آمیوانتیماب
آمیوانتیماب یک پادتن درمانی دوهدفه از داروهای ضدسرطان است که گیرندههای مهم رشد سلولی را هدف میگیرد و به مهار رشد برخی سلولهای سرطانی کمک میکند.
بیشتر برای برخی بزرگسالان مبتلا به سرطان پیشرفته یا متاستاتیک ریه از نوع سلولهای غیرکوچک با جهشهای مشخص به کار میرود. ممکن است بهتنهایی یا همراه لازرتینیب، کاربوپلاتین و پمترکسد تجویز شود.
واکنش مرتبط با انفوزیون، التهاب ریه، عوارض شدید پوستی و مشکلات چشمی از هشدارهای مهم این دارو هستند. در ترکیب با لازرتینیب، خطر لختهشدن خون نیز اهمیت دارد.
پیش از شروع درمان، نتیجه آزمایش جهش تومور، سابقه بیماری ریه یا چشم، لخته خون، حساسیت، بارداری و همه داروها و مکملها را اطلاع دهید. تنگی نفس، تورم صورت یا گلو، درد قفسه سینه، تورم یکطرفه پا یا تغییر دید نیازمند اقدام فوری است.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
آمیوانتیماب یک پادتن دوهدفه ضدسرطان است که دو گیرنده سطح سلول، یعنی گیرنده فاکتور رشد اپیدرمی و گیرنده عامل گذار مزانشیمی–اپیتلیالی، را هدف میگیرد. با مسدود کردن پیامهای رشد و کمک به فعالشدن سلولهای ایمنی، میتواند رشد و بقای سلولهای سرطانی را کاهش دهد. کاربرد اصلی آن در بزرگسالان مبتلا به سرطان پیشرفته یا متاستاتیک ریه از نوع سلولهای غیرکوچک با جهشهای مشخص است و انتخاب رژیم به آزمایش مولکولی تومور و درمانهای قبلی بستگی دارد. این دارو به شکل محلول غلیظ برای انفوزیون وریدی عرضه میشود؛ رایبروانت نام تجاری آن و قدرت فرآورده ۵۰ میلیگرم در هر میلیلیتر است.
موارد مصرف
- درمان اولیه سرطان پیشرفته یا متاستاتیک ریه از نوع سلولهای غیرکوچک با حذف اگزون ۱۹ یا جهش جایگزینی مشخص در اگزون ۲۱، همراه لازرتینیب
- درمان سرطان پیشرفته یا متاستاتیک ریه با همان جهشها، پس از پیشرفت بیماری با مهارکننده تیروزینکیناز گیرنده فاکتور رشد اپیدرمی، همراه کاربوپلاتین و پمترکسد
- درمان اولیه سرطان پیشرفته یا متاستاتیک ریه با جهش درجشونده در اگزون ۲۰، همراه کاربوپلاتین و پمترکسد
- درمان بهتنهایی سرطان پیشرفته یا متاستاتیک ریه با جهش درجشونده در اگزون ۲۰، پس از شکست درمان مبتنی بر پلاتین
روش مصرف
آمیوانتیماب پس از رقیقسازی، بهصورت انفوزیون وریدی و فقط در مرکز درمانی زیر نظر کادر درمان داده میشود. پیش از انفوزیون معمولاً داروهای ضدحساسیت، تببر و کورتیکواستروئید برای کاهش واکنشهای انفوزیونی تجویز میشود و ممکن است نوبت نخست بهصورت تقسیمشده داده شود. فاصله نوبتها و ادامه درمان بر اساس رژیم سرطان و پاسخ بدن تعیین میشود؛ غذا جذب این شکل تزریقی را تغییر نمیدهد. نوبت از دسترفته، تأخیر، کاهش مقدار یا قطع درمان را خودسرانه جبران یا تغییر ندهید.
پیش از مصرف بدانید
- پیش از شروع، باید وجود جهش مشخص تومور با آزمایش معتبر بافت یا خون تأیید شود؛ این دارو برای همه انواع سرطان ریه مناسب نیست.
- حساسیت قبلی به آمیوانتیماب، هر جزء فرآورده یا پادتنهای تزریقی را اطلاع دهید.
- سابقه بیماری بینابینی ریه، التهاب ریه، سرفه یا تنگی نفس مداوم را مطرح کنید؛ علائم تنفسی تازه نیز باید پیش از ادامه درمان بررسی شود.
- اگر سابقه لخته خون، آمبولی ریه، تورم یا درد یکطرفه پا دارید، بهویژه در صورت مصرف همزمان لازرتینیب، حتماً اطلاع دهید.
- بیماری یا جراحی چشم، خشکی چشم، مشکلات پوستی، التهاب اطراف ناخن و استفاده از لنز تماسی را با تیم درمان در میان بگذارید؛ مراقبت پیشگیرانه از پوست و ناخن ممکن است لازم شود.
