زولبتوکسیماب
زولبتوکسیماب یک پادتن مونوکلونال ضدسرطان است که کلاودین ۱۸٫۲ را روی برخی سلولهای توموری هدف میگیرد و به دستگاه ایمنی برای از بین بردن آنها کمک میکند.
همراه شیمیدرمانی برای درمان اولیهٔ بزرگسالان مبتلا به سرطان غدهایِ موضعیِ پیشرفته و غیرقابل برداشت یا گسترشیافتهٔ معده یا محل اتصال معده به مری بهکار میرود؛ تومور باید کلاودین ۱۸٫۲ مثبت و اچایآر۲ منفی باشد.
تهوع و استفراغ با این دارو شایع و گاهی شدید است؛ معمولاً پیش از انفوزیون داروی ضدتهوع داده میشود. واکنش حساسیتی یا مربوط به انفوزیون نیز ممکن است در حین یا پس از تزریق رخ دهد و باید فوراً گزارش شود.
اگر پیش از نوبت درمان تهوع یا استفراغ دارید، یا سابقهٔ حساسیت شدید، بیماری مهم کلیه یا کبد، بارداری، احتمال بارداری یا شیردهی دارید، پیش از تزریق اطلاع دهید. تنگی نفس، تورم صورت یا گلو، غش یا استفراغ مداوم پس از تزریق نیازمند ارزیابی فوری است.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
زولبتوکسیماب، که در ایران با نام تجاری ویلوی شناخته میشود، در گروه پادتنهای مونوکلونال ضدسرطان قرار دارد. این دارو به پروتئین کلاودین ۱۸٫۲ روی سطح برخی سلولهای سرطان معده و محل اتصال معده به مری متصل میشود و با فعالکردن بخشهایی از دستگاه ایمنی به از بین رفتن سلولهای دارای این نشانگر کمک میکند. کاربرد آن، همراه شیمیدرمانی حاوی فلوروپیریمیدین و پلاتین، برای بزرگسالان دارای سرطان غدهایِ پیشرفته و غیرقابل برداشت یا گسترشیافته است؛ در این بیماران تومور باید کلاودین ۱۸٫۲ مثبت و اچایآر۲ منفی باشد.
موارد مصرف
- سرطان غدهایِ معده با بیماریِ موضعیِ پیشرفته و غیرقابل برداشت با جراحی، در تومورهای کلاودین ۱۸٫۲ مثبت و اچایآر۲ منفی
- سرطان غدهایِ گسترشیافتهٔ معده، با کلاودین ۱۸٫۲ مثبت و اچایآر۲ منفی
- سرطان غدهایِ محل اتصال معده به مری در مرحلهٔ موضعیِ پیشرفته و غیرقابل برداشت یا گسترشیافته، با کلاودین ۱۸٫۲ مثبت و اچایآر۲ منفی
- درمان اولیهٔ این سرطانها همراه شیمیدرمانیِ حاوی فلوروپیریمیدین و پلاتین
روش مصرف
زولبتوکسیماب فقط در مرکز درمانی و بهصورت انفوزیون وریدی تجویز میشود؛ مصرف خوراکی، تزریق عضلانی یا تزریق سریع وریدی برای آن نیست. چون دارو وریدی است، زمان تزریق آن به غذا وابسته نیست. پیش از هر نوبت معمولاً داروهای ضدتهوع داده میشود و در حین انفوزیون و مدتی پس از آن از نظر واکنش حساسیتی، واکنش مربوط به تزریق، تهوع و استفراغ پایش میشوید. فاصلهٔ نوبتها و مدت درمان بر اساس شیمیدرمانیِ همراه و نظر متخصص سرطان تعیین میشود؛ اگر نوبتی به تعویق افتاد، خودسرانه آن را جبران نکنید و با مرکز درمانی هماهنگ کنید.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت شدید به زولبتوکسیماب، پادتنهای درمانی یا مواد تشکیلدهنده، بهویژه واکنش قبلی هنگام تزریق.
- تهوع یا استفراغ فعلی؛ اگر این علائم پیش از نوبت درمان وجود داشته باشد، ممکن است تا کنترل آن، تزریق به تعویق بیفتد.
- نتیجهٔ آزمایش بافت تومور برای کلاودین ۱۸٫۲ و اچایآر۲؛ انتخاب بیمار برای این درمان بر اساس این نشانگرها انجام میشود.
- همهٔ داروهای نسخهای و بدون نسخه، داروهای ضدسرطان و ضدتهوع، ویتامینها، مکملها و فرآوردههای گیاهی.
