فاکتور انعقادی هشت
فاکتور انعقادی هشت یک فرآوردهٔ جایگزینکننده از گروه عوامل انعقادی خون است. این دارو کمبود فاکتور هشت را جبران میکند تا تشکیل لخته و بندآمدن خونریزی بهتر انجام شود.
بیشتر برای درمان یا پیشگیری از خونریزی در هموفیلی آ و کنترل خونریزی پیش، هنگام یا پس از جراحی به کار میرود.
بدن ممکن است علیه فاکتور هشت «مهارکننده» بسازد و اثر دارو کم شود؛ واکنش حساسیتی شدید نیز ممکن است رخ دهد. اگر خونریزی با درمان معمول کنترل نشد، مقدار تزریق را خودسرانه تغییر ندهید.
در صورت خونریزی مداوم، خونریزی پس از ضربه به سر، یا برنامهٔ جراحی و دندانپزشکی، سریع با تیم درمانی هماهنگ کنید. سابقهٔ حساسیت به این فرآورده، مهارکننده، مصرف امیسزوماب یا بارداری نیز باید از قبل گفته شود.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
فاکتور انعقادی هشت از گروه عوامل انعقادی خون و جایگزینکنندهٔ پروتئینی است که در افراد مبتلا به کمبود فاکتور هشت به کار میرود. این فاکتور در مسیر انعقاد، همراه با فاکتور نُهٔ فعال، فعالشدن فاکتور ده و تشکیل رشتههای فیبرین را آسان میکند؛ در نتیجه خونریزی بهتر مهار میشود. کاربرد اصلی آن درمان و پیشگیری از خونریزی در هموفیلی آ و تأمین هموستاز هنگام جراحی است. فرآوردهها ممکن است مشتق از پلاسمای انسانی یا نوترکیب باشند و در ایران با نامهایی مانند هماکتین، نووایت، اکتانیت و کوآگیت عرضه میشوند؛ مواد کمکی و شرایط نگهداری هر برند را باید از برچسب همان بسته بررسی کرد.
موارد مصرف
- درمان و کنترل خونریزی حاد در هموفیلی آ
- پیشگیری منظم از خونریزیهای خودبهخودی و کاهش آسیب مفصلی ناشی از خونریزیهای تکراری
- کنترل خونریزی پیش، هنگام و پس از جراحی، اقدامات دندانپزشکی یا دیگر اقدامات تهاجمی
- جبران کمبود مادرزادی فاکتور هشت در کودکان و بزرگسالان
روش مصرف
این فرآورده پس از حلکردن پودر لیوفیلیزه با حلال مخصوص همان بسته، فقط بهصورت تزریق وریدی مصرف میشود و نباید خودسرانه به عضله یا زیر پوست تزریق شود. بیمار یا مراقب تنها پس از آموزش پزشک یا مرکز درمانی هموفیلی میتواند تزریق در منزل را انجام دهد. مقدار، فاصله و مدت درمان بر اساس وزن، شدت کمبود، محل و شدت خونریزی، سطح فاکتور و وجود مهارکننده تعیین میشود؛ عدد ۱۰۰۰ واحد روی ویال بهتنهایی مقدار موردنیاز شما را مشخص نمیکند. محلول را بهآرامی حل کنید و تکان شدید ندهید؛ اگر کدر، تغییررنگداده یا دارای ذرات است مصرف نشود. چون دارو وریدی است، غذا زمان مصرف آن را تعیین نمیکند. آن را با دارو یا محلول دیگری در یک سرنگ یا مسیر تزریق مخلوط نکنید و باقیمانده را برای نوبت بعد نگه ندارید. برنامهٔ پیشگیری را منظم دنبال کنید، نوبت فراموششده را دوبرابر نکنید و بدون هماهنگی درمانی آن را قطع نکنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
درمان و کنترل خونریزی حاد در هموفیلی آ
در خونریزی مغزی، شکمی، قفسهٔ سینه، گوارشی شدید یا پس از ضربه به سر، درمان فوری بیمارستانی و پایش سطح فاکتور هشت ضروری است.
پیشگیری منظم از خونریزیهای خودبهخودی و کاهش آسیب مفصلی ناشی از خونریزیهای تکراری
فاصلهٔ تزریق بر اساس خونریزیهای بین نوبتها و سطح فاکتور هشت پیش از نوبت بعد تنظیم میشود.
کنترل خونریزی پیش، هنگام و پس از جراحی، اقدامات دندانپزشکی یا دیگر اقدامات تهاجمی
سطح فاکتور هشت پیش و پس از جراحی باید پایش شود؛ مقدار و مدت درمان به نوع عمل و روند ترمیم زخم بستگی دارد.
جبران کمبود مادرزادی فاکتور هشت در کودکان و بزرگسالان
اگر سطح فاکتور هشت افزایش نیابد یا خونریزی کنترل نشود، احتمال ایجاد مهارکننده باید بررسی شود.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیت قبلی به فاکتور هشت، فرآوردههای انعقادی، فرآوردههای خونی یا مواد تشکیلدهندهٔ همان برند، بهویژه اگر قبلاً تنگی نفس، تورم یا افت فشار داشتهاید.
- سابقهٔ وجود مهارکننده یا اینکه تزریقهای قبلی نتوانستهاند سطح فاکتور را بالا ببرند یا خونریزی را کنترل کنند؛ ممکن است آزمایش مهارکننده لازم باشد.
