بروشور یک مرجع آموزشی است و جای پزشک را نمی‌گیرد.در موارد اورژانسی فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
بروشورمرجع فارسی بروشور دارو
بروشور دارویی · متفرقه

اتانول ۹۶٪

Alcohol 96 %
رده ATC V03شکل محلولبرند در ایران ۸
پاسخ کوتاه۴ چیزی که باید بدانید
این دارو چیست؟

اتانول ۹۶٪ که در داروخانه‌ها بیشتر با نام «الکل طبی» شناخته می‌شود، محلول ضدعفونی‌کننده (آنتی‌سپتیک) موضعی با غلظت بالای الکل اتیلیک است. هدف اصلی آن از بین بردن سریع میکروب‌های سطحی روی پوست، وسایل و سطوح است، نه درمان بیماری از راه خوراکی یا تزریقی.

بیشتر برای چه؟

بیشتر برای ضدعفونی‌کردن پوست پیش از تزریق، نمونه‌گیری خون یا سرم‌گیری، و نیز گندزدایی وسایل و سطوح پزشکی و خانگی به کار می‌رود.

نکتهٔ ایمنی مهم

این محلول فقط برای مصرف بیرونی روی پوست سالم است و هرگز نباید نوشیده شود یا روی زخم باز، چشم و غشاهای مخاطی به کار رود. چون بخار آن به‌شدت قابل‌اشتعال است، همیشه باید دور از شعله، جرقه و حرارت نگهداری و مصرف شود.

کِی با پزشک تماس بگیرید

اگر پس از تماس با پوست دچار قرمزی شدید یا سوزش غیرعادی شدید، یا این محلول به‌اشتباه بلعیده شد یا وارد چشم شد، با پزشک یا داروساز مشورت کنید یا با اورژانس تماس بگیرید.

۰۱

مواد مؤثره

مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):

Alcohol
۰۲

معرفی دارو

اتانول ۹۶٪ که در داروخانه‌های ایران بیشتر با نام‌های «الکل طبی» یا «الکل اتیلیک» شناخته می‌شود، محلولی با غلظت بالای الکل اتیلیک است و در گروه ضدعفونی‌کننده‌ها و گندزداهای موضعی (Topical Antiseptics) قرار می‌گیرد. این ماده با از هم گسستن دیوارهٔ سلولی و غیرفعال‌کردن پروتئین‌های میکروب‌ها، در عرض چند ثانیه بخش بزرگی از باکتری‌ها و برخی ویروس‌ها را روی سطوح و پوست از بین می‌برد. کاربرد اصلی آن ضدعفونی‌کردن پوست پیش از تزریق یا نمونه‌گیری خون و گندزدایی وسایل و سطوح در منزل و مراکز درمانی است. برخلاف بیشتر داروها، این فرآورده خوراکی یا تزریقی نیست و تنها به‌صورت موضعی و بهداشتی روی پوست سالم یا سطوح به کار می‌رود.

۰۳

موارد مصرف

  • ضدعفونی‌کردن پوست پیش از تزریق، سرم‌گیری یا نمونه‌گیری خون
  • گندزدایی وسایل پزشکی مانند ترمومتر، قیچی و پنس
  • ضدعفونی‌کردن سطوح و وسایل در منزل، مطب و مراکز درمانی
  • پاک‌سازی پوست اطراف محل پانسمان (نه روی زخم باز)
  • تهیهٔ برخی محلول‌های ضدعفونی‌کنندهٔ دست بر پایهٔ الکل
۰۴

روش مصرف

این محلول فقط برای مصرف بیرونی است و هرگز نباید نوشیده شود. برای ضدعفونی‌کردن پوست، مقدار کمی از آن را با یک تکه پنبه یا گاز روی ناحیهٔ موردنظر بمالید و بگذارید خودبه‌خود خشک شود؛ چون بخار آن به‌شدت قابل‌اشتعال است، حتماً در فضایی با تهویهٔ مناسب و دور از هر شعله، جرقه یا وسیلهٔ برقی داغ استفاده کنید. از تماس مستقیم با زخم باز، چشم، داخل بینی یا دهان و سایر غشاهای مخاطی خودداری کنید، چون می‌تواند بافت را بسوزاند و سوزش شدیدی ایجاد کند. برای گندزدایی وسایل و سطوح نیز دستورالعمل روی بسته‌بندی یا توصیهٔ داروساز را دنبال کنید و پس از هر بار مصرف، در ظرف را بلافاصله محکم ببندید.

