ونلافاکسین
ونلافاکسین داروی ضدافسردگی از گروهِ مهارکنندههای بازجذبِ سروتونین-نوراپینفرین (SNRI) است که با افزایشِ این دو ناقلِ عصبی در مغز، به بهبودِ خلق و کاهشِ اضطراب کمک میکند.
بیشتر برای درمانِ افسردگیِ اساسی و اختلالاتِ اضطرابی مانندِ اضطرابِ فراگیر، اضطرابِ اجتماعی و اختلالِ پانیک تجویز میشود.
قطعِ ناگهانیِ این دارو میتواند نشانههای ناخوشایندی ایجاد کند؛ هرگونه تغییر در نحوهٔ مصرف باید تدریجی و طبقِ نظرِ پزشک باشد.
اگر افکارِ خودآزاری، تپشِ شدیدِ قلب، تشنج یا نشانههای آلرژیِ شدید مشاهده شد، فوراً با پزشک یا اورژانس تماس بگیرید. پیش از شروعِ دارو نیز، در صورتِ بارداری یا مصرفِ داروهای دیگر، حتماً با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
ونلافاکسین دارویی از دستهٔ ضدافسردگیهای مهارکنندهٔ بازجذبِ سروتونین و نوراپینفرین (SNRI) است. این دارو با جلوگیری از بازجذبِ این دو ناقلِ عصبی در مغز، میزانِ در دسترسِ آنها را در فضای بینِ سلولهای عصبی افزایش میدهد و به این ترتیب به تنظیمِ خلقوخو و کاهشِ اضطراب کمک میکند. اثرِ کاملِ دارو معمولاً فوری نیست و رسیدن به بهبودِ محسوس ممکن است چند هفته طول بکشد. در ایران این دارو با نامهای تجاریِ افکسور و ونلافاکسین، به شکلِ قرص و کپسولِ آهستهرهش، در دسترس است.
موارد مصرف
- درمانِ افسردگیِ اساسی
- درمانِ اختلالِ اضطرابِ فراگیر
- درمانِ اضطرابِ اجتماعی (فوبیای اجتماعی)
- درمانِ اختلالِ پانیک (حملاتِ اضطرابیِ ناگهانی)
روش مصرف
ونلافاکسین را معمولاً همراهِ غذا و در ساعتِ مشخصی از روز میل میکنند تا احتمالِ تهوع کمتر شود. کپسولِ آهستهرهش باید کامل بلعیده شود و نباید خرد، جویده یا باز شود. مصرفِ منظم و بدونِ فراموشی اهمیتِ زیادی دارد، چون اثرِ ضدافسردگی و ضداضطرابِ این دارو تدریجی است و رسیدن به اثرِ کامل معمولاً چند هفته طول میکشد. بههیچوجه مصرفِ آن را خودسرانه و ناگهانی قطع نکنید؛ هرگونه تغییر در نحوهٔ مصرف، از جمله کاهشِ تدریجیِ دوز در پایانِ درمان، باید طبقِ نظرِ پزشک انجام شود.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
افسردگی اساسی
با غذا مصرف شود؛ افزایش دوز معمولاً حداکثر ۷۵ میلیگرم در هر مرحله و با فاصلهٔ دستکم ۴ روز انجام میشود.
اختلال اضطراب فراگیر
با غذا و در ساعت ثابت مصرف شود؛ افزایش دوز با فاصلهٔ حداقل ۴ روز انجام میشود.
اختلال اضطراب اجتماعی (فوبیای اجتماعی)
با غذا مصرف شود؛ دوزهای بالاتر سود ثابتشدهٔ بیشتری ندارند.
اختلال پانیک
افزایش دوز حداکثر ۷۵ میلیگرم در هر مرحله و با فاصلهٔ حداقل ۷ روز انجام شود؛ دارو با غذا مصرف شود.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ فشارخونِ بالا، بیماریِ قلبی یا مشکلاتِ کبدی و کلیوی
- سابقهٔ گلوکوم (آبِ سیاهِ چشم)
- اختلالِ دوقطبی یا سابقهٔ مانیا در خود یا خانواده
- مصرفِ مهارکنندههای مونوآمیناکسیداز (MAOI) طیِ ۱۴ روزِ اخیر
- بارداری، شیردهی یا برنامهریزی برای بارداری
- هرگونه دارو یا مکملِ دیگر، بهویژه ضدافسردگیهای دیگر یا رقیقکنندههای خون
عوارض احتمالی
- تهوع
- خشکیِ دهان
- سرگیجه
- تعریقِ زیاد
- بیخوابی یا خوابآلودگی
- یبوست
- افزایشِ فشارخون: اگر سردردِ شدید، سرگیجه یا تاریِ دید را تجربه کردید، فشارخونِ خود را بسنجید و به پزشک اطلاع دهید.
