زینک سولفات
زینک سولفات یک مکمل معدنی است که روی (زینک) موردنیاز بدن را تأمین میکند و برای پیشگیری یا درمان کمبود روی مصرف میشود.
بیشتر برای درمان کمبود روی، کمک به بهبود زخم، تقویت سیستم ایمنی و کوتاهکردن دورهٔ اسهال در کودکان استفاده میشود.
مصرف آن با معدهٔ خالی ممکن است ناراحتی گوارشی ایجاد کند و مصرف طولانیمدت و بدون نظر پزشک میتواند به کمبود مس در بدن منجر شود.
در صورت بروز استفراغ شدید، درد شدید شکم یا نشانههای حساسیتی مانند کهیر و تورم صورت، هرچه سریعتر به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
زینک سولفات نمکی از روی، عنصر معدنی ضروری بدن، است که بهصورت خوراکی برای جبران کمبود این عنصر مصرف میشود. روی در عملکرد سیستم ایمنی، بهبود زخم، رشد سلولها و حس چشایی و بویایی نقش کلیدی دارد و کمبود آن میتواند این عملکردها را مختل کند. این دارو در ردهٔ داروهای گوارش و سوختوساز و بهطور مشخص در گروه مکملهای معدنی روی طبقهبندی میشود. از آنجا که بدن روی را به مقدار زیاد ذخیره نمیکند، دریافت منظم آن از راه غذا یا مکمل برای حفظ عملکرد طبیعی سلولها اهمیت دارد. مصرف زینک سولفات بهعنوان دارو باید طبق تشخیص و نظر پزشک یا داروساز باشد، نه بهصورت خودسرانه.
موارد مصرف
- درمان و پیشگیری از کمبود روی ناشی از رژیم غذایی نامناسب یا سوءجذب
- کمکدرمان اسهال حاد، بهویژه در کودکان، همراه با محلولهای خوراکی جبران آب و الکترولیت
- کمک به بهبود زخمها در افرادی که دچار کمبود روی هستند
- بهبود اختلالهای حس چشایی و بویایی ناشی از کمبود روی
- حمایت از عملکرد سیستم ایمنی در افراد دارای کمبود روی یا عفونتهای مکرر
- کمک به رشد طبیعی کودکان در موارد کمبود روی
روش مصرف
کپسول زینک سولفات معمولاً بهصورت خوراکی و ترجیحاً با معدهٔ خالی مصرف میشود تا جذب آن بهتر باشد؛ اما اگر باعث ناراحتی معده یا حالت تهوع شود، پزشک یا داروساز ممکن است مصرف همراه با کمی غذا را توصیه کند. بهتر است این دارو را با فاصلهٔ زمانی مشخصی از مکملهای آهن و کلسیم، لبنیات و برخی داروهای دیگر مصرف کنید تا جذب آن کم نشود. دوز، دفعات و مدت مصرف باید دقیقاً طبق نسخه و توصیهٔ پزشک باشد و برای ادامه یا قطع مصرف طولانیمدت، حتماً با پزشک مشورت کنید، زیرا مصرف بیرویه و طولانیمدت آن میتواند تعادل مواد معدنی بدن را برهم بزند.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
درمان یا پیشگیری از کمبود روی ناشی از رژیم غذایی نامناسب یا سوءجذب
کپسول را یک ساعت پیش از غذا یا دو ساعت پس از غذا با آب ببلعید؛ مصرف طولانی پس از رفع کمبود میتواند موجب کمبود مس شود. کپسول ۲۲۰ میلیگرمی برای کودکان کمسن مناسب اندازهگیری دوز نیست.
کمک به ترمیم زخم در افراد دچار کمبود روی
در افراد بدون کمبود روی، مصرف روتین برای ترمیم زخم رژیم استانداردی ندارد و علت تأخیر ترمیم باید جداگانه بررسی شود.
اختلال حس چشایی یا بویایی ناشی از کمبود روی
اصلاح کمبود، درمان اصلی است؛ اگر اختلال ناشی از کمبود روی نباشد، افزایش دوز سودی ندارد.