مقدار و زمان مصرف را فقط از نسخه، بروشور رسمی و داروساز بگیرید؛ این متن جای دستور مصرف نیست.
۰۵

دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری

مقادیرِ زیر عمومی و نمونه‌اند؛ دوزِ دقیق را پزشک بر پایهٔ سن، وزن، شدتِ بیماری و وضعیتِ کبد و کلیه تعیین می‌کند — خوددرمانی نکنید.

ضدعفونی پوست پیش از تزریق، سرم‌گیری یا نمونه‌گیری خون

بزرگسالانمقدار کافی محلول را طبق دستور فرآورده و در غلظت مناسب روی پوست سالم محل بمالید؛ پیش از انجام کار، صبر کنید محل کاملاً خشک شود؛ برای هر نوبت اقدام معمولاً یک‌بار.
کودکانهمان روش با مقدار کافی برای پوشاندن پوست سالم محل؛ در نوزادان و خردسالان فقط از فرآوردهٔ مناسب سن و زیر نظارت بزرگسال استفاده شود.

روی زخم باز، مخاط یا چشم استفاده نشود. محل باید پیش از ورود سوزن کاملاً خشک باشد و فرآورده از شعله دور نگه داشته شود.

گندزدایی وسایل پزشکی مانند دماسنج، قیچی و پنس

بزرگسالانپس از پاک‌سازی وسیله، مقدار کافی محلول با غلظت مناسب را برای خیس‌کردن کامل همهٔ سطوح به‌کار ببرید و زمان تماس درج‌شده روی برچسب را رعایت کنید؛ سپس اجازه دهید خشک شود.

برای وسایل کوچک و سازگار با الکل مناسب است؛ استریل‌سازی کامل یا از بین بردن اسپورها را تضمین نمی‌کند و ممکن است به برخی پلاستیک‌ها و لاستیک‌ها آسیب بزند.

ضدعفونی سطوح و وسایل در منزل، مطب و مراکز درمانی

بزرگسالانپس از پاک‌کردن آلودگی قابل‌مشاهده، مقدار کافی محلول با غلظت مناسب را برای مرطوب‌کردن کامل سطح استفاده کنید و تا پایان زمان تماس درج‌شده روی برچسب، سطح را مرطوب نگه دارید؛ سپس اجازه دهید خشک شود.

برای سطوح بزرگ مناسب نیست، چون سریع تبخیر می‌شود؛ روی مواد ناسازگار استفاده نشود و از شعله و منابع گرما دور نگه داشته شود.

پاک‌سازی پوست اطراف محل پانسمان

بزرگسالانهنگام تعویض پانسمان، مقدار کافی محلول را فقط روی پوست سالم اطراف محل بمالید و پیش از قرار دادن پانسمان، اجازه دهید کاملاً خشک شود.
کودکانهمان روش با کمترین مقدار لازم برای پوشاندن پوست سالم اطراف محل؛ در نوزادان و خردسالان فقط از فرآوردهٔ مناسب سن و زیر نظارت بزرگسال استفاده شود.

روی زخم باز، بافت آسیب‌دیده، مخاط یا زیر پانسمان بسته استفاده نشود؛ در صورت سوزش یا قرمزی، مصرف را قطع کنید.

تهیهٔ محلول‌های ضدعفونی‌کنندهٔ دست بر پایهٔ الکل

بزرگسالاناتانول ۹۶ درصد را فقط طبق فرمول استاندارد و با رقیق‌سازی دقیق به محلول نهایی تبدیل کنید؛ از محلول نهایی به مقدار کافی برای پوشاندن همهٔ سطوح دست استفاده کنید و تا خشک‌شدن کامل مالش دهید.
کودکانفقط از محلول نهاییِ مناسب و آماده، با مقدار کافی برای پوشاندن همهٔ سطوح دست و زیر نظارت بزرگسال استفاده شود؛ از بلع جلوگیری کنید.

محلول ۹۶ درصد را بدون رقیق‌سازی و فرمول مناسب مستقیماً روی دست مصرف نکنید. در صورت کثیفی واضح یا چربی دست‌ها، شست‌وشو با آب و صابون ترجیح دارد.