- بدترشدنِ خلق یا بروزِ افکارِ خودآزاری، بهویژه در نوجوانان و جوانان: فوراً با پزشک تماس بگیرید یا به اورژانس مراجعه کنید.
- نشانههای سندرومِ سروتونین، مانندِ تبِ بالا، لرزشِ بدن، تپشِ شدیدِ قلب و بیقراریِ شدید: وضعیتی اورژانسی است، سریعاً به مرکزِ درمانی مراجعه کنید.
- نشانههای واکنشِ آلرژیکِ شدید، مانندِ ورمِ صورت و گلو یا مشکل در تنفس: بلافاصله با اورژانس تماس بگیرید.
- تشنج یا کبودی و خونریزیِ غیرعادی: هرچه زودتر به پزشک اطلاع دهید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مصرفِ همزمانِ ونلافاکسین با مهارکنندههای مونوآمیناکسیداز (MAOI) بهشدت خطرناک و ممنوع است و میتواند سندرومِ سروتونین ایجاد کند؛ فاصلهٔ زمانیِ لازم بینِ قطعِ یکی و شروعِ دیگری را پزشک مشخص میکند. مصرفِ همزمان با سایرِ داروهای سروتونرژیک، مانندِ برخی ضدافسردگیهای دیگر، ترامادول، تریپتانهای میگرن یا داروهای گیاهیِ حاویِ علفِ سنتجان، نیز خطرِ سندرومِ سروتونین را بالا میبرد. مصرفِ همزمان با آسپرین، مسکنهای ضدالتهابیِ غیراستروئیدی یا رقیقکنندههای خون میتواند خطرِ خونریزی را افزایش دهد، و الکل میتواند اثراتِ آرامبخشیِ دارو را تشدید کند. به همین دلیل، فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و گیاهانِ داروییِ مصرفیات را به پزشک و داروسازت بگو.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
مصرفِ ونلافاکسین در بارداری، بهویژه در سهماههٔ آخر، باید با احتیاطِ زیاد و فقط با تجویزِ پزشک انجام شود، چون ممکن است در نوزاد نشانههای گذرا مانندِ بیقراری یا مشکلِ تنفسی ایجاد کند. این دارو وارد شیرِ مادر میشود؛ بنابراین تصمیم دربارهٔ ادامهٔ شیردهی در دورانِ مصرفِ آن حتماً باید با مشورتِ پزشک و با در نظر گرفتنِ فایده و خطرِ آن گرفته شود.
نگهداری
ونلافاکسین را در دمای اتاق و دور از رطوبت، نور و گرمای مستقیم نگهداری کنید، ترجیحاً در بستهبندیِ اصلیِ آن. آن را دور از دسترسِ کودکان قرار دهید و پیش از مصرف، تاریخِ انقضا را بررسی کنید؛ داروهای تاریخگذشته یا اضافی را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| کپسول آهستهرهش | 37.5 mg |
| کپسول آهستهرهش | 150 mg |
| کپسول آهستهرهش | 75 mg |
| قرص | 37.5 mg |
| قرص | 75 mg |
| کپسول | 37.5 mg |
| کپسول | 75 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۵۷ برند از ۳۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا نباید مصرفِ ونلافاکسین را ناگهان قطع کنم؟
۰۲چه مدت طول میکشد تا اثرِ ونلافاکسین را حس کنم؟
۰۳آیا ونلافاکسین باعثِ افزایشِ وزن میشود؟
۰۴آیا در طولِ مصرفِ ونلافاکسین باید فشارخونم را چک کنم؟
۰۵فرقِ کپسولِ آهستهرهش و قرصِ ونلافاکسین چیست؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱۱۰ فرآوردهٔ ثبتشده، ۵۷ برند از ۳۱ سازنده، در گروه N06AX16. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.