باریسیتینیب
باریسیتینیب دارویی خوراکی از گروه مهارکنندههای ژانوس کیناز (Janus Kinase Inhibitor) است که فعالیت بیشازحد سیستم ایمنی را کاهش میدهد.
این دارو بیشتر برای کنترل آرتریت روماتوئید متوسط تا شدید و در مواردی برای درمان درماتیت آتوپیک یا آلوپسی آرهآتای شدید به کار میرود.
باریسیتینیب سیستم ایمنی را سرکوب میکند و میتواند خطر عفونتهای جدی، لخته شدن خون و برخی مشکلات قلبی را افزایش دهد؛ مصرف و پیگیری آن باید همیشه زیر نظر پزشک باشد.
اگر تب مداوم، نشانههای عفونت، تورم یا درد ناگهانی یک پا، یا هر واکنش آلرژیک شدید داشتید، بدون معطلی با پزشک یا اورژانس تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
باریسیتینیب دارویی خوراکی از گروه مهارکنندههای ژانوس کیناز است. این دارو با مهار اختصاصی برخی آنزیمهای این خانواده در سلولهای ایمنی، مسیر انتقال پیام سیتوکینهای التهابی را مسدود میکند. نتیجهٔ این مهار، کاهش فعالیت بیشازحد سیستم ایمنی و کاهش التهاب است. به همین دلیل این دارو در بیماریهای خودایمنی که در آنها سیستم ایمنی به اشتباه به بافتهای خودی بدن حمله میکند، مانند آرتریت روماتوئید، به کار میرود. هدف اصلی درمان، کاهش التهاب، کنترل علائم و پیشگیری از آسیب بیشتر به مفاصل یا پوست است، و چون این دارو سیستم ایمنی را سرکوب میکند، باید همیشه زیر نظر پزشک متخصص مصرف شود.
موارد مصرف
- آرتریت روماتوئید متوسط تا شدید در بزرگسالانی که به داروهای پایه مانند متوترکسات پاسخ کافی ندادهاند
- درماتیت آتوپیک (اگزمای) متوسط تا شدید که به درمانهای دیگر پاسخ نداده باشد
- آلوپسی آرهآتای شدید (ریزش گسترده و ناحیهای مو)
روش مصرف
باریسیتینیب معمولاً بهصورت یک قرص خوراکی و یکبار در روز مصرف میشود و میتوان آن را همراه با غذا یا بدون آن خورد. بهتر است هر روز در یک ساعت مشخص مصرف شود تا اثر آن پایدار بماند. دوز دقیق، مدت درمان و هرگونه تغییر در آن را فقط پزشک بر اساس نوع و شدت بیماری تعیین میکند. چون این دارو برای کنترل یک بیماری مزمن مانند آرتریت روماتوئید تجویز میشود، قطع ناگهانی آن بدون هماهنگی با پزشک میتواند به بازگشت یا تشدید علائم بینجامد؛ بنابراین حتی در صورت احساس بهبود، مصرف را خودسرانه قطع نکنید. در طول درمان، پزشک ممکن است بهطور دورهای آزمایش خون (مانند شمارش سلولهای خونی، چربی خون و عملکرد کبد) درخواست کند که باید در موعد مقرر انجام شوند.
پیش از مصرف بدانید
- حساسیت شناختهشده به باریسیتینیب یا هر یک از اجزای دارو
- وجود هرگونه عفونت فعال یا سابقهٔ عفونتهای مکرر، سل، یا هپاتیت B یا C
- سابقهٔ لخته شدن خون، بیماری قلبی-عروقی یا سکتهٔ مغزی
- سابقه یا وجود هر نوع سرطان، یا بیماری کبدی و کلیوی
- بارداری، قصد بارداری یا شیردهی
- فهرست کامل داروها، مکملها و واکسنهای اخیر یا برنامهریزیشده
عوارض احتمالی
- سردرد
- تهوع
- عفونت خفیف تنفسی فوقانی (سرماخوردگی)
- تبخال (عفونت هرپس سیمپلکس)
- افزایش سطح چربی خون
- نشانههای عفونت جدی مانند تب مداوم، لرز، سرفهٔ شدید یا سوزش ادرار — در این صورت سریع به پزشک مراجعه کنید
- نشانههای لخته شدن خون مانند تورم و درد ناگهانی یک پا یا تنگی نفس و درد قفسهٔ سینه — فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- علائم احتمالی سکته یا مشکل قلبی مانند درد قفسهٔ سینه، بیحسی ناگهانی در یک طرف بدن یا اختلال در صحبتکردن — فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- واکنش آلرژیک شدید مانند تورم صورت، لب یا گلو و مشکل در تنفس — فوراً با اورژانس تماس بگیرید
- تاولهای دردناک پوستی (نشانهٔ احتمالی زونا) یا زردی پوست و چشم — در اسرع وقت به پزشک اطلاع دهید
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
باریسیتینیب میتواند با برخی داروهای دیگر تداخل داشته باشد. مصرف همزمان آن با سایر داروهای سرکوبکنندهٔ قوی سیستم ایمنی یا داروهای بیولوژیک ضدروماتیسمی، خطر عفونت را افزایش میدهد و معمولاً توصیه نمیشود. همچنین داروهایی مانند پروبنسید که از مسیر مشابهی در کلیه دفع میشوند، میتوانند سطح خونی باریسیتینیب را بالا ببرند. دریافت واکسنهای زنده نیز معمولاً در طول درمان با این دارو مناسب نیست. به همین دلیل، فهرست کامل داروها و مکملهای مصرفیات را به پزشک و داروساز بگو تا از تداخلهای احتمالی جلوگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات کافی دربارهٔ ایمنی باریسیتینیب در بارداری انسان وجود ندارد و مطالعات حیوانی احتمال آسیب به جنین را نشان دادهاند؛ به همین دلیل این دارو معمولاً در بارداری توصیه نمیشود و افرادی که احتمال بارداری دارند باید پیش و در طول درمان از روش پیشگیری مطمئن استفاده کنند. مشخص نیست این دارو در شیر مادر ترشح میشود یا نه، بنابراین شیردهی در طول مصرف آن معمولاً توصیه نمیشود. هر تصمیمی دربارهٔ شروع، ادامه یا قطع دارو در دوران بارداری و شیردهی باید تنها با نظر پزشک متخصص گرفته شود.
نگهداری
این دارو را در دمای اتاق، دور از رطوبت و گرمای مستقیم و در بستهبندی اصلی خودش نگهداری کنید. آن را دور از دید و دسترس کودکان قرار دهید. پیش از هر بار مصرف، تاریخ انقضا را بررسی کنید و داروهای تاریخگذشته یا استفادهنشده را طبق راهنمایی داروخانه دفع کنید، نه از طریق دورریختن معمولی.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 4 mg |
| قرص | 2 mg |
| قرص | 1 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۶ برند از ۵ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا باریسیتینیب همان داروهای بیولوژیک است؟
۰۲اثر باریسیتینیب چه زمانی مشخص میشود؟
۰۳آیا در طول مصرف باریسیتینیب میتوان واکسن زد؟
۰۴آیا با مصرف باریسیتینیب باید آزمایش خون منظم بدهم؟
۰۵اگر یک نوبت مصرف دارو را فراموش کنم چه کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲۶ فرآوردهٔ ثبتشده، ۶ برند از ۵ سازنده، در گروه L04AA37. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.