تنظیم دوز: در مصرف موضعی معمول روی پوست سالم یا وسایل، تنظیم دوز بر اساس نارسایی کلیه، نارسایی کبدی یا سالمندی معمولاً لازم نیست و حداکثر مقدار روزانهٔ ثابتی ندارد؛ بااین‌حال مقدار و دفعات دقیق باید بر اساس سطح موردنظر، سن و وضعیت پوست، طبق برچسب فرآورده و نظر پزشک تعیین شود، به‌ویژه در کودکان، استفاده روی سطوح وسیع یا پوست آسیب‌دیده.
۰۶

پیش از مصرف بدانید

  • اگر پیش‌تر به الکل یا هر یک از اجزای این محلول واکنش حساسیتی نشان داده‌اید، پیش از استفاده به داروساز بگویید.
  • اگر پوست حساس، اگزما یا هر بیماری پوستی زمینه‌ای دارید، پیش از استفادهٔ مکرر با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
  • روی پوست آسیب‌دیده، ترک‌خورده، سوخته یا زخم باز از این محلول استفاده نکنید.
  • اگر هم‌زمان از سایر محلول‌ها یا پمادهای ضدعفونی‌کننده روی همان ناحیه استفاده می‌کنید، به داروساز اطلاع دهید.
  • برای نوزادان و کودکان خردسال با احتیاط بیشتر و تنها طبق توصیهٔ پزشک استفاده شود، چون جذب پوستی آنها بیشتر است.
  • آن را دور از دسترس کودکان و در فاصلهٔ ایمن از هرگونه شعله، جرقه یا منبع حرارت نگه دارید.
۰۷

عوارض احتمالی

شایع و معمولاً بی‌خطر
  • سوزش یا گزگز خفیف و گذرا هنگام مالیدن روی پوست، به‌ویژه پوست خراش‌خورده
  • خشکی و کشیدگی پوست در صورت استفادهٔ مکرر
  • قرمزی خفیف و موقت در محل مصرف
  • احساس خنکی گذرا بلافاصله پس از استعمال
مهم — زودتر به پزشک بگویید
  • واکنش آلرژیک شدید مانند کهیر گسترده، تورم صورت یا لب‌ها و تنگی نفس (نادر) — در صورت بروز، فوراً به اورژانس مراجعه کنید
  • سوختگی شیمیایی، تاول یا پوسته‌پوسته‌شدن شدید پوست، به‌ویژه در تماس طولانی یا زیر پانسمان بسته — مصرف را قطع کنید و به پزشک مراجعه کنید
  • ورود محلول به چشم همراه با سوزش و قرمزی شدید — چشم را فوراً با آب فراوان بشویید و به پزشک مراجعه کنید
  • علائم مسمومیت مانند خواب‌آلودگی غیرعادی، گیجی یا تنفس ضعیف پس از بلعیدن تصادفی یا جذب گستردهٔ پوستی، به‌ویژه در نوزادان — با اورژانس تماس بگیرید

در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.

۰۸

تداخل‌های دارویی

اتانول موضعی معمولاً تداخل دارویی جدی از راه پوست ایجاد نمی‌کند، اما بهتر است هم‌زمان با سایر ضدعفونی‌کننده‌های حاوی ید یا کلرهگزیدین روی یک ناحیه مخلوط نشود، مگر با توصیهٔ پزشک، چون ممکن است اثر گندزدایی تغییر کند یا پوست تحریک شود. در محیط‌هایی که از اکسیژن یا دستگاه‌های الکتروکوتر استفاده می‌شود، بخار الکل خطر آتش‌سوزی دارد و باید پیش از هر اقدام پزشکی کاملاً خشک شود. اگر به‌اشتباه بلعیده شود، می‌تواند با داروهای آرام‌بخش، خواب‌آور یا سایر داروهای اثرگذار بر مغز و اعصاب تداخل ایجاد کند؛ در چنین شرایطی فهرست کامل داروها و مکمل‌هایتان را به پزشک و داروساز بگویید.

فهرست کاملِ داروها، مکمل‌ها و غذاهای مصرفی‌تان را به پزشک و داروساز بگویید تا تداخل بررسی شود.
۰۹

بارداری و شیردهی

بارداری و شیردهی

مصرف موضعی و محدود این محلول روی پوست سالم، در دوران بارداری و شیردهی، جذب سیستمیک قابل‌توجهی ندارد و در حد ضدعفونی‌کردن نقطه‌ای پوست معمولاً بی‌خطر در نظر گرفته می‌شود. با این حال بهتر است از کاربرد روی سطح وسیعی از بدن یا استفادهٔ مکرر و طولانی‌مدت خودداری شود، و مصرف خوراکی الکل در هر شکل، در این دوران به‌هیچ‌وجه توصیه نمی‌شود. پیش از استفادهٔ منظم در دوران بارداری یا شیردهی، با پزشک یا داروساز مشورت کنید.

