بروشور یک مرجع آموزشی است و جای پزشک را نمی‌گیرد.در موارد اورژانسی فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
بروشورمرجع فارسی بروشور دارو
بروشور دارویی · ضدسرطان و ایمنی

آزاسیتیدین

Azacitidine
رده ATC L01BC07شکل تزریقی لیوفیلیزهدوز 100 mg، 200 mgبرند در ایران ۶
پاسخ کوتاه۴ چیزی که باید بدانید
این دارو چیست؟

آزاسیتیدین دارویی ضدسرطان از خانوادهٔ داروهای هیپومتیله‌کننده (Hypomethylating Agent) است که با اصلاح نحوهٔ عملکرد ژن‌های سلول‌های خون‌ساز، از رشد و تکثیر سلول‌های غیرطبیعی مغز استخوان جلوگیری می‌کند.

بیشتر برای چه؟

عمده‌ترین کاربرد آن درمان سندرم میلودیسپلاستیک، لوسمی میلومونوسیتیک مزمن و برخی انواع لوسمی میلوئیدی حاد است.

نکتهٔ ایمنی مهم

این دارو معمولاً باعث افت شمار گلبول‌های سفید، پلاکت و گلبول قرمز می‌شود؛ به همین دلیل در طول درمان به آزمایش خون منظم نیاز دارید.

کِی با پزشک تماس بگیرید

در صورت بروز تب، لرز، خونریزی یا کبودی غیرمعمول، یا هر علامت جدید و نگران‌کننده، حتماً و بدون تأخیر با پزشک یا مرکز درمانی خود تماس بگیرید.

۰۱

مواد مؤثره

مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):

Azacitidine
۰۲

معرفی دارو

آزاسیتیدین آنالوگ مصنوعی سیتیدین و از دستهٔ داروهای هیپومتیله‌کننده در گروه دارویی ضدسرطان و ایمنی است. این دارو با وارد شدن به دی‌ان‌ای و آران‌ای سلول‌های خون‌ساز، فعالیت آنزیم متیل‌ترانسفراز را مهار می‌کند و باعث می‌شود ژن‌هایی که به‌اشتباه در سلول‌های غیرطبیعی خاموش شده‌اند دوباره فعال شوند؛ همچنین با اثر مستقیم بر همین سلول‌های غیرطبیعی مغز استخوان، از تکثیر آن‌ها جلوگیری می‌کند. آزاسیتیدین به شکل تزریقی (زیرجلدی یا وریدی) و همچنین در فرم قرص خوراکی برای مرحلهٔ نگهدارندهٔ درمان لوسمی میلوئیدی حاد در دسترس است. در ایران این دارو با نام‌های تجاری گوناگون از جمله ویدازا شناخته می‌شود و تجویز و تزریق آن معمولاً در بیمارستان یا مرکز شیمی‌درمانی و زیر نظر مستقیم پزشک متخصص خون و سرطان انجام می‌شود.

۰۳

موارد مصرف

  • درمان سندرم میلودیسپلاستیک (MDS) با خطر متوسط تا بالا
  • درمان لوسمی میلومونوسیتیک مزمن (CMML)
  • درمان لوسمی میلوئیدی حاد (AML) در بیمارانی که کاندید شیمی‌درمانی فشرده نیستند
  • درمان نگهدارنده پس از رسیدن به بهبودی در لوسمی میلوئیدی حاد، در فرم قرص خوراکی
۰۴

روش مصرف

شکل تزریقی آزاسیتیدین را کادر درمانی، طی دوره‌های مشخصی که پزشک متخصص تعیین می‌کند، به‌صورت زیرجلدی یا وریدی و در بیمارستان یا کلینیک تزریق می‌کند؛ بنابراین معمولاً نیازی به تزریق آن توسط خود بیمار در منزل نیست. اگر فرم قرص خوراکی برای شما تجویز شده باشد، معمولاً باید آن را با معدهٔ خالی و فاصلهٔ مشخصی از وعده‌های غذایی و سرِ ساعتِ تعیین‌شده مصرف کنید؛ جزئیات دقیق زمان‌بندی و طول هر دوره را پزشک یا داروساز‌تان مشخص می‌کند. بدون هماهنگی با پزشک، دوز را تغییر ندهید، مصرف را دیرتر یا زودتر از موعد انجام ندهید و درمان را ناگهان قطع نکنید، زیرا این کار می‌تواند بر اثربخشی درمان اثر بگذارد. اگر نوبت تزریق یا مصرف قرص را فراموش کردید، در اولین فرصت با پزشک یا مرکز درمانی خود تماس بگیرید تا برنامهٔ درمان اصلاح شود.

