آناستروزول
آناستروزول یک داروی ضدسرطان از گروه مهارکنندههای آروماتاز است که با کاهش تولید استروژن، رشد برخی سرطانهای پستان را کند میکند.
بیشتر برای درمان سرطان پستان حساس به هورمون در زنان پس از یائسگی، پس از جراحی یا در بیماری پیشرفته، بهکار میرود. گاهی در برنامهٔ درمانی پس از تاموکسیفن استفاده میشود.
کاهش استروژن میتواند تراکم استخوان را کم کند و خطر پوکی استخوان و شکستگی را افزایش دهد. در صورت سابقهٔ بیماری قلبی، پوکی استخوان یا چربی خون بالا، پایش پزشکی اهمیت دارد.
اگر هنوز یائسه نشدهاید، احتمال بارداری دارید، بیماری قلبی یا کبدی دارید، یا تاموکسیفن و داروهای حاوی استروژن مصرف میکنید، پیش از شروع درمان اطلاع دهید. درد قفسهٔ سینه، تنگی نفس یا تورم صورت نیازمند رسیدگی فوری است.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
آناستروزول یک داروی ضدسرطان و مهارکنندهٔ آروماتاز است. با مهار آنزیمی که در ساخت استروژن نقش دارد، سطح این هورمون را پایین میآورد و تحریک هورمونیِ برخی سلولهای سرطان پستان را کم میکند. کاربرد اصلی آن در زنان پس از یائسگی است و انتخابش به نوع گیرندههای هورمونی و مرحلهٔ بیماری بستگی دارد. این فرآورده به شکل قرص عرضه میشود و ممکن است با نامهای آناسترازول، آریمدکس یا آناسترزول دیده شود.
موارد مصرف
- درمان کمکی پس از جراحی در سرطان پستان اولیهٔ حساس به هورمون در زنان پس از یائسگی
- درمان اولیهٔ سرطان پستان موضعیِ پیشرفته یا منتشرشدهٔ حساس به هورمون
- درمان برخی موارد سرطان پستان پیشرفته که پس از تاموکسیفن پیشرفت کرده است
- جایگزینی یا ادامهٔ درمان هورمونی پس از تاموکسیفن در برخی برنامههای درمانی متخصص
روش مصرف
قرص را دقیقاً طبق نسخه و هر روز تقریباً در زمان ثابتی با یک لیوان آب مصرف کنید؛ مصرف آن با غذا یا بدون غذا امکانپذیر است. اگر نوبتی را فراموش کردید، هنگام یادآوری مصرف کنید مگر اینکه زمان نوبت بعد نزدیک باشد؛ در این حالت نوبت فراموششده را رها کنید و هرگز دو نوبت را با هم نخورید. درمان ممکن است طولانی باشد؛ آن را بدون هماهنگی با متخصص قطع یا جابهجا نکنید.
پیش از مصرف بدانید
- حساسیت قبلی به آناستروزول یا مواد تشکیلدهندهٔ قرص
- بارداری، احتمال بارداری، شیردهی یا کاملنشدن یائسگی؛ در زنان پیش از یائسگی این دارو معمولاً بهتنهایی اثر مناسب ندارد
- پوکی استخوان، کاهش تراکم استخوان، شکستگی قبلی یا خطر بالای افتادن؛ ممکن است سنجش تراکم استخوان لازم شود
- بیماری عروق قلبی، درد قلبی، سابقهٔ حملهٔ قلبی، فشارخون یا چربی خون بالا
- بیماری کبدی یا کلیوی، بهویژه بیماری شدید کبد
- مصرف تاموکسیفن، درمان جایگزینی هورمون، قرصهای ضدبارداری حاوی استروژن، فرآوردههای واژینال هورمونی، مکملها یا داروهای گیاهی؛ اگر دارو برای کودک یا نوجوان در نظر گرفته شده است نیز حتماً اطلاع دهید
عوارض احتمالی
- گرگرفتگی و تعریق
- درد، خشکی یا التهاب مفصل و درد استخوان یا کمر
- خستگی و ضعف
- تهوع یا استفراغ
- سردرد
- اختلال خواب یا تغییرات خلقی
- درد یا فشار جدید یا بدترشوندهٔ قفسهٔ سینه، تنگی نفس یا احساس غش، بهویژه با سابقهٔ بیماری قلبی؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تورم صورت، لب، زبان یا گلو، مشکل بلع یا تنفس، یا کهیر گسترده؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تاول، زخم، پوستهریزی گسترده یا آسیب دردناک پوست؛ فوراً برای ارزیابی پزشکی اقدام کنید.
- زردی پوست یا چشم، ادرار تیره، بیحالی شدید یا درد قسمت راست بالای شکم؛ همان روز با پزشک تماس بگیرید.
- شکستگی پس از ضربهٔ خفیف، درد شدید یا مداوم استخوان، کمر یا لگن، یا کاهش قد؛ سریعاً با پزشک تماس بگیرید تا سلامت استخوان بررسی شود.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مهمترین تداخل آناستروزول با تاموکسیفن و فرآوردههای حاوی استروژن است؛ مصرف همزمان میتواند اثر آناستروزول را کاهش دهد. این موارد شامل برخی درمانهای یائسگی، قرصهای ضدبارداری، کرمها، حلقهها یا شیافهای واژینال حاوی استروژن نیز میشود. تداخل غذایی مهمی شناخته نشده و تداخل مستقیم مهمی با الکل گزارش نشده است، اما مصرف زیاد الکل میتواند گرگرفتگی و آسیبپذیری استخوان را بدتر کند. فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
آناستروزول میتواند به جنین آسیب بزند و در بارداری نباید مصرف شود. اگر احتمال بارداری وجود دارد، پیش از شروع درمان وضعیت بارداری و روش پیشگیری مؤثر، ترجیحاً غیرهورمونی، را با متخصص بررسی کنید و پیشگیری را تا مدتی پس از آخرین نوبت ادامه دهید. دربارهٔ ورود دارو به شیر انسان اطلاعات کافی وجود ندارد؛ شیردهی هنگام درمان و تا مدتی پس از پایان آن توصیه نمیشود.
نگهداری
دارو را در بستهٔ اصلی، در دمای معمول اتاق و دور از گرما، نور و رطوبت نگه دارید و در حمام نگذارید. آن را دور از دسترس کودکان و حیوانات خانگی قرار دهید و تاریخ انقضا و سلامت بسته را پیش از مصرف بررسی کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 1 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا آناستروزول بیشتر بعد از یائسگی تجویز میشود؟
۰۲آیا آناستروزول را باید با غذا مصرف کرد؟
۰۳آیا آناستروزول باعث پوکی استخوان میشود؟
۰۴اگر با آناستروزول درد مفصل بگیرم، چه کنم؟
۰۵آیا میتوانم همزمان با آناستروزول تاموکسیفن یا قرص ضدبارداری مصرف کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۵ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳ برند از ۲ سازنده، در گروه L02BG03. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.