۱۰

نگهداری

این محلول را در ظرف دربسته و در دمای اتاق، دور از نور مستقیم آفتاب نگهداری کنید. چون بسیار قابل‌اشتعال است، آن را به‌کلی دور از شعله، جرقه، سیگار روشن و وسایل برقی داغ نگه دارید و در آشپزخانه یا نزدیک اجاق نگهداری نکنید. در ظرف را همیشه محکم ببندید تا الکل تبخیر نشود و آن را دور از دسترس کودکان قرار دهید. تاریخ انقضای درج‌شده روی بسته‌بندی را بررسی کنید و اگر رنگ یا بوی محلول غیرعادی به نظر رسید، از مصرف آن خودداری کنید.

۱۱

شکل‌ها و دوزهای ثبت‌شده

شکل داروییدوز / قدرت ثبت‌شده
محلول96 %
۱۲

برندها و فرآورده‌های موجود در ایران

۸ برند از ۲۹ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.

برند تجاریسازندهشکل
اتانول 96 ETHANOL 96
12 BOTTLE in 1 CARTON
اتحاد شیمی اراک
محلول
اتانول 96 درصد ETHANOL 96%
2.5 in 1 BOTTLE · 1 LITER in 1 BOTTLE
اتحاد شیمی اراک
محلول
اتانول ETHANOL
1 LITER in 1 BOTTLE
الکل سازی طبی و صنعتی گلریز
محلول
اتانول ETHANOL
1000 MILLILITER in 1 BOTTLE · 2500 MILLILITER in 1 BOTTLE · 1 LITER in 1 BOTTLE
الکل طبی آذربایجان
محلول
اتانول 96% ETHANOL 96%
2500 MILLILITER in 1 BOTTLE
الکل طبی آذربایجان
محلول
اتانول ETHANOL
1 LITER in 1 BOTTLE
الین الکل کاسپین
محلول
الکل اتیلیک طبی 96 درجه ETHANOL(C2H5OH)96%
1000 LITER in 1 GALLON
انیر مونگولیا کرواب بیو تکنولوژی
محلول
اتانول 96 درصد ETHANOL 96%
250 LITER in 1 DRUM
بازرگانی بین الملل به پخش
محلول
اتانول ETHANOL
1 LITER in 1 BOTTLE · 2.5 LITER in 1 BOTTLE
تقطیر خراسان
محلول
اتانول ETHANOL
1 LITER in 1 BOTTLE
تولیدی الکل و مواد غذایی بیدستان
محلول
اتانول ETHANOL
1 LITER in 1 BOTTLE · 2.5 LITER in 1 BOTTLE
تولیدی الکل و مواد غذایی ویسیان خرم آباد
محلول
اتانول ETHANOL
1 LITER in 1 BOTTLE
تولیدی جهان خرما گروه دویست وچهل
محلول
اتانول 96 درصد ETHANOL 96%
5000 LITER in 1 TANK
تولیدی زکریا جهرم
محلول
الکل اتیلیک ETHYL ALCOHOL
1 LITER in 1 BOTTLE
تولیدی زکریا جهرم
محلول
الکل طبی 96 درجه ALCOHOL 96
1 LITER in 1 BOTTLE · 2.5 LITER in 1 BOTTLE
جنوب اتانول
محلول
اتانول ETHANOL
1 LITER in 1 BOTTLE
جهان الکل طب اراک
محلول
اتانول ETHANOL
1 LITER in 1 BOTTLE · 2.5 LITER in 1 BOTTLE · 5 LITER in 1 DRUM
خمیرمایه و الکل رازی
محلول
اتانول ETHANOL
1 LITER in 1 BOTTLE · 2.5 LITER in 1 BOTTLE
زیست فرآورده سپاهان
محلول
اتانول ETHANOL
1 LITER in 1 BOTTLE
سیصد و سی و چهار فرآورده های یاسوج
محلول
اتانول ETHANOL
1 LITER in 1 BOTTLE · 2.5 LITER in 1 BOTTLE
سیمین تاک
محلول
اتانول ETHANOL
1 LITER in 1 BOTTLE
شماره 1 خرمشهر
محلول
اتانول 96 درصد 2/5 لیتری ETHANOL 96 %
4 BOTTLE in 1 CARTON
شماره 1 خرمشهر
محلول
اتانول ETHANOL
1000 MILLILITER in 1 BOTTLE · 2500 MILLILITER in 1 BOTTLE
شیمیایی سینا فریمان
محلول
اتانول ETHANOL
1 LITER in 1 BOTTLE
صنایع بیولوژیکی سرهنگ شهید رسولی تعاونی ایثارگران ششصد و نود شش خرم آباد
محلول
اتانول ETHANOL
2.5 LITER in 1 BOTTLE · 1 LITER in 1 BOTTLE
صنایع شیمیائی اتانول غدیر
محلول
اتانول ETHANOL
2.5 LITER in 1 BOTTLE · 1 LITER in 1 BOTTLE
صنایع شیمیائی داروئی هامون طب مرکزی
محلول
اتانول ETHANOL
1 LITER in 1 BOTTLE
فرآورده های طبی الکلی نیک نامان ارگ
محلول
الکل اتیلیک طبی MEDICAL ETHYL ALCOHOL
1 LITER in 1 BOTTLE
فرآورده های طبی الکلی نیک نامان ارگ
محلول
اتانول 96 درصد ETHANOL 96%
1 LITER in 1 BOTTLE
فن آوری زیستی رازی
محلول
اتانول ETHANOL
1 LITER in 1 BOTTLE · 2.5 LITER in 1 BOTTLE
لیان فیدار کیا
محلول
اتانول ETHANOL
1 LITER in 1 BOTTLE · 2.5 LITER in 1 BOTTLE
نگین فام طب
محلول
اتانول ETHANOL
1 LITER in 1 BOTTLE · 2.5 LITER in 1 BOTTLE
پارس الکل
محلول
اتانول ETHANOL
1 LITER in 1 BOTTLE · 2.5 LITER in 1 BOTTLE
کیمیا الکل زنجان
محلول
اتانول ETHANOL
1 LITER in 1 BOTTLE
کیمیا گران بدره
محلول
۱۳

