باسیلیکسیماب
باسیلیکسیماب یک پادتن تکدودمانی و سرکوبکنندهٔ ایمنی است که بخشی از فعالشدن لنفوسیتهای تی را مهار میکند. هدف اصلی آن کاهش خطر رد حاد پیوند، بهویژه پیوند کلیه، است.
بیشتر برای پیشگیری از رد حاد پیوند کلیه در بزرگسالان و کودکان دریافتکنندهٔ پیوند استفاده میشود. معمولاً در آغاز پیوند و همراه با داروهای دیگرِ ضدرد پیوند به کار میرود.
تزریق باید زیر نظر تیم درمانی انجام شود، زیرا واکنش حساسیتی شدید ممکن است حتی پس از نوبتهای قبلی رخ دهد. تب یا نشانههای عفونت پس از پیوند نیز نیازمند پیگیری سریع است.
اگر سابقهٔ حساسیت به باسیلیکسیماب، عفونت یا تب، بارداری یا شیردهی دارید، یا داروی دیگری مصرف میکنید، پیش از تزریق اطلاع دهید. تنگی نفس، خسخس یا تورم صورت و گلو نیازمند مراجعهٔ فوری به اورژانس است.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
باسیلیکسیماب، با نام تجاری سیمولکت، در ردهٔ داروهای ضدسرطان و تنظیمکنندهٔ ایمنی و در زیرگروه سرکوبکنندههای ایمنی قرار دارد. این پادتن به بخشی از گیرندهٔ اینترلوکین-۲ روی لنفوسیتهای تیِ فعال متصل میشود و تکثیر آنها را کاهش میدهد. در نتیجه، احتمال حملهٔ سیستم ایمنی به کلیهٔ تازهپیوندشده در روزهای آغازین کمتر میشود. باسیلیکسیماب درمان مستقلِ رد پیوند نیست و باید در کنار برنامهٔ کامل داروهای ضدرد پیوند استفاده شود.
موارد مصرف
- پیشگیری از رد حاد پیوند کلیه در بزرگسالان
- پیشگیری از رد حاد پیوند کلیه در کودکان و نوجوانان
- استفاده بهعنوان داروی آغازینِ سرکوب ایمنی در برنامهٔ پیوند کلیه، همراه با داروهای نگهدارندهٔ ضدرد پیوند
روش مصرف
باسیلیکسیماب بهصورت تزریق وریدی، در اطراف زمان جراحی پیوند و فقط توسط تیم درمانی تجویز میشود؛ در خانه قابل تزریق نیست. چون وریدی است، غذا زمان تزریق آن را تغییر نمیدهد. زمانبندی نوبتها و مقدار هر نوبت را نسخه و برنامهٔ مرکز پیوند تعیین میکند؛ اگر نوبتی انجام نشد یا عمل پیوند تغییر کرد، خودسرانه آن را جبران یا تکرار نکنید. داروهای همراهِ ضدرد پیوند و آزمایشهای پیگیری را طبق برنامه ادامه دهید و هیچکدام را بدون هماهنگی قطع نکنید.
پیش از مصرف بدانید
- حساسیت به باسیلیکسیماب، اجزای فرآورده یا سابقهٔ واکنش شدید به پادتنهای درمانی را اطلاع دهید.
- اگر قبلاً باسیلیکسیماب گرفتهاید، بهویژه اگر درمانهای سرکوبکنندهٔ ایمنی پس از پیوند قبلی زود قطع شدهاند، به تیم پیوند بگویید؛ واکنش حساسیتی در دریافت مجدد ممکن است شدید باشد.
- تب، عفونت فعال، زخم عفونی یا تماس نزدیک با فرد مبتلا به عفونت را پیش از تزریق مطرح کنید.
- فهرست داروهای نسخهای و بدون نسخه، داروهای ضدرد پیوند، مکملها و فرآوردههای گیاهی را ارائه دهید.
- بارداری، احتمال بارداری یا شیردهی را پیش از درمان اطلاع دهید.
- پیش از دریافت هر واکسن، بهویژه واکسنهای زنده، با تیم پیوند هماهنگ کنید.
عوارض احتمالی
- یبوست
- تهوع یا استفراغ
- اسهال یا سوءهاضمه
- درد شکم یا درد عمومی بدن
- سردرد
- تورم دستها، پاها یا اطراف مچ پا
- کهیر گسترده، خارش شدید، تورم لبها یا صورت، خسخس، تنگی نفس یا سرگیجهٔ ناگهانی: اگر هنگام تزریق رخ داد فوراً به پرستار اطلاع دهید و اگر پس از ترخیص ایجاد شد، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تب، لرز، سرفهٔ جدید، گلودرد، سوزش ادرار یا بیحالی شدید: همان روز با تیم پیوند تماس بگیرید، چون میتواند نشانهٔ عفونت باشد.
- کاهش واضح ادرار، ورم شدید یا افزایش سریع وزن: برای بررسی عملکرد کلیهٔ پیوندی فوراً با تیم پیوند تماس بگیرید.
- کبودی یا خونریزی غیرعادی، ضعف شدید یا رنگپریدگی: سریع به تیم درمان اطلاع دهید.
- توده یا تورم پایدار غدد لنفاوی، تعریق شبانه یا کاهش وزن بیدلیل: برای بررسی عوارض مرتبط با سرکوب ایمنی به پزشک مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
باسیلیکسیماب تداخل مستقیم گستردهای با بسیاری از داروها ندارد و غذا اثر شناختهشدهای بر آن ندارد. همراهی آن با سیکلوسپورین، کورتیکواستروئیدها، آزاتیوپرین یا مایکوفنولات بخشی از برنامههای رایج پیوند است، اما مجموع داروهای سرکوبکنندهٔ ایمنی میتواند خطر عفونت و برخی عوارض را بیشتر کند. واکسنهای زنده و داروهای زیستی یا سرکوبکنندهٔ ایمنی دیگر بدون هماهنگی نباید مصرف شوند. تداخل مستقیم شناختهشدهای با الکل وجود ندارد، اما الکل ممکن است با داروهای همراه پیوند ناسازگار باشد. فهرست کامل داروها، مکملها و فرآوردههای گیاهیتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادهٔ انسانی دربارهٔ باسیلیکسیماب در بارداری کافی نیست و بهدلیل احتمال اثر سرکوبکنندهٔ ایمنی بر جنین، معمولاً در بارداری استفاده نمیشود مگر متخصص پیوند ضرورت آن را تأیید کند. انتقال دارو به شیر انسان قطعی نیست، اما برای نوزاد احتمال عارضه وجود دارد؛ در دوران شیردهی معمولاً باید شیردهی قطع شود و تصمیم نهایی با پزشک پیوند باشد.
نگهداری
ویال باسیلیکسیماب را در یخچال، در دمای ۲ تا ۸ درجهٔ سانتیگراد، داخل جعبه و دور از نور نگه دارید و هرگز منجمد نکنید. محلول آمادهشده باید در مرکز درمانی و طبق دستور داروساز مصرف یا دور ریخته شود و نباید خودسرانه نگهداری شود. دارو را دور از دسترس کودکان نگه دارید و تاریخ انقضا و سلامت بستهبندی را پیش از استفاده بررسی کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی برای محلول | 20 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱باسیلیکسیماب برای درمان رد پیوند است یا پیشگیری از آن؟
۰۲آیا باسیلیکسیماب را میتوان در خانه تزریق کرد؟
۰۳آیا باسیلیکسیماب باید برای همیشه مصرف شود؟
۰۴اگر بعد از تزریق باسیلیکسیماب تب کنم چه کار کنم؟
۰۵بعد از دریافت باسیلیکسیماب میتوانم واکسن بزنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۲ سازنده، در گروه L04AC02. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.