الکل ۷۰٪
الکل ۷۰٪ محلولی از اتانولِ رقیقشده در آب است که برای ضدعفونیِ پوست و سطوح به کار میرود.
بیشترین کاربردِ آن ضدعفونیِ پوست پیش از تزریق یا نمونهگیریِ خون، و نیز گندزداییِ سطوح و وسایلِ پزشکی است.
این محصول فقط مصرفِ خارجی دارد و هرگز نباید خورده شود یا روی چشم، مخاط و زخمِ باز به کار رود. بهدلیلِ قابلیتِ اشتعال، آن را دور از شعله و حرارت نگهداری کنید.
اگر قرار است روی زخم، سوختگی یا پوستِ نوزاد استفاده شود، یا پس از مصرف واکنشِ پوستیِ غیرعادی یا خوردنِ تصادفی رخ دهد، با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
الکل ۷۰٪ محلولی از اتانول (Ethanol) در آب است که در گروهِ ضدعفونیکنندهها و گندزداهای موضعی قرار میگیرد. این ماده با از بینبردنِ ساختارِ پروتئینی و غشای میکروبها، آنها را غیرفعال میکند. غلظتِ ۷۰ درصد بهطور ویژه انتخاب شده است، زیرا وجودِ آب باعث میشود الکل کندتر از حالتِ خالص تبخیر شود و زمانِ کافی برای اثرگذاری روی باکتریها و بسیاری از ویروسها داشته باشد. این محصول تنها روی پوستِ سالم و سطوح کاربرد دارد و هیچ اثرِ درمانیِ خوراکی یا داخلی ندارد. در ایران با نامهایی مانندِ اتانول یا الکلِ طبی نیز شناخته میشود.
موارد مصرف
- ضدعفونیِ پوست پیش از تزریقِ عضلانی، زیرجلدی یا وریدی
- گندزداییِ پوست پیش از نمونهگیریِ خون یا سنجشِ قندِ خون با گلوکومتر
- ضدعفونیِ سطوح و ابزارهای پزشکی، مانندِ دماسنج
- ضدعفونیِ موقتِ دستها در نبودِ آب و صابون
روش مصرف
الکل ۷۰٪ فقط برای مصرفِ خارجی است و هرگز نباید خورده یا تزریق شود. برای ضدعفونیِ پوست، مقدارِ کمی از محلول را با پنبه یا گازِ استریل روی ناحیهٔ موردنظر بمالید و پیش از تزریق یا نمونهگیری اجازه دهید چند ثانیه در هوا کاملاً خشک شود؛ این کار هم اثرِ ضدمیکروبی را بیشتر میکند و هم سوزشِ محلِ تزریق را کاهش میدهد. از ریختنِ حجمِ زیاد روی پوست و تماس با چشم، مخاط یا زخمِ باز خودداری کنید. آن را در فضایی با تهویهٔ مناسب و دور از هرگونه شعله، جرقه یا وسیلهٔ گرمازا به کار ببرید، چون بخارِ آن بهسرعت آتش میگیرد. برای مواردِ خاص، مانندِ مراقبت از زخم یا کاتتر، از دستورِ مستقیمِ پزشک یا پرستارِ خود پیروی کنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
ضدعفونیِ پوست پیش از تزریقِ عضلانی، زیرجلدی یا وریدی
فقط روی پوست سالم استفاده شود؛ از تماس با زخم باز، چشم و مخاط خودداری کنید.
گندزداییِ پوست پیش از نمونهگیریِ خون یا سنجشِ قندِ خون با گلوکومتر
الکلِ باقیمانده میتواند باعث سوزش و خطای احتمالی در سنجش قند شود.
ضدعفونیِ سطوح و ابزارهای پزشکی، مانندِ دماسنج
برای سطوح و ابزارهای سازگار با الکل؛ جایگزین استریلکردن ابزارهای تهاجمی نیست و قابلاشتعال است.
ضدعفونیِ موقتِ دستها در نبودِ آب و صابون
برای دستهای آشکارا کثیف یا چرب، شستوشو با آب و صابون لازم است؛ از تماس با چشم و بلعیدن جلوگیری شود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به الکل یا محصولاتِ حاویِ آن حساسیت یا واکنشِ پوستی داشتهاید، به داروساز اطلاع دهید.
- برای استفاده روی زخمِ باز، سوختگی یا پوستِ بهشدت آسیبدیده، تنها طبقِ نظرِ پزشک اقدام کنید.
- برای نوزادان، بهویژه نوزادانِ نارس، مصرفِ آن روی پوست باید محدود و زیرِ نظرِ پزشک باشد.