پرسش‌های پرتکرار

۰۱آیا می‌توان اتانول ۹۶٪ را مستقیم روی زخم باز ریخت؟
توصیه نمی‌شود؛ الکل با این غلظت بالا می‌تواند به بافت تازه و سلول‌های در حال ترمیم آسیب برساند و سوزش شدیدی ایجاد کند. برای ضدعفونی‌کردن اطراف زخم بهتر است از محلول‌های مناسب‌تر و به‌توصیهٔ پزشک یا داروساز استفاده شود.
۰۲چرا گاهی اتانول ۹۶٪ را با آب رقیق می‌کنند؟
غلظت‌هایی در حدود ۷۰٪ معمولاً برای ضدعفونی سطحی و پوستی اثر میکروب‌کشی بهتری نسبت به الکل بسیار غلیظ دارند، چون آب باقی‌مانده به نفوذ بهتر در دیوارهٔ میکروب کمک می‌کند. رقیق‌سازی صحیح را طبق دستور روی بسته‌بندی یا توصیهٔ داروساز انجام دهید.
۰۳آیا مالیدن الکل روی بدن کودک برای پایین‌آوردن تب مناسب است؟
خیر، این روش امروزه توصیه نمی‌شود، چون الکل می‌تواند از راه پوست کودکان، به‌ویژه نوزادان، جذب شود و خطرناک باشد. برای کنترل تب کودک، به‌جای مالیدن الکل، با پزشک مشورت کنید.
۰۴آیا اتانول ۹۶٪ برای ضدعفونی دست هم مناسب است؟
محلول‌های الکلی ضدعفونی‌کنندهٔ دست معمولاً بر پایهٔ همین نوع الکل ساخته می‌شوند، اما فرآوردهٔ خالص ۹۶٪ باید طبق فرمول استاندارد رقیق شود. استفادهٔ مستقیم و مکرر از فرآوردهٔ خالص روی دست می‌تواند باعث خشکی و تحریک پوست شود.
۰۵نگهداری الکل طبی در خانه چه خطری دارد؟
بخار الکل بسیار قابل‌اشتعال است و در نزدیکی شعله، سیگار یا جرقه می‌تواند آتش بگیرد. بلعیدن تصادفی آن، به‌ویژه توسط کودکان، نیز بسیار خطرناک است، پس همیشه آن را دربسته و دور از دسترس کودکان نگه دارید.

این‌جا جای نسخهٔ پزشک را نمی‌گیرد

اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.

بروشورِ رسمیِ داخل جعبهٔ دارو را هم بخوانید و نگه دارید.

منبع و بازبینی

این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۵۶ فرآوردهٔ ثبت‌شده، ۸ برند از ۲۹ سازنده، در گروه V03. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.

بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶

نام‌های تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست می‌شوند.