وزوریتاید
وزوریتاید دارویی تزریقی و آنالوگِ مهندسیشدهٔ پپتیدِ ناتریورتیکِ نوع C (CNP) است که بهطورِ هدفمند مسیرِ مولکولیِ مسئولِ کوتاهیِ قد در آکندروپلازی را متعادل میکند.
مهمترین و در واقع تنها کاربردِ تأییدشدهٔ وزوریتاید، افزایشِ سرعتِ رشدِ قد در کودکان و نوجوانانِ مبتلا به آکندروپلازی است، در دورانی که صفحاتِ رشدِ استخوانیشان هنوز باز است.
شایعترین نگرانیِ ایمنی، افتِ گذرایِ فشارِ خون در ساعاتِ پس از تزریق است؛ به همین دلیل زمان و نحوهٔ تزریق و وضعیتِ بدنِ کودک در آن بازه باید طبقِ آموزشِ تیمِ درمان رعایت شود.
در صورتِ سرگیجهٔ شدید یا غش پس از تزریق، بروزِ نشانههای واکنشِ آلرژیک، یا هر نگرانی دربارهٔ روندِ رشدِ کودک در حینِ درمان، حتماً با پزشک یا داروسازِ کودک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
وزوریتاید آنالوگِ مهندسیشدهٔ پپتیدِ ناتریورتیکِ نوع C (CNP) است و در ردهٔ داروهای اثرگذار بر ساختار و رشدِ استخوان قرار میگیرد. آکندروپلازی—شایعترین علتِ کوتاهیِ قدِ اسکلتی با منشأِ ژنتیکی—در اثرِ فعالیتِ بیشازحدِ گیرندهٔ فاکتورِ رشدِ فیبروبلاستی نوع ۳ (FGFR3) ایجاد میشود که رشدِ طبیعیِ استخوانها را در ناحیهٔ صفحاتِ رشد مهار میکند. وزوریتاید با اتصال به گیرندهٔ ناتریورتیکِ نوع B (NPR-B) روی سلولهای غضروفی، اثرِ مهارکنندهٔ این مسیر را خنثی و رشدِ طبیعیِ استخوانی را تسهیل میکند. هدفِ اصلیِ درمان، افزایشِ سرعتِ رشدِ قد در کودکانی است که صفحاتِ رشدِ استخوانیشان هنوز باز است. این دارو بهصورتِ پودرِ لیوفیلیزه عرضه میشود که پیش از هر تزریقِ زیرِ جلدیِ روزانه باید حل و آماده شود.
موارد مصرف
- درمانِ آکندروپلازی — شایعترین علتِ کوتاهیِ قدِ اسکلتی با منشأِ ژنتیکی — در کودکان و نوجوانان
- افزایشِ سرعتِ رشدِ سالانهٔ قد نسبت به سیرِ طبیعیِ بیماری، در دورانی که صفحاتِ رشدِ استخوانی هنوز باز است
- بهکارگیری در چارچوبِ یک برنامهٔ درمانیِ بلندمدت و چندتخصصی برای آکندروپلازی، همراستا با پیگیریِ منظمِ ارتوپدی و رشد
- اختصاصِ درمان به بیمارانی که تشخیصِ آکندروپلازی در آنها از نظرِ بالینی یا ژنتیکی تأیید شده باشد
روش مصرف
وزوریتاید بهصورتِ تزریقِ زیرِ جلدی و معمولاً یکبار در روز مصرف میشود، نه بهصورتِ خوراکی. پیش از هر تزریق، پودرِ دارو باید طبقِ دستورالعملِ همراهِ بسته و آموزشِ تیمِ درمان حل و آماده شود. بسیاری از پزشکان توصیه میکنند تزریق در ساعتِ نسبتاً ثابتی از روز—اغلب عصر یا نزدیکِ زمانِ خواب—انجام شود، زیرا ممکن است طیِ چند ساعتِ پس از تزریق فشارِ خون کمی و بهطورِ گذرا افت کند و استراحت در همان بازه کمککننده است. محلِ تزریق باید بهطورِ چرخشی میانِ نواحیِ توصیهشده (مانندِ شکم، ران یا بازو) جابهجا شود تا از تحریکِ مکررِ پوست پیشگیری شود. مقدارِ دقیقِ دارو و برنامهٔ زمانیِ آن را فقط پزشکِ متخصص—بر اساسِ وزن و پاسخِ کودک—تعیین میکند و هرگونه تغییر، فراموشیِ یک نوبت یا قطعِ درمان باید حتماً با او در میان گذاشته شود.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه سابقهٔ حساسیت یا واکنشِ آلرژیک به وزوریتاید یا سایر اجزای فرآوردهٔ تزریقی
- سابقهٔ بیماریِ قلبیعروقی، افتِ فشارِ خون، سرگیجه یا غشکردنهای پیشین
- مصرفِ همزمانِ داروهای پایینآورندهٔ فشارِ خون، دیورتیک (قرصهای ادرارآور) یا سایر داروهای مؤثر بر حجمِ مایعاتِ بدن
- بازبودنِ صفحاتِ رشدِ استخوانیِ کودک، که پزشک پیش از شروعِ درمان با معاینه یا تصویربرداری بررسی میکند