- این محلول برای خوردن نیست؛ مطمئن شوید کودکان به آن دسترسی ندارند، چون خوردنِ حتی مقدارِ کم میتواند مسمومکننده باشد.
- در نزدیکیِ شعلهٔ باز، سیگارِ روشن یا منبعِ برق و گرما از آن استفاده نکنید، چون بخارش قابلِ اشتعال است.
- اگر باردار یا شیرده هستید و قصدِ مصرفِ گسترده یا مکرر دارید، پیش از استفاده با داروساز مشورت کنید.
عوارض احتمالی
- خشکیِ پوست در محلِ مصرف
- سوزش یا گزگزِ خفیف و گذرا هنگامِ مصرف
- قرمزیِ موقتِ پوست
- زبری یا پوستهپوستهشدنِ پوست در صورتِ مصرفِ مکرر
- خارشِ شدید، تاول یا تورمِ گسترده در محلِ مصرف (نشانهٔ واکنشِ حساسیتی) — مصرف را قطع کنید و به پزشک مراجعه کنید.
- سوختگی یا زخمِ پوستی، بهویژه در نوزادان یا پس از استفادهٔ طولانی و بسته — سریع به پزشک مراجعه کنید.
- پاشیدنِ محلول به چشم و بروزِ سوزش یا تاریِ دید — چشم را فوراً با آبِ فراوان بشویید و به پزشک مراجعه کنید.
- علائمِ خوردنِ تصادفی مانندِ تهوع، گیجی، خوابآلودگیِ شدید یا مشکل در تنفس — فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
الکل ۷۰٪ فقط روی پوست به کار میرود و بهطورِ معمول جذبِ قابلتوجهی وارد جریانِ خون نمیشود؛ بنابراین تداخلِ دارویی سیستمیک مانندِ داروهای خوراکی یا تزریقی ندارد. با این حال، آن را با سایر موادِ ضدعفونیکننده مانندِ سفیدکننده یا محصولاتِ حاویِ کلر مخلوط نکنید، زیرا واکنشِ شیمیایی و گازهای محرک ایجاد میشود. اگر همزمان از پماد، چسب یا محصولِ موضعیِ دیگری روی همان ناحیه از پوست استفاده میکنید، اجازه دهید پیش از استفادهٔ بعدی پوست کاملاً خشک شود. برای اطمینان، فهرستِ داروها و محصولاتی را که مصرف میکنید به داروسازِ خود بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
استفادهٔ موضعی و محدود از الکل ۷۰٪ برای ضدعفونیِ پوست در دورانِ بارداری و شیردهی معمولاً بیخطر در نظر گرفته میشود، چون جذبِ آن از پوستِ سالم بسیار اندک است. با این حال، از مصرفِ حجمِ زیاد یا مکررِ آن روی سطحِ بزرگی از بدن خودداری کنید. در دورانِ شیردهی نیز مراقب باشید محلولِ باقیمانده روی پوستِ اطرافِ سینه، پیش از تغذیهٔ نوزاد، کاملاً خشک یا پاک شده باشد. برای هر نگرانیِ خاص با پزشک یا داروسازِ خود مشورت کنید.
نگهداری
الکل ۷۰٪ را در ظرفِ دربسته و در دمای اتاق، دور از نورِ مستقیمِ آفتاب و هرگونه منبعِ حرارت، شعله یا جرقه نگهداری کنید، زیرا بسیار قابلِ اشتعال است. پس از هر بار استفاده، درِ ظرف را محکم ببندید تا از تبخیر و کاهشِ غلظتِ آن جلوگیری شود. آن را همیشه دور از دسترسِ کودکان نگهدارید و هرگز در ظرفِ بدونِ برچسب یا شبیهِ ظرفِ نوشیدنی قرار ندهید. پیش از مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| محلول | 70 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۵ برند از ۱۹ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا میتوان الکل ۷۰٪ را مستقیماً روی زخمِ باز ریخت؟
۰۲چرا الکل ۷۰٪ برای ضدعفونی مؤثرتر از الکلِ خالص یا بسیار غلیظ است؟
۰۳آیا الکل ۷۰٪ برای ضدعفونیِ دست بهجایِ شستنِ دست کافی است؟
۰۴اگر کودکی بهطورِ تصادفی مقداری الکلِ طبی بخورد، چه باید کرد؟
۰۵آیا استفاده از الکل ۷۰٪ روی پوستِ نوزاد بیخطر است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳۹ فرآوردهٔ ثبتشده، ۵ برند از ۱۹ سازنده، در گروه V03. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.