مقدار و زمان مصرف را فقط از نسخه، بروشور رسمی و داروساز بگیرید؛ این متن جای دستور مصرف نیست.
۰۵

پیش از مصرف بدانید

  • هرگونه سابقهٔ حساسیت به آزاسیتیدین یا مانیتول را به پزشک اطلاع دهید.
  • وجود بیماری کبدی، به‌ویژه تومورهای پیشرفتهٔ کبدی، یا بیماری کلیوی را حتماً بگویید.
  • اگر باردار هستید، قصد بارداری دارید یا شیر می‌دهید، پیش از شروع درمان با پزشک مشورت کنید.
  • فهرست کامل داروها، مکمل‌ها و گیاهان دارویی مصرفی خود را به پزشک اعلام کنید.
  • اگر سابقهٔ عفونت فعال یا مشکلات مکرر خونریزی و کبودی دارید، به پزشک بگویید.
  • زنان و مردانی که توان باروری دارند باید دربارهٔ روش پیشگیری مطمئن از بارداری در طول درمان و مدتی پس از آن با پزشک صحبت کنند.
۰۶

عوارض احتمالی

شایع و معمولاً بی‌خطر
  • حالت تهوع و گاهی استفراغ
  • واکنش موضعی در محل تزریق مانند قرمزی، درد یا تورم
  • خستگی و ضعف عمومی
  • یبوست یا اسهال
  • کاهش اشتها
  • کبودی یا کوفتگی خفیف پوست
مهم — زودتر به پزشک بگویید
  • تب، لرز یا هر نشانهٔ عفونت — این دارو می‌تواند شمار گلبول‌های سفید خون را کاهش دهد و بدن را در برابر عفونت آسیب‌پذیرتر کند؛ در صورت بروز این علائم، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
  • خونریزی غیرمعمول، کبودی گستردهٔ ناگهانی یا وجود خون در ادرار و مدفوع — نشانهٔ افت شدید پلاکت است؛ در این حالت با اورژانس تماس بگیرید.
  • زردی پوست یا سفیدی چشم، ادرار تیره یا درد شدید ناحیهٔ شکم — می‌تواند نشانهٔ آسیب کبدی باشد؛ در صورت مشاهده، بدون فوت وقت به پزشک خود اطلاع دهید.
  • کاهش چشمگیر حجم ادرار یا تورم غیرعادی دست و پا — می‌تواند نشانهٔ آسیب کلیوی باشد؛ در اولین فرصت با پزشک خود تماس بگیرید.
  • تنگی نفس ناگهانی، سرفهٔ مداوم یا درد قفسهٔ سینه — این علائم را نباید نادیده گرفت؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
  • تورم صورت، لب یا گلو، کهیر گسترده یا دشواری در تنفس — نشانهٔ احتمالیِ واکنش آلرژیک شدید است؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.

در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.

۰۷

تداخل‌های دارویی

آزاسیتیدین تداخل دارویی شناخته‌شدهٔ گسترده‌ای از طریق آنزیم‌های کبدی ندارد، اما مصرف هم‌زمان آن با سایر داروها یا درمان‌هایی که سرکوب‌کنندهٔ مغز استخوان هستند می‌تواند خطر افت شدید شمار سلول‌های خونی را افزایش دهد. مصرف واکسن‌های زنده در طول درمان با آزاسیتیدین، به‌دلیل تضعیف سیستم ایمنی، معمولاً توصیه نمی‌شود مگر با تأیید صریح پزشک. فهرست کامل داروها و مکمل‌هایت را به پزشک و داروساز بگو تا هرگونه تداخل احتمالی بررسی و مدیریت شود.

فهرست کاملِ داروها، مکمل‌ها و غذاهای مصرفی‌تان را به پزشک و داروساز بگویید تا تداخل بررسی شود.
۰۸

بارداری و شیردهی

بارداری و شیردهی

آزاسیتیدین در بارداری منع مصرف دارد، زیرا در مطالعات حیوانی برای جنین آسیب‌زا بوده است؛ زنانی که توان باروری دارند باید در طول درمان و مدتی پس از پایان آن از یک روش پیشگیری مطمئن استفاده کنند و مردان نیز باید دربارهٔ پیشگیری از بارداری با پزشک مشورت کنند. شواهد کافی دربارهٔ ترشح این دارو در شیر مادر وجود ندارد و به‌طور کلی شیردهی در طول درمان توصیه نمی‌شود؛ تصمیم نهایی دربارهٔ ادامه یا قطع شیردهی باید با نظر پزشک گرفته شود.

۰۹

نگهداری

شکل تزریقی آزاسیتیدین معمولاً در بیمارستان یا مرکز درمانی نگهداری و آماده‌سازی می‌شود و بیمار نیازی به نگهداری آن در منزل ندارد. اگر فرم قرص در اختیار شما قرار گرفت، آن را در دمای اتاق، دور از رطوبت، نور مستقیم و گرمای زیاد و کاملاً دور از دسترس کودکان نگه دارید و پیش از هر بار مصرف تاریخ انقضا را بررسی کنید. داروهای تاریخ‌گذشته یا استفاده‌نشده را طبق راهنمایی داروخانه دفع کنید، نه در سطل زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.

۱۰

شکل‌ها و دوزهای ثبت‌شده

شکل داروییدوز / قدرت ثبت‌شده
تزریقی لیوفیلیزه100 mg
قرص200 mg
۱۱

برندها و فرآورده‌های موجود در ایران

۶ برند از ۹ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.