- نارسایی کلیه یا کبد، بارداری یا احتمال آن، شیردهی و فهرست کامل داروها، مکملها و فرآوردههای گیاهی را پیش از درمان اعلام کنید.
عوارض احتمالی
- بثورات پوستی، جوش، خارش یا خشکی پوست
- تغییرات ناخن و التهاب اطراف ناخن
- خستگی و احساس ضعف
- تهوع یا کاهش اشتها
- یبوست
- تورم دستها و پاها یا التهاب دهان
- واکنش شدید هنگام انفوزیون، مانند لرز، گرگرفتگی، تب، تنگی نفس، خسخس، درد یا فشار قفسه سینه، افت فشار یا تورم صورت و گلو؛ فوراً به پرستار اطلاع دهید و در صورت شدت علائم فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تنگی نفس تازه یا رو به بدترشدن، سرفه خشک یا تب میتواند نشانه التهاب ریه باشد؛ همان روز به تیم درمان اطلاع دهید و در صورت دشواری تنفس فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد یا تورم یکطرفه پا، تنگی نفس ناگهانی، درد ناگهانی قفسه سینه یا سرفه خونی، بهویژه همراه لازرتینیب؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- راش گسترده یا دردناک، تاول، کندهشدن پوست، زخم پوستی یا زخم شدید دهان؛ فوراً با تیم درمان تماس بگیرید و در صورت تاول یا پوستکندهشدن به اورژانس مراجعه کنید.
- درد چشم، قرمزی، حساسیت به نور، تاری دید، کاهش دید یا احساس جسم خارجی؛ لنز تماسی را کنار بگذارید و برای ارزیابی سریع چشم اقدام کنید.
- تب و لرز مداوم، گلودرد شدید، خونریزی غیرعادی، کبودی گسترده یا ضعف شدید، بهویژه در ترکیب با شیمیدرمانی؛ همان روز با تیم درمان تماس بگیرید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مهمترین تداخل عملی، همراهی آمیوانتیماب با لازرتینیب است که خطر لختهشدن خون را افزایش میدهد و ممکن است نیاز به داروی پیشگیرانه ضدلخته داشته باشد. همراهی با کاربوپلاتین و پمترکسد میتواند احتمال افت سلولهای خونی، تهوع، خستگی، التهاب دهان و عوارض دیگر را بیشتر کند. واکسنهای زنده یا زنده تضعیفشده را در طول درمان بدون هماهنگی تیم درمان دریافت نکنید. برای خود آمیوانتیماب تداخل مستقیم شناختهشدهای با غذا یا الکل مطرح نیست، اما الکل در کنار شیمیدرمانی یا هنگام تهوع و خستگی میتواند تحمل درمان را بدتر کند؛ فهرست کامل داروها، مکملها و فرآوردههای گیاهیتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
داده انسانی کافی درباره مصرف آمیوانتیماب در بارداری وجود ندارد و بر اساس مکانیسم دارو، احتمال آسیب به جنین مطرح است؛ در بارداری فقط در صورت برتری منفعت درمان نسبت به خطر احتمالی استفاده میشود. افراد دارای امکان بارداری باید در طول درمان و تا ۳ ماه پس از آخرین نوبت از روش پیشگیری مؤثر استفاده کنند و بارداری احتمالی را فوراً اطلاع دهند. ورود دارو به شیر انسان مشخص نیست و بهدلیل احتمال عوارض جدی برای شیرخوار، معمولاً شیردهی در طول درمان و تا ۳ ماه پس از آخرین نوبت توصیه نمیشود.
نگهداری
ویال آمیوانتیماب را در یخچال، در دمای ۲ تا ۸ درجه سانتیگراد، داخل بسته اصلی و دور از نور نگهداری کنید. دارو نباید یخ بزند یا تکان داده شود؛ ویال تکمصرف است و بخش باقیمانده نباید دوباره استفاده شود. آمادهسازی و نگهداری محلول رقیقشده باید توسط مرکز درمانی انجام شود؛ تاریخ انقضا و سلامت ظاهری ویال را بررسی کنید و دارو را دور از دسترس کودکان قرار دهید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی غلیظ | 50 mg / 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا پیش از دریافت آمیوانتیماب آزمایش جهش تومور لازم است؟
۰۲آیا آمیوانتیماب همان شیمیدرمانی است؟
۰۳چرا پیش از انفوزیون آمیوانتیماب داروهای دیگری دریافت میکنم؟
۰۴در صورت ایجاد راش یا مشکل چشمی چه کنم؟
۰۵اگر نوبت انفوزیون آمیوانتیماب را از دست بدهم چه کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۲ سازنده، در گروه L01FX18. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.