کاهش عملکرد سیستم ایمنی در افراد دچار کمبود روی
برای پیشگیری یا درمان عفونتهای مکرر در فردی که کمبود روی ندارد، رژیم استانداردی وجود ندارد.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به روی یا هر یک از اجزای این دارو حساسیت نشان دادهاید، پیش از مصرف به پزشک یا داروساز بگویید.
- بیماری کلیوی یا هرگونه اختلال در دفع مواد معدنی بدن را با پزشک در میان بگذارید.
- در صورت داشتن کمبود مس یا بیماریهای مرتبط با مس، مانند بیماری ویلسون، پزشک را مطلع کنید.
- فهرست همهٔ داروها، مکملها و ویتامینهای مصرفیتان، بهویژه آهن، کلسیم و آنتیبیوتیکها، را به پزشک یا داروساز نشان دهید.
- در دوران بارداری، در صورت قصد بارداری، یا در دوران شیردهی، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید.
- اگر سابقهٔ زخم معده یا مشکلات گوارشی حساس دارید، پیش از مصرف با پزشک هماهنگ کنید.
عوارض احتمالی
- حالت تهوع یا ناراحتی معده
- درد یا گرفتگی خفیف شکم
- طعم فلزی در دهان
- اسهال یا یبوست خفیف
- سردرد خفیف
- نشانههای واکنش آلرژیک شدید مانند کهیر، خارش گسترده، تورم صورت یا لبها و دشواری در تنفس؛ در صورت بروز فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
- استفراغ شدید و مکرر یا درد شدید شکم که میتواند نشانهٔ مصرف بیشازحد باشد؛ در این حالت فوراً به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید.
- نشانههای احتمالی کمبود مس در پی مصرف طولانیمدت، مانند خستگی غیرعادی، رنگپریدگی یا بیحسی و ضعف دست و پا؛ در صورت مشاهده به پزشک مراجعه کنید.
- سرگیجهٔ شدید یا گیجی غیرعادی پس از مصرف؛ در این صورت مصرف را متوقف کرده و به پزشک اطلاع دهید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
زینک سولفات ممکن است جذب برخی آنتیبیوتیکها مانند تتراسایکلینها و کینولونها (مانند سیپروفلوکساسین) را کاهش دهد؛ به همین دلیل معمولاً باید با فاصلهٔ زمانی از آنها مصرف شود. مصرف همزمان با مکملهای آهن یا کلسیم، لبنیات و غذاهای پرفیبر نیز میتواند جذب روی را کم کند. مصرف طولانیمدت و با مقدار زیاد زینک سولفات ممکن است جذب مس در بدن را کاهش دهد و بهمرور نشانههای کمبود مس ایجاد کند. فهرست کامل داروها، مکملها و ویتامینهای مصرفی خود را به پزشک و داروساز بگویید تا بهترین زمانبندی مصرف برایتان تعیین شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
روی از مواد معدنی ضروری برای رشد جنین و شیرخوار است و نیاز بدن به آن در دوران بارداری و شیردهی معمولاً افزایش مییابد. با این حال، مصرف مکمل زینک سولفات در این دوران باید فقط با صلاحدید پزشک باشد، زیرا نیاز واقعی هر فرد متفاوت است و مصرف بیرویه یا همزمان با سایر مکملها میتواند مناسب نباشد. پیش از هرگونه مصرف در دوران بارداری یا شیردهی، حتماً با پزشک مشورت کنید.
نگهداری
این دارو را در دمای اتاق و دور از رطوبت، نور مستقیم آفتاب و گرمای زیاد نگهداری کنید. آن را در بستهٔ اصلی و دور از دسترس و دید کودکان قرار دهید. پیش از مصرف، تاریخ انقضا را بررسی کنید و در صورت تغییر رنگ یا ظاهر کپسول یا سررسید شدن تاریخ مصرف، از آن استفاده نکنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| کپسول | 220 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا زینک سولفات را باید با معدهٔ خالی مصرف کرد؟
۰۲آیا مصرف طولانیمدت زینک سولفات بیخطر است؟
۰۳آیا زینک سولفات با آهن یا کلسیم تداخل دارد؟
۰۴چه زمانی باید به فکر کمبود روی باشم؟
۰۵آیا زینک سولفات برای سرماخوردگی مؤثر است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳ برند از ۲ سازنده، در گروه A12CB01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.