- بارداری، احتمال یا قصد بارداری و شیردهی؛ همراهی با شیمیدرمانی ممکن است به آزمایش بارداری و پیشگیری مؤثر نیاز داشته باشد.
- نارسایی شدید کلیه یا بیماری شدید کبدی را اطلاع دهید؛ دربارهٔ مصرف در این شرایط دادهٔ محدود وجود دارد. ایمنی و اثربخشی زولبتوکسیماب در کودکان نیز تثبیت نشده است.
عوارض احتمالی
- تهوع، بهویژه در چرخهٔ نخست درمان
- استفراغ
- کاهش اشتها
- خستگی یا احساس ناخوشی
- درد قسمت بالای شکم، اسهال یا یبوست
- کاهش وزن یا ورم دستها و پاها
- کهیر گسترده، خسخس، تنگی نفس، تنگی گلو یا تغییر صدا، تورم صورت یا گلو، سرگیجهٔ شدید یا غش هنگام یا پس از انفوزیون: فوراً به کادر درمان اطلاع دهید؛ اگر پس از ترک مرکز رخ داد، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد یا فشار قفسهٔ سینه، سرفهٔ مداوم، تب، لرز، افزایش ناگهانی بزاق، درد شکم یا کمردرد هنگام تزریق: ممکن است واکنش مربوط به انفوزیون باشد؛ فوراً به کادر درمان خبر دهید.
- تهوع یا استفراغ مداوم یا شدید، ناتوانی در نوشیدن مایعات، ادرار کم، سرگیجه یا ضعف شدید: همان روز با تیم درمان تماس بگیرید؛ ممکن است به داروی ضدتهوع و مایعدرمانی نیاز باشد.
- تب و لرز یا نشانههای عفونت در دورهٔ شیمیدرمانی، بهویژه همراه حال عمومی بد: فوراً با تیم درمان تماس بگیرید و برای ارزیابی فوری اقدام کنید.
- استفراغ خونی، مدفوع سیاه، خونریزی یا کبودی غیرمعمول، درد شدید شکم یا تنگی نفس ناگهانی: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
برای خود زولبتوکسیماب، تداخل مستقیم مهمی با غذا یا الکل گزارش نشده است؛ تداخل مهم شناختهشدهای با بسیاری از داروها نیز انتظار نمیرود، اما بررسی کامل همهٔ ترکیبها محدود است. چون این دارو همراه شیمیدرمانی و داروهای پیشگیری از تهوع داده میشود، تداخلها و محدودیتهای درمانهای همراه باید جداگانه بررسی شود. فهرست کامل داروها، ویتامینها، مکملها و فرآوردههای گیاهیتان را به پزشک و داروساز بگویید و هیچ دارویی را بدون هماهنگی شروع یا قطع نکنید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات انسانی دربارهٔ مصرف زولبتوکسیماب در بارداری کافی نیست؛ بنابراین در صورت بارداری یا احتمال آن، پزشک فقط با سنجش سود و خطر دربارهٔ ادامهٔ درمان تصمیم میگیرد. چون این دارو همراه شیمیدرمانی استفاده میشود، پیشگیری مؤثر از بارداری و بررسی بارداری ممکن است لازم باشد. ورود دارو به شیر انسان و اثر آن بر شیرخوار مشخص نیست؛ شیردهی در طول درمان و تا ۸ ماه پس از آخرین نوبت توصیه نمیشود.
نگهداری
ویال پودر لیوفیلیزهٔ بازنشده باید در یخچال، در دمای ۲ تا ۸ درجهٔ سانتیگراد، داخل جعبهٔ اصلی و دور از نور نگهداری شود؛ آن را یخ نزنید و تکان ندهید. این دارو معمولاً در مرکز درمانی آماده و تزریق میشود و محلول آمادهشده نباید برای نگهداری خانگی باقی بماند. تاریخ انقضا و سلامت بسته را بررسی کنید و دارو را دور از دسترس کودکان قرار دهید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی لیوفیلیزه برای محلول | 100 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا زولبتوکسیماب برای همهٔ بیماران مبتلا به سرطان معده مناسب است؟
۰۲چرا آزمایش کلاودین ۱۸٫۲ و اچایآر۲ لازم است؟
۰۳آیا زولبتوکسیماب را میتوان در خانه یا بهصورت تزریق سریع دریافت کرد؟
۰۴اگر با وجود داروی ضدتهوع، باز هم استفراغ کنم چه کنم؟
۰۵آیا در زمان درمان با زولبتوکسیماب میتوان باردار شد یا شیردهی کرد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه L01FX. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.