- مصرف امیسزوماب، فاکتورهای انعقادی دیگر، داروهای دورزنندهٔ مهارکننده، داروهای ضدانعقاد یا ضدپلاکت، مسکنهایی مانند آسپیرین، ایبوپروفن و ناپروکسن، و همهٔ مکملها و فرآوردههای گیاهی.
- در پیش بودن جراحی، کار دندانپزشکی، ضربه، خونریزی غیرمعمول یا نیاز به تزریق در منزل؛ برنامهٔ درمان و آموزش تزریق باید از قبل تنظیم شود.
- بارداری، قصد بارداری یا شیردهی، و نیز بیماریهای کبدی یا کلیوی، سابقهٔ لخته، بیماری قلبی، وزن بسیار کم یا زیاد، و کودک یا سالمند بودن را اطلاع دهید؛ پایش در این شرایط ممکن است متفاوت باشد.
عوارض احتمالی
- درد، سوزش، قرمزی یا تورم خفیف در محل تزریق
- تب یا احساس گرما و لرز خفیف
- سردرد یا سرگیجهٔ کوتاهمدت
- واکنش حساسیتی شدید مانند کهیر گسترده، تورم صورت یا زبان، خسخس، تنگی نفس، فشار سینه، سرگیجه یا غش؛ تزریق را فوراً متوقف کنید و فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- عدم کنترل خونریزی، خونریزیهای جدید یا نیاز به مقدار بیشتر از معمول ممکن است نشانهٔ تشکیل مهارکننده باشد؛ مقدار را خودسرانه افزایش ندهید و فوراً با مرکز درمانی هموفیلی تماس بگیرید.
- پس از ضربه به سر، سردرد ناگهانی شدید، استفراغ مکرر، خوابآلودگی، تشنج، ضعف یا بیحسی یکطرفه؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد یا تورم یکطرفهٔ ساق، درد قفسهٔ سینه، تنگی نفس ناگهانی، ضعف یکطرفه یا اختلال تکلم میتواند نشانهٔ لخته باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
تداخل دارویی مستقیم مهمی با فاکتور هشت شناخته نشده است و غذا معمولاً اثر آن را تغییر نمیدهد. الکل تداخل مستقیم شناختهشدهای ندارد، اما مصرف زیاد آن با افزایش احتمال زمینخوردن و آسیب، خطر خونریزی را بیشتر میکند. آسپیرین، ایبوپروفن، ناپروکسن، وارفارین و سایر داروهای رقیقکنندهٔ خون یا ضدپلاکت ممکن است کنترل خونریزی را دشوارتر کنند؛ خودسرانه آنها را شروع یا قطع نکنید. اگر امیسزوماب یا داروهای دیگر هموفیلی، بهویژه فرآوردههای دورزنندهٔ مهارکننده، مصرف میکنید، برنامهٔ تزریق باید هماهنگ شود؛ ترکیب امیسزوماب با کنسانترهٔ کمپلکس پروترومبین فعال میتواند خطر لخته و آسیب عروقی جدی را افزایش دهد. فهرست کامل داروها، مکملها و فرآوردههای گیاهیتان را به پزشک و داروساز بگویید. هیچ دارویی را در همان سرنگ یا مسیر تزریق با فاکتور هشت مخلوط نکنید، مگر طبق دستور اختصاصی همان فرآورده.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادهٔ مستقیم از مصرف همهٔ فرآوردههای فاکتور هشت در بارداری و شیردهی محدود است. در زنان دارای کمبود فاکتور هشت یا ناقلان علامتدار، ممکن است در صورت نیاز از آن استفاده شود و برنامهٔ زایمان و کنترل خونریزی باید با متخصص خون و زنان هماهنگ باشد. در شیردهی نیز تصمیم بر اساس نیاز مادر و برند مصرفی گرفته میشود؛ درمان را خودسرانه قطع یا ادامه ندهید.
نگهداری
بیشتر فرآوردههای لیوفیلیزه در یخچال با دمای ۲ تا ۸ درجهٔ سانتیگراد، در بستهٔ اصلی و دور از نور نگهداری میشوند و نباید یخ بزنند. بعضی برندها اجازهٔ نگهداری محدود در دمای اتاق دارند؛ در این حالت فقط طبق برچسب همان برند عمل کنید و بدون هماهنگی آن را دوباره به یخچال برنگردانید. محلول آمادهشده معمولاً باید در همان نوبت و در بازهٔ درجشده در بروشور مصرف شود؛ اگر کدر، تغییررنگداده یا دارای ذرات است، یا باقی مانده است، آن را دور بریزید. تاریخ انقضا را بررسی کنید و دارو را دور از دسترس کودکان نگه دارید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی لیوفیلیزه برای محلول | — |
| تزریقی لیوفیلیزه | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۵ برند از ۶ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱ویال ۱۰۰۰ واحدی برای همه یک مقدار مصرف دارد؟
۰۲آیا فاکتور هشت فقط هنگام خونریزی مصرف میشود؟
۰۳اگر بعد از تزریق خونریزی بند نیامد چه کنم؟
۰۴آیا تزریق فاکتور هشت در خانه ممکن است؟
۰۵آیا فاکتور هشت برای هر نوع خونریزی یا بیماری فونویلبراند مناسب است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۷ فرآوردهٔ ثبتشده، ۵ برند از ۶ سازنده، در گروه B02BD02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.