- بارداری، احتمالِ بارداری یا شیردهی، بهویژه در نوجوانانِ بزرگتر
- هر داروی دیگر، مکمل یا محصولِ گیاهیِ مصرفی، برای بررسیِ تداخلهای احتمالی
عوارض احتمالی
- واکنشهای محلِ تزریق (قرمزی، تورم، خارش، کبودی یا دردِ خفیف)
- تهوع یا استفراغ
- اسهال
- عفونتهای تنفسیِ فوقانی یا عفونتِ گوش
- افتِ خفیف و گذرایِ فشارِ خون، بهویژه در ساعاتِ اولیهٔ پس از تزریق
- افتِ شدیدِ فشارِ خون همراه با سرگیجهٔ شدید، سیاهیرفتنِ چشم یا غش — بنشینید یا دراز بکشید، با پزشک تماس بگیرید و در صورتِ تداوم یا شدتِ علائم، فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- نشانههای واکنشِ آلرژیک شدید مانندِ تورمِ صورت، لب یا زبان، کهیرِ گسترده یا تنگیِ نفس — فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- دردِ شدید، گرمی، ترشح یا سایرِ علائمِ عفونت در محلِ تزریق — در اولین فرصت به پزشک اطلاع دهید
- نگرانی دربارهٔ عدمِ پیشرفتِ رشدِ کودک یا بروزِ علائمِ اسکلتیِ جدید طیِ پیگیریهای دورهای — با پزشکِ متخصص در میان بگذارید
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
چون وزوریتاید میتواند فشارِ خون را بهطورِ گذرا پایین بیاورد، مصرفِ همزمانِ آن با داروهای کاهندهٔ فشارِ خون، دیورتیکها (قرصهای ادرارآور) یا سایر داروهای مؤثر بر حجمِ مایعاتِ بدن میتواند این افت را تشدید کند و نیاز به احتیاطِ بیشتر و گاهی پایشِ فشارِ خون دارد. تداخلِ دارویی یا غذاییِ مهمِ دیگری برای وزوریتاید بهطورِ گسترده گزارش نشده، اما چون این دارو نسبتاً جدید است و تجربهٔ بالینی دربارهٔ آن هنوز در حالِ تکمیل است، فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و محصولاتِ گیاهیِ مصرفیِ کودک را همیشه به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
وزوریتاید عمدتاً برای کودکانِ دارای صفحاتِ رشدِ باز تجویز میشود، اما در نوجوانانِ بزرگتر که احتمالِ بارداری برایشان مطرح است، اطلاعاتِ بالینیِ مستقیم دربارهٔ اثرِ این دارو در بارداری و شیردهیِ انسان هنوز محدود است. پیش از شروع یا ادامهٔ درمان در چنین شرایطی، پزشک باید دربارهٔ پیشگیریِ مناسب از بارداری و توازنِ سود و خطرِ درمان مشورت دهد. اگر بارداری در حینِ درمان رخ داد یا شیردهی مدنظر بود، بدونِ تأخیر با پزشکِ متخصص مشورت کنید.
نگهداری
ویالهای وزوریتاید باید در یخچال، در دمای حدودِ ۲ تا ۸ درجهٔ سلسیوس و دور از نورِ مستقیم نگهداری شوند و هرگز نباید فریز شوند. پس از حلکردنِ پودر، محلولِ آمادهشده باید طبقِ دستورالعملِ همراهِ دارو و در بازهٔ زمانیِ محدودی مصرف شود و باقیماندهٔ آن دور ریخته شود، نه برای نوبتِ بعد نگه داشته شود. دارو را همیشه دور از دسترس و دیدِ کودکان نگه دارید و پیش از هر تزریق، تاریخِ انقضا و ظاهرِ محلول (شفاف و بدونِ ذراتِ معلق) را بررسی کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی لیوفیلیزه برای محلول | 0.56 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا وزوریتاید همان هورمونِ رشد است؟
۰۲بعد از بستهشدنِ صفحاتِ رشد هم میتوان از این دارو استفاده کرد؟
۰۳چرا گاهی بعد از تزریق احساسِ سرگیجه یا سبکیِ سر دارم؟
۰۴اگر یک نوبتِ تزریق را فراموش کنیم چه باید کرد؟
۰۵آیا این دارو برای هر نوع کوتاهیِ قدی مؤثر است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه M05BX07. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.