ودولیزوماب
ودولیزوماب یک پادتن تکدودمانی و مهارکنندهٔ انتخابی ایمنی است که عمدتاً التهاب روده را هدف میگیرد. با کمکردن ورود برخی سلولهای ایمنی به دیوارهٔ روده، به کاهش التهاب کمک میکند.
بیشتر برای کولیت زخمی و بیماری کرون فعال متوسط تا شدید در بزرگسالان بهکار میرود، بهویژه وقتی درمانهای معمول یا برخی داروهای زیستی کافی نبوده یا تحمل نشدهاند. پس از ایجاد پاسخ، برای حفظ کنترل بیماری نیز ادامه مییابد.
ودولیزوماب میتواند خطر عفونت و واکنش حساسیتی هنگام یا چند ساعت پس از تزریق را افزایش دهد. تب، تنگی نفس، کهیر گسترده، یا تورم صورت و گلو را جدی بگیرید.
اگر عفونت فعال یا مکرر، تماس با سل، بیماری کبدی، بارداری یا شیردهی، واکسن برنامهریزیشده، یا مصرف داروی زیستی دیگری دارید، پیش از درمان اطلاع دهید. گیجی یا ضعف یکطرفه، زردی، یا واکنش حساسیتی شدید نیازمند ارزیابی فوری است.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
ودولیزوماب یک پادتن تکدودمانی و داروی مهارکنندهٔ انتخابی ایمنی است که در ردهٔ داروهای ایمنی قرار میگیرد. با مسدودکردن پروتئینی روی برخی گلبولهای سفید، ورود آنها به بافت ملتهب روده را کم میکند و به کنترل التهاب کمک میرساند. در بزرگسالان مبتلا به کولیت زخمی یا بیماری کرون فعال متوسط تا شدید، بهویژه وقتی درمانهای معمول یا برخی درمانهای زیستی کافی نبوده یا تحمل نشدهاند، استفاده میشود. این دارو به شکل پودر لیوفیلیزه برای تهیهٔ محلول تزریق وریدی با قدرت ۳۰۰ میلیگرم و محلول تزریق زیرجلدی با قدرت ۱۰۸ میلیگرم در ۰٫۶۸ میلیلیتر عرضه میشود و در ایران با نامهای تجاری انتایویو و ودآریو شناخته میشود.
موارد مصرف
- کولیت زخمی فعال متوسط تا شدید در بزرگسالان
- بیماری کرون فعال متوسط تا شدید در بزرگسالان
- حفظ پاسخ درمانی و کنترل طولانیمدت بیماری پس از ایجاد پاسخ اولیه
روش مصرف
ودولیزوماب خوراکی نیست و طبق نسخه بهصورت تزریق وریدی در مرکز درمانی یا، پس از آموزش کامل، به شکل تزریق زیرجلدی استفاده میشود. پودر وریدی باید توسط کادر درمان آماده و تزریق شود؛ شکل زیرجلدی را فقط بیمار یا مراقبی که روش صحیح را آموخته است تزریق کند. نوبتها را منظم نگه دارید و اگر نوبتی از دست رفت، برای زمان جبران با مرکز درمانی تماس بگیرید؛ دو برابر کردن مقدار یا نزدیککردن نوبتها ایمن نیست. هنگام تزریق و مدتی پس از آن برای نشانههای حساسیت تحت نظر باشید و دارو را بدون هماهنگی قطع یا نوع تزریق را جابهجا نکنید.
پیش از مصرف بدانید
- اگر قبلاً پس از ودولیزوماب یا مواد همراه آن دچار حساسیت شدید، مانند تنگی نفس، خسخس، کهیر گسترده یا تورم صورت و گلو شدهاید، حتماً اطلاع دهید.
- تب، عفونت فعال، زخم یا ترشح چرکی، عفونتهای شدید و مکرر، یا تماس نزدیک با فرد مبتلا به سل را پیش از شروع یا نوبت بعدی مطرح کنید؛ در عفونت شدید ممکن است شروع یا ادامهٔ درمان تا کنترل آن به تعویق بیفتد.
- سابقهٔ بیماری کبدی، زردی، افزایش آنزیمهای کبدی، یا بیماری مهم کلیوی را بگویید تا پایش و مناسببودن درمان بررسی شود.
- فهرست کامل داروهایتان را ارائه دهید؛ بهویژه ناتالیزوماب، مهارکنندههای فاکتور نکروز توموری، سایر داروهای زیستی، داروهای تضعیفکنندهٔ ایمنی و کورتون.
- واکسنهای اخیر و واکسنهای در پیشرو را اعلام کنید؛ بهتر است واکسیناسیون لازم پیش از شروع درمان بررسی و بهروز شود، و واکسنهای زنده فقط با تصمیم پزشک دریافت شوند.
- بارداری، قصد بارداری، شیردهی، ضعف شدید ایمنی یا تجویز دارو برای کودک و نوجوان زیر ۱۸ سال را مطرح کنید؛ ایمنی و اثربخشی دارو در کودکان و نوجوانان بهطور کامل مشخص نشده است.
عوارض احتمالی
- سردرد
- درد مفصل یا درد کمر و اندامها
- تهوع
- خستگی یا تب
- آبریزش یا گرفتگی بینی، گلودرد، سرفه و عفونتهای شایع تنفسی
- در تزریق زیرجلدی: درد، قرمزی، تورم، خارش یا کبودی محل تزریق
- واکنش حساسیتی شدید هنگام تزریق یا تا چند ساعت پس از آن، با کهیر گسترده، تورم لب، زبان یا گلو، خسخس، تنگی نفس، تپش قلب یا سرگیجه: فوراً به کادر درمان اطلاع دهید و با علائم شدید به اورژانس مراجعه کنید.
- عفونت جدی، مانند تب و لرز مداوم، ضعف شدید، تنگی نفس، سرفهٔ شدید، درد هنگام ادرار، یا قرمزی و ترشح چرکی از پوست: سریعاً برای ارزیابی پزشکی اقدام کنید و نوبت بعدی را بدون هماهنگی انجام ندهید.
- نشانههای آسیب کبدی، مانند زردی پوست یا چشم، ادرار تیره، بیاشتهایی، خستگی شدید یا درد سمت راست بالای شکم: فوراً به پزشک اطلاع دهید و تا ارزیابی دربارهٔ نوبت بعدی تصمیم نگیرید.
- علائم عصبی تازه یا رو به بدترشدن، مانند گیجی، اختلال فکر یا حافظه، تغییر گفتار یا راه رفتن، عدم تعادل، ضعف یکطرفه یا تاری و کاهش دید: این نشانهها ممکن است نشاندهندهٔ یک عفونت نادر اما بسیار جدی مغز باشند؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- سرفهٔ جدید و ماندگار، تنگی نفس یا درد قفسهٔ سینه، بهویژه همراه تب: میتواند نشانهٔ عفونت جدی یا التهاب ریه باشد و به ارزیابی سریع پزشکی نیاز دارد.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
برای این داروی تزریقی تداخل غذایی مشخصی شناخته نشده است. دربارهٔ مصرف همزمان الکل مطالعهٔ کافی وجود ندارد؛ با توجه به احتمال آسیب کبدی، از مصرف زیاد آن پرهیز کنید. همزمانی با ناتالیزوماب یا مهارکنندههای فاکتور نکروز توموری معمولاً توصیه نمیشود، چون خطر عفونت را بالا میبرد و ناتالیزوماب میتواند خطر عارضهٔ نادر مغزی را بیشتر کند؛ ترکیب آن با سایر