بیماتوپروست
بیماتوپروست قطرهٔ چشمی از خانوادهٔ آنالوگهای پروستاگلاندین (Prostaglandin Analogue) است که با افزایش خروج مایع درون چشم، فشار داخلچشمی را پایین میآورد.
این قطره عمدتاً برای درمان گلوکوم با زاویهٔ باز و فشار بالای چشم (Ocular Hypertension) تجویز میشود تا از آسیب تدریجی به عصب بینایی جلوگیری شود.
نکتهٔ مهم این است که مصرف طولانیمدت این دارو ممکن است رنگ عنبیه، پوست اطراف چشم و مژهها را بهتدریج و گاه بهطور دائمی تغییر دهد، پس هر تغییر غیرمنتظره را به پزشک اطلاع دهید.
اگر درد شدید چشم، قرمزی ناگهانی، تاریِ ناگهانیِ دید یا نشانههای واکنش آلرژیک مانند تورم و خارش شدید پلک را تجربه کردید، بدون تأخیر با پزشک یا داروساز تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
بیماتوپروست یک آنالوگ مصنوعیِ پروستاگلاندین (از خانوادهٔ پروستامیدها) است که بهصورت قطرهٔ چشمی در ردهٔ داروهای چشم و گوش قرار میگیرد. این دارو با تسهیل خروج مایع زلالیه از داخل چشم، فشار داخل چشم را کاهش میدهد و از این راه به حفظ عصب بینایی کمک میکند. فرآوردهٔ حاضر با غلظت ۰٫۰۱ درصد عرضه میشود؛ غلظتی که نسبت به فرمولهای قدیمیتر برای کاهش احتمال قرمزیِ چشم طراحی شده، در حالی که اثر پایینآورندگیِ فشار چشم را حفظ میکند. هدف اصلی از مصرف آن، کنترل درازمدتِ فشار داخل چشم در گلوکوم با زاویهٔ باز و فشار بالای چشم است، نه درمان فوری یا موقت.
موارد مصرف
- کاهش فشار داخل چشم در گلوکوم با زاویهٔ باز
- درمان فشار بالای چشم بدون علائم آشکار گلوکوم
- پیشگیری از پیشرفتِ آسیب به عصب بینایی ناشی از فشار بالای چشم
- مصرف بهتنهایی یا همراه با دیگر قطرههای ضدفشار چشم برای کنترل بهترِ فشار داخل چشم
روش مصرف
طبق تجویز پزشک، این قطرهٔ چشمی معمولاً یکبار در شبانهروز و در ساعتی ثابت بهکار میرود؛ زمان دقیق و مدت درمان را پزشک بر اساس وضعیت شما تعیین میکند. پیش از چکاندن قطره دستها را بشویید و نوکِ ظرف قطره را به چشم، پلک یا هر سطح دیگری نزنید تا آلوده نشود. بعد از چکاندن، چند دقیقه پلک را ببندید و انگشت را روی گوشهٔ داخلیِ چشم فشار دهید تا جذب دارو در بدن کمتر شود. اگر همزمان از قطرهٔ چشمیِ دیگری هم استفاده میکنید، حداقل چند دقیقه بین دو قطره فاصله بیندازید و در صورت استفاده از لنز تماسی، طبق توصیهٔ پزشک پیش از چکاندن قطره آن را درآورید. چون فشار بالای چشم اغلب هیچ علامتی ندارد، مصرفِ منظم و بیوقفه اهمیت زیادی دارد؛ هرگز بدون مشورت با پزشک دارو را ناگهان قطع نکنید، و اگر نوبتی را فراموش کردید، طبق راهنمایی پزشک یا داروساز ادامه دهید، نه با دوبرابر کردنِ دوز.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
گلوکوم با زاویهٔ باز
بیش از یکبار در شبانهروز مصرف نشود؛ تغییر رنگ عنبیه ممکن است دائمی باشد.
فشار بالای چشم بدون گلوکوم آشکار (پرفشاری چشم)
لنز تماسی پیش از مصرف خارج و حداقل ۱۵ دقیقه بعد دوباره گذاشته شود.
پیشگیری از پیشرفت آسیب عصب بینایی ناشی از فشار بالای چشم
پایش منظم فشار داخل چشم و عصب بینایی ضروری است؛ افزایش دفعات مصرف اثر درمانی را بیشتر نمیکند.
کنترل فشار داخل چشم بهعنوان درمان کمکی همراه با قطرههای ضدفشار چشم دیگر
بین این قطره و هر قطرهٔ چشمی دیگر حداقل ۵ دقیقه فاصله بگذارید.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به بیماتوپروست یا هر یک از اجزای این قطره حساسیت نشان دادهاید، حتماً به پزشک بگویید.
- سابقهٔ التهاب داخل چشم (یووئیت)، جراحی چشم یا نبودِ عدسیِ طبیعیِ چشم را با پزشک در میان بگذارید، چون ممکن است نیاز به مراقبتِ بیشتری داشته باشید.
- اگر باردار هستید، قصد بارداری دارید یا شیر میدهید، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
- فهرست همهٔ داروها، قطرههای چشمیِ دیگر و مکملهایی که مصرف میکنید را به پزشک یا داروساز اطلاع دهید.
- اگر از لنز تماسی استفاده میکنید، به پزشک بگویید تا نحوهٔ درستِ مصرفِ همزمان را راهنمایی کند.
- بدانید که این دارو ممکن است رنگ عنبیه، مژهها و پوست اطراف چشم را بهتدریج تغییر دهد؛ اگر این موضوع برایتان نگرانکننده است، پیش از شروع با پزشک صحبت کنید.
عوارض احتمالی
- قرمزی و پرخونیِ خفیفِ ملتحمهٔ چشم (شایعترین عارضه)
- خارش یا سوزشِ خفیف هنگام چکاندن قطره
- خشکیِ چشم
- احساس وجود جسم خارجی در چشم
- بلندتر، ضخیمتر و تیرهتر شدنِ تدریجیِ مژهها
- تغییرات تدریجی و گاه دائمی در ظاهر چشم و اطراف آن—مانند قهوهایتر شدنِ رنگ عنبیه، تیره شدنِ پوستِ پلک یا گودافتادگیِ خفیفِ پلکها—که معمولاً خطرناک نیستند اما باید به پزشک اطلاع داده شوند تا دربارهٔ ادامهٔ درمان تصمیم بگیرد.
- درد شدید چشم یا تاری و افتِ ناگهانیِ دید، بهویژه در کسانی که سابقهٔ جراحی چشم یا نبودِ عدسیِ طبیعی دارند؛ این نشانهها میتوانند به ادم ماکولا مربوط باشند و باید سریع به پزشک مراجعه کرد.
- نشانههای واکنشِ آلرژیکِ شدید مانند تورمِ پلک و صورت، خارشِ شدید یا مشکل در تنفس؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- قرمزیِ شدید، ترشحِ چرکی یا دردِ فزایندهٔ چشم که میتواند نشانهٔ عفونت باشد؛ مصرف را ادامه ندهید و به پزشک مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
از آنجا که بیماتوپروست بهصورت موضعی در چشم استفاده میشود و جذب سیستمیک آن کم است، تداخل دارویی مهمی با داروهای خوراکیِ معمول ندارد. با این حال، مصرفِ همزمان با سایر قطرههای آنالوگ پروستاگلاندین توصیه نمیشود، چون ممکن است اثر کاهندگیِ فشار چشم را کم کند یا عوارض را بیشتر کند. اگر از قطرهٔ چشمیِ دیگری هم استفاده میکنید، بین دو قطره چند دقیقه فاصله بیندازید تا اثر هرکدام حفظ شود. فهرست کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا از ایمنیِ مصرفِ همزمان مطمئن شوند.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات دربارهٔ مصرفِ بیماتوپروست در دورانِ بارداری محدود است و این دارو معمولاً تنها زمانی تجویز میشود که پزشک لزومِ آن را بیشتر از خطرِ احتمالی بداند. مشخص نیست که این دارو در شیرِ مادر ترشح میشود یا نه، پس در دورانِ شیردهی نیز باید با پزشک مشورت کرد. اگر باردار هستید، قصدِ بارداری دارید یا شیر میدهید، حتماً پیش از مصرف با پزشکِ خود در میان بگذارید.
نگهداری
این قطره را در دمای اتاق و دور از نورِ مستقیم نگهداری کنید و نگذارید یخ بزند. درِ ظرفِ قطره را همیشه بسته نگه دارید و آن را دور از دید و دسترسِ کودکان قرار دهید. پس از باز کردن، طبق مدتِ درجشده روی جعبه یا توصیهٔ داروساز مصرف کنید و اگر رنگ یا شفافیتِ محلول تغییر کرد یا تاریخِ انقضا گذشت، آن را دور بریزید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قطره | 0.01 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا بیماتوپروست رنگ چشم را تغییر میدهد؟
۰۲چرا مژههایم بعد از مصرفِ این قطره بلندتر شدهاند؟
۰۳اگر یک نوبت مصرف را فراموش کنم چه کار کنم؟
۰۴آیا مصرفِ این قطره همراه با لنزِ تماسی مشکلی دارد؟
۰۵اگر بدونِ مشورت با پزشک مصرف را قطع کنم چه اتفاقی میافتد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۲ سازنده، در گروه S01EE03. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.