این تصمیم را خودسرانه انجام ندهید و پیش از هرگونه تغییر با او یا داروساز مشورت کنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
هیپرفسفاتمی در نارسایی مزمن کلیه و بیماران تحت دیالیز
همراه غذا مصرف شود. کلسیم و فسفر خون پایش شوند؛ در صورت بروز هیپرکلسمی، دوز کاهش یابد یا دارو موقتاً قطع شود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به کلسیم استات یا هر یک از اجزای آن حساسیت داشتهاید، حتماً به پزشک بگویید
- اگر سطح کلسیم خونتان از قبل بالا بوده (هیپرکلسمی) یا سابقه اختلالات مرتبط با کلسیم دارید، پزشک باید در جریان باشد
- فهرست کامل داروها، ویتامینها و مکملها، بهویژه هر نوع مکمل کلسیم، ویتامین دی یا داروی قلبی دیگوکسین را با پزشک در میان بگذارید
- اگر باردار هستید، شیر میدهید یا قصد بارداری دارید، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید
- در صورت داشتن مشکلات گوارشی مانند یبوست مزمن یا انسداد روده، پزشک را مطلع کنید
- میزان کلسیم و فسفات خون را طبق برنامهای که پزشک تعیین میکند، بهطور منظم آزمایش کنید
عوارض احتمالی
- یبوست
- نفخ یا دلدرد خفیف
- تهوع
- اسهال (کمتر شایع)
- طعم ناخوشایند در دهان
- نشانههای کلسیم بالای خون مانند تهوع و استفراغ مداوم، ضعف شدید، گیجی، تشنگی غیرعادی یا افزایش دفعات ادرار؛ در صورت بروز، به پزشک مراجعه کنید
- علائم واکنش آلرژیک شدید مانند تورم صورت، لب یا زبان و دشواری تنفس؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- یبوست شدید و پایدار یا نشانههای انسداد روده مانند درد شدید شکم و عدم دفع؛ نیازمند بررسی فوری پزشک است
- درد استخوان یا ضعف غیرمعمول عضلانی در مصرف طولانیمدت؛ باید به پزشک گزارش شود
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
کلسیم استات میتواند جذب برخی داروهای دیگر را از روده کاهش دهد؛ از جمله برخی آنتیبیوتیکها (مانند خانواده تتراسایکلینها و فلوروکینولونها)، قرصهای تیروئید و مکملهای آهن. به همین دلیل معمولاً توصیه میشود میان مصرف این داروها و کلسیم استات فاصله زمانی رعایت شود، اما زمان دقیق آن را پزشک یا داروساز تعیین میکند. مصرف همزمان آن با ویتامین دی یا سایر مکملهای کلسیم نیز خطر بالا رفتن بیشازحد کلسیم خون را افزایش میدهد و در بیمارانی که داروی قلبی دیگوکسین مصرف میکنند، کلسیم بالا میتواند خطر اختلال ریتم قلب را بیشتر کند. فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا تداخلهای احتمالی بررسی و زمانبندی مصرف بهدرستی تنظیم شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
کلسیم استات عمدتاً در روده گوارشی اثر میکند و جذب سیستمیک آن نسبت به بسیاری داروها محدودتر است؛ با این حال مصرف آن در دوران بارداری، بهویژه در زنان با نارسایی کلیه، باید حتماً زیر نظر پزشک و همراه با پایش کلسیم خون انجام شود. در دوران شیردهی نیز اطلاعات موجود نگرانکننده نیست، اما تصمیم نهایی درباره ادامه یا تنظیم مصرف را پزشک با توجه به وضعیت بالینی مادر میگیرد.
نگهداری
کلسیم استات را در دمای اتاق و بهدور از رطوبت و نور مستقیم آفتاب نگهداری کنید. ظرف دارو را همیشه بسته نگه دارید و آن را دور از دسترس و دید کودکان قرار دهید. پیش از هر بار مصرف، تاریخ انقضای دارو را بررسی کنید و از قرصهای تاریخگذشته یا آسیبدیده استفاده نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 667 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا باید کلسیم استات را حتماً همراه غذا مصرف کنم؟
۰۲آیا کلسیم استات همان قرص مکمل کلسیم معمولی است؟
۰۳اگر یک وعده دارو را فراموش کنم، چه کار باید بکنم؟
۰۴آیا کلسیم استات باعث یبوست میشود؟
۰۵آیا مصرف همزمان کلسیم استات با مکمل آهن یا داروی تیروئید مشکلی دارد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۲ سازنده، در گروه A12AA12. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.