ومورافنیب
ومورافنیب دارویی هدفمند از دستهٔ داروهای ضدسرطان است که فعالیت یک آنزیم جهشیافته و نقشآفرین در رشد سلولهای سرطانی را مسدود میکند.
این دارو بیشتر برای درمان ملانوم پیشرفته یا گسترشیافته (نوعی سرطان پوست) در بیمارانی که جهش ژنتیکی خاصی در تومورشان دارند بهکار میرود، و در موارد بسیار نادرتر برای درمان یک بیماری نادر سلولهای ایمنی نیز تجویز میشود.
این دارو تنها در بیمارانی مصرف میشود که وجود جهش ژنتیکی لازم در تومورشان با آزمایش تأیید شده باشد. حساسیت شدید پوست به نور آفتاب نیز از نکات مهم ایمنی این داروست.
اگر زخم یا لکهٔ جدید و رو به رشد روی پوست، تپش قلب و سرگیجه، یا زردی پوست و چشم دیدید، سریع به پزشک مراجعه کنید. در صورت بروز واکنش آلرژیک شدید نیز فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
ومورافنیب دارویی هدفمند از گروه مهارکنندههای آنزیمی است که برای درمان ملانوم پیشرفته یا گسترشیافته بهکار میرود. در حدود نیمی از بیماران مبتلا به ملانوم، جهش ژنتیکی خاصی به نام BRAF V600E در سلولهای تومور وجود دارد که باعث فعالماندن دائمی مسیر رشد و تکثیر سلولهای سرطانی میشود. ومورافنیب بهطور اختصاصی همین آنزیم جهشیافته را مسدود میکند و از پیشرفت سرطان جلوگیری میکند. به همین دلیل، این دارو تنها در بیمارانی اثربخش و مجاز است که وجود همین جهش ژنتیکی در تومورشان با آزمایش تأیید شده باشد؛ در غیر اینصورت ممکن است حتی به رشد سرطان کمک کند. مصرف این دارو معمولاً بخشی از درمان تخصصی سرطانشناسی است و زیر نظر مستقیم پزشک متخصص انجام میشود.
موارد مصرف
- ملانوم پیشرفته یا با گسترش دوردست (متاستاتیک) که جهش ژنتیکی لازم را داشته باشد، بهصورت تکدارو
- همین نوع ملانوم، گاهی همراه با داروی هدفمند دیگری برای اثربخشی بیشتر، طبق تشخیص پزشک متخصص
- بیماری نادر اردهایم-چستر (نوعی اختلال نادر سلولهای ایمنی) در بزرگسالانی که همین جهش ژنتیکی را داشته باشند
روش مصرف
ومورافنیب بهصورت خوراکی و طبق برنامهای که پزشک مشخص میکند مصرف میشود؛ قرصها را کامل و با آب فراوان میبلعند و بهتر است خرد، جویده یا در آب حل نشوند. برای اثربخشی بهتر و یکنواختی جذب دارو در بدن، سعی کنید هر نوبت را در ساعت مشخصی از روز و بهطور پیوسته مصرف کنید. مصرف همراه یا بدون غذا و فاصلهٔ زمانی دقیق میان نوبتها را پزشک یا داروسازتان مشخص میکند؛ همان الگو را هر روز حفظ کنید. از قطع ناگهانی دارو یا تغییر خودسرانه در نحوهٔ مصرف بدون هماهنگی با پزشک خودداری کنید، زیرا این کار میتواند بر کنترل بیماری اثر بگذارد. اگر نوبتی از دارو فراموش شد یا پس از مصرف استفراغ رخ داد، دربارهٔ نحوهٔ جبران آن از پزشک یا داروساز خود بپرسید و مقدار و زمانبندی دقیق مصرف را همیشه طبق نسخهٔ پزشک رعایت کنید.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به ومورافنیب یا هر یک از اجزای آن واکنش حساسیتی داشتهاید، حتماً به پزشک بگویید.
- نتیجهٔ آزمایش ژنتیکی تومور برای تأیید وجود جهش لازم باید پیش از شروع دارو مشخص و مستند شده باشد؛ بدون این تأیید نباید این دارو مصرف شود.
- سابقهٔ مشکلات قلبی، ریتم نامنظم قلب، یا پایینبودن سطح پتاسیم و منیزیم خون را با پزشک در میان بگذارید، زیرا این دارو میتواند بر ریتم قلب اثر بگذارد.
- بیماری کبدی یا نتایج غیرطبیعی پیشین آزمایش کبد را به پزشک اطلاع دهید.