برند تجاریسازندهشکل
ویدازا VIDAZA
1 VIAL in 1 BOX · 100 MILLIGRAM in 1 VIAL · 1 VIAL, GLASS in 1 BOX
Baxter Oncology
تزریقی لیوفیلیزه
ویدازا VIDAZA
1 VIAL, SINGLE-DOSE in 1 BOX
CELGENE
تزریقی لیوفیلیزه
ویدازا VIDAZA
1 Amb a 1 units in 1 VIAL · 1 VIAL in 1 BOX · 1 VIAL in 1 PACKAGE
Celgene GmbH
تزریقی لیوفیلیزه
ویدازا 100 میلی گرم VIDAZA 100MG
100 MILLIGRAM in 1 VIAL
Celgene GmbH
تزریقی لیوفیلیزه
ویدازا VIDAZA
100 MILLIGRAM in 1 VIAL · 1 in 1 VIAL · 1 VIAL in 1 BOX
Celgene International S.a.r.l
تزریقی لیوفیلیزه
آزاشین AZASHINE
14 TABLET in 1 BOTTLE in 1 BOX
Hetero Healthcare Ltd
قرص
آزاسیتیدین AZACITIDINE
1 VIAL in 1 BOX
SEACROSS PHARMACEUTICALS. LTD
تزریقی لیوفیلیزه
ویدازا VIDAZA
1 VIAL in 1 BOX
SEACROSS PHARMACEUTICALS. LTD
تزریقی لیوفیلیزه
آزاسیتیدین AZACITIDINE
1 VIAL in 1 BOX
kocak farma
تزریقی لیوفیلیزه
آزاسیتیدین سدال AZACITIDINE CEDAL
1 VIAL, GLASS in 1 BOX
سه دال نانو
تزریقی لیوفیلیزه
لوکازا LEUKAZA
1 VIAL, GLASS in 1 BOX
نانو فناوران داروئی الوند
تزریقی لیوفیلیزه
۱۲

پرسش‌های پرتکرار

۰۱آیا آزاسیتیدین باعث ریزش مو می‌شود؟
ریزش مو با آزاسیتیدین نسبت به بسیاری از داروهای شیمی‌درمانی کلاسیک کمتر و معمولاً خفیف است، اما در برخی بیماران ممکن است رخ دهد. در صورت نگرانی، حتماً با پزشک خود دربارهٔ احتمال و شدت آن در وضعیت خودتان صحبت کنید.
۰۲چرا تزریق آزاسیتیدین در محل تزریق باعث درد و قرمزی می‌شود؟
واکنش موضعی در محل تزریق زیرجلدی یکی از شایع‌ترین عوارض این دارو است و معمولاً طی چند روز خودبه‌خود بهبود می‌یابد. تغییر مکرر محل تزریق توسط کادر درمانی می‌تواند این ناراحتی را کاهش دهد؛ در صورت تشدید یا عفونی‌شدن محل تزریق به پزشک اطلاع دهید.
۰۳آیا در طول درمان با آزاسیتیدین باید آزمایش خون مرتب بدهم؟
بله، از آنجا که این دارو می‌تواند شمار گلبول‌های سفید، پلاکت و گلبول قرمز را کاهش دهد، پزشک پیش از هر دورهٔ درمان و در فواصل معین آزمایش خون درخواست می‌کند تا وضعیت مغز استخوان و ایمنی ادامهٔ درمان بررسی شود.
۰۴تفاوت فرم تزریقی و فرم قرص آزاسیتیدین چیست؟
فرم تزریقی برای درمان اصلی سندرم میلودیسپلاستیک و برخی لوسمی‌ها استفاده می‌شود، در حالی که فرم قرص خوراکی عمدتاً برای درمان نگهدارنده پس از رسیدن به بهبودی در لوسمی میلوئیدی حاد به‌کار می‌رود. این دو فرم جذب و نحوهٔ مصرف متفاوتی دارند و قابل جایگزینی خودسرانه با هم نیستند.
۰۵آیا مصرف آزاسیتیدین می‌تواند باروری را تحت تأثیر قرار دهد؟
بر اساس مطالعات موجود، این دارو می‌تواند بر سلول‌های تناسلی اثر بگذارد و احتمال آسیب به باروری در زنان و مردان وجود دارد. اگر برنامه‌ریزی برای بارداری در آینده دارید، پیش از شروع درمان حتماً با پزشک دربارهٔ این موضوع و روش‌های حفظ باروری صحبت کنید.

این‌جا جای نسخهٔ پزشک را نمی‌گیرد

اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.

بروشورِ رسمیِ داخل جعبهٔ دارو را هم بخوانید و نگه دارید.

منبع و بازبینی

این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۵۵ فرآوردهٔ ثبت‌شده، ۶ برند از ۹ سازنده، در گروه L01BC07. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.

بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶

نام‌های تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست می‌شوند.