بلیناتوموماب
بلیناتوموماب یک داروی ضدسرطان از گروه پادتنهای دوویژه و ایمنیدرمانی است. این دارو سلولهای دفاعی تی را به سلولهای سرطانیِ پیشساز بی نزدیک میکند تا به نابودی آنها کمک شود.
بیشتر برای درمان برخی انواع لوسمی لنفوبلاستیک حادِ پیشساز سلول بی، از جمله بیماری عودکرده یا مقاوم و بیماری باقیمانده پس از بهبودی، استفاده میشود. در برخی برنامههای چندمرحلهای نیز در مرحله تثبیت درمان بهکار میرود.
این دارو معمولاً بهصورت تزریق وریدی پیوسته با پمپ و زیر پایش دقیق داده میشود. تب و لرز شدید، افت فشار، تنگی نفس، گیجی، اختلال تکلم یا تشنج میتواند نشانه عارضه جدی باشد.
در صورت سابقه تشنج یا بیماری عصبی، عفونت یا تب، بیماری کبدی، بارداری یا مصرف داروهایی مانند وارفارین، پیش از درمان اطلاع دهید. با بروز علائم شدید حساسیت، عفونت یا عصبی، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
بلیناتوموماب یک پادتن دوویژه و داروی ایمنیدرمانی ضدسرطان از گروه درمانهای هدفمند است. این دارو همزمان به نشانگر سطح سلولهای سرطانیِ پیشساز بی و سلولهای تی متصل میشود و سلولهای تی را برای از بین بردن سلولهای سرطانی فعال میکند. کاربرد اصلی آن برخی انواع لوسمی لنفوبلاستیک حادِ پیشساز سلول بی است؛ انتخاب بیمار به ویژگیهای سلولهای بیماری، وضعیت عود یا مقاومت و میزان بیماری باقیمانده بستگی دارد. این دارو در ایران با نام تجاری بلینسیتو نیز شناخته میشود و بهدلیل احتمال واکنش آزادسازی سیتوکین و عوارض عصبی، باید زیر پایش نزدیک تیم خون و سرطان تجویز شود.
موارد مصرف
- لوسمی لنفوبلاستیک حادِ پیشساز سلول بیِ عودکرده یا مقاوم به درمان
- لوسمی لنفوبلاستیک حادِ پیشساز سلول بی با بیماری باقیمانده قابلاندازهگیری پس از بهبودی کامل
- مرحله تثبیت درمان در برخی برنامههای چندمرحلهایِ لوسمی لنفوبلاستیک حادِ پیشساز سلول بی، بر اساس ویژگیهای بیماری
روش مصرف
بلیناتوموماب فقط در قالب برنامه تخصصی درمان سرطان و معمولاً بهصورت تزریق وریدی پیوسته با پمپ و سرعت ثابت تجویز میشود. آغاز دورههای نخست ممکن است به بستری یا پایش نزدیک نیاز داشته باشد و گاهی پس از آموزش، ادامه تزریق با پمپ قابلحمل انجام میشود. مقدار، زمان تزریق، داروهای پیشگیرانه و فاصله دورهها را نسخه و تیم درمان تعیین میکنند؛ خودسرانه پمپ را تنظیم نکنید، کیسه یا مسیر را جدا نکنید و در صورت هشدار پمپ، نشت یا قطع مسیر فوراً با پرستار یا مرکز درمانی تماس بگیرید. برنامه درمان را بدون هماهنگی قطع یا جابهجا نکنید.
پیش از مصرف بدانید
- سابقه حساسیت شدید به بلیناتوموماب، پروتئینهای موشی یا هر جزء دارو را اطلاع دهید.
- تب، عفونت فعال، عفونت محل کاتتر، پیوند اخیر یا مصرف داروهای سرکوبکننده ایمنی را بگویید.
- سابقه تشنج، بیماری یا آسیب دستگاه عصبی، سردرگمی، لرزش یا اختلال تعادل را اطلاع دهید؛ در کودکان مبتلا به سندرم داون، خطر تشنج باید در برنامه درمان در نظر گرفته شود.
- بیماری کبدی یا کلیوی، کاهش سلولهای خون، سابقه خونریزی یا مشکل لخته شدن را اطلاع دهید.
- فهرست کامل داروها، بهویژه وارفارین، سیکلوسپورین، داروهای ضدتشنج، آرامبخشها، داروهای ضدسرطان، مکملها، فرآوردههای گیاهی و واکسنهای اخیر را ارائه کنید.
- بارداری، احتمال بارداری، قصد بارداری یا شیردهی را پیش از شروع درمان بگویید. در کودکان، سن و وزن دقیق مهم است؛ برخی محلولهای آمادهسازی برای نوزادان بسیار کموزن مناسب نیستند.
عوارض احتمالی
- تب، لرز یا واکنشهای مربوط به تزریق وریدی
- سردرد
- تهوع، استفراغ یا اسهال
- خستگی و ضعف
- درد عضله و استخوان
- کاهش سلولهای خون، مانند کمخونی یا کاهش گلبولهای سفید و پلاکتها
- واکنش آزادسازی سیتوکین یا واکنش شدید به تزریق: تب بالا، لرز شدید، ضعف یا سرگیجه، افت فشار، تنگی نفس، خسخس، تورم صورت یا بثورات گسترده؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید و پمپ را خودسرانه تنظیم نکنید.
- عوارض عصبی شدید مانند گیجی یا بیجهتی، خوابآلودگی غیرعادی، لرزش، اختلال تکلم، اختلال تعادل، ضعف، تشنج یا کاهش هوشیاری؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید و رانندگی نکنید.
- عفونت جدی، مانند تب جدید یا مداوم، لرز، سرفه یا تنگی نفس، گلودرد، سوزش ادرار یا قرمزی و ترشح محل کاتتر؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- نشانگان تخریب سریع سلولهای سرطانی، با تهوع یا استفراغ مداوم، گرفتگی یا ضعف شدید عضلات، تپش قلب یا کاهش ادرار؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- التهاب لوزالمعده یا آسیب کبدی، با درد شدید و مداوم شکم، تهوع و استفراغ یا زردی پوست و چشمها؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- خونریزی مهم، مانند خونریزی بندنیامدنی، خون در ادرار، مدفوع سیاه، استفراغ خونی یا کبودیهای گسترده؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
تداخل غذایی مشخصی برای بلیناتوموماب شناخته نشده است. در آغاز درمان، آزاد شدن مواد التهابی میتواند اثر بعضی داروهای حساس با فاصله کم بین اثر درمانی و عارضه را تغییر دهد؛ وارفارین و سیکلوسپورین ممکن است به پایش بیشتری نیاز داشته باشند. داروهای سرکوبکننده ایمنی یا برخی درمانهای ضدسرطان میتوانند خطر عفونت و افت سلولهای خون را بیشتر کنند؛ واکسنهای زنده نیز در طول درمان و تا برگشت ایمنی مناسب نیستند. الکل تداخل دارویی مشخصی ندارد، اما هنگام گیجی، خوابآلودگی یا سایر علائم عصبی میتواند وضعیت را بدتر کند؛ در این شرایط از آن پرهیز کنید. فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید و چیزی را خودسرانه شروع یا قطع نکنید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات انسانی درباره بلیناتوموماب در بارداری محدود است و این دارو بهدلیل اثر بر سلولهای ایمنی میتواند به جنین آسیب بزند؛ بارداری یا احتمال آن را پیش از شروع درمان اطلاع دهید. در طول درمان و حداقل ۴۸ ساعت پس از آخرین نوبت از روش مؤثر پیشگیری از بارداری استفاده کنید. در دوران شیردهی و حداقل ۴۸ ساعت پس از آخرین نوبت شیردهی نکنید؛ اگر دارو در بارداری دریافت شده باشد، نوزاد ممکن است به بررسی سلولهای ایمنی و برنامه واکسیناسیون جداگانه نیاز داشته باشد.
نگهداری
ویال پودر بلیناتوموماب را در بستهبندی اصلی، در یخچال با دمای ۲ تا ۸ درجه و دور از نور نگهداری کنید؛ آن را منجمد نکنید. محلول آماده و کیسه تزریق شرایط و زمان نگهداری محدودی دارند و باید طبق دستور مرکز درمانی استفاده شوند؛ آمادهسازی و دورریزی را به کارکنان درمانی بسپارید. دارو را دور از دسترس کودکان نگه دارید و تاریخ انقضا و سلامت بسته را بررسی کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱بلیناتوموماب چگونه تجویز میشود و چرا با پمپ است؟
۰۲اگر پمپ هشدار داد یا مسیر نشت کرد چه کنم؟
۰۳اگر هنگام درمان تب یا لرز گرفتم چه کنم؟
۰۴آیا با بلیناتوموماب میتوانم رانندگی کنم؟
۰۵آیا در زمان درمان میتوانم واکسن بزنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه L01FX07. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.