- اگر پرتودرمانی (رادیوتراپی) انجام دادهاید یا در برنامهٔ درمانیتان است، حتماً به پزشک بگویید، زیرا این دارو میتواند واکنش پوستی ناشی از پرتودرمانی را تشدید کند.
- بارداری، قصد بارداری یا شیردهی، و نیز فهرست کامل داروها، مکملها و گیاهان دارویی که مصرف میکنید را با پزشک و داروساز در میان بگذارید.
عوارض احتمالی
- حساسیت شدید پوست به نور آفتاب (آفتابسوختگی سریع حتی با قرارگیری کوتاه در معرض نور)
- بثورات پوستی و خارش
- درد مفاصل
- خستگی و احساس ضعف
- حالت تهوع، اسهال یا یبوست
- ریزش مو یا خشکی و ضخیمشدن پوست
- ظاهرشدن هر زخم، برجستگی یا خال جدید و رو به رشد روی پوست — این دارو خطر بروز نوعی سرطان پوستی جدید را افزایش میدهد؛ هر تغییر پوستی جدید را سریع به پزشک نشان دهید.
- تپش قلب، سرگیجه یا احساس غش — این نشانهها میتوانند به اختلال ریتم قلب مربوط باشند و نیازمند بررسی فوری پزشکاند.
- زردی پوست یا چشم، ادرار تیره یا خستگی شدید و غیرمعمول — نشانهٔ احتمالی آسیب کبدی است و باید سریع بررسی شود.
- بثورات گستردهٔ پوستی همراه با تاول، تب یا پوستهپوستهشدن پوست — نشانهٔ واکنش حساسیتی شدید است و نیازمند مراجعهٔ فوری به پزشک است.
- تاری دید یا درد چشم — میتواند نشانهٔ التهاب چشمی باشد و باید توسط پزشک بررسی شود.
- تورم صورت، لب یا گلو و دشواری در تنفس یا بلع — نشانهٔ واکنش آلرژیک شدید است؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
ومورافنیب در کبد متابولیزه میشود و میتواند با داروهای متعددی تداخل داشته باشد. مصرف همزمان با داروهایی که بر ریتم الکتریکی قلب اثر میگذارند (طولانیکنندهٔ فاصلهٔ QT) خطر اختلال ریتم قلب را افزایش میدهد. برخی داروهای ضدقارچ، آنتیبیوتیکها، داروهای قلبی و حتی برخی مکملهای گیاهی میتوانند غلظت ومورافنیب را در خون تغییر دهند و بر اثربخشی یا ایمنی آن اثر بگذارند؛ این دارو نیز به نوبهٔ خود میتواند اثر برخی داروهای دیگر، از جمله داروهای رقیقکنندهٔ خون مانند وارفارین، را تغییر دهد. به همین دلیل فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا از تداخلهای احتمالی جلوگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
بیخطربودن ومورافنیب در بارداری ثابت نشده و شواهد موجود نشان میدهد که ممکن است برای جنین مضر باشد؛ به همین دلیل بهطور کلی در بارداری توصیه نمیشود و زنانی که امکان بارداری دارند باید در طول درمان و مدتی پس از پایان آن از روش پیشگیری مطمئن استفاده کنند. دربارهٔ ترشح این دارو در شیر مادر اطلاعات کافی در دست نیست، بنابراین در دوران شیردهی احتیاط لازم است. تصمیم نهایی دربارهٔ مصرف این دارو در بارداری یا شیردهی را فقط پزشک متخصص باید بگیرد.
نگهداری
این دارو را در دمای اتاق و دور از رطوبت و نور مستقیم آفتاب نگه دارید. قرصها را در بستهٔ اصلی خود و دور از دید و دسترس کودکان نگهداری کنید. پیش از هر بار مصرف، تاریخ انقضای روی بسته را بررسی کنید و داروهای تاریخگذشته یا اضافی را طبق راهنمایی داروخانه دور بریزید، نه در سطل زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 240 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳ برند از ۵ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا پیش از مصرف ومورافنیب باید آزمایش ژنتیکی انجام دهم؟
۰۲چرا باید در طول مصرف این دارو اینقدر مراقب آفتاب باشم؟
۰۳آیا مصرف این دارو خطر سرطان پوستی دیگری را افزایش میدهد؟
۰۴اگر یک نوبت از دارو را فراموش کنم چه باید بکنم؟
۰۵آیا ومورافنیب بر قلب اثر میگذارد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲۴ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳ برند از ۵ سازنده، در گروه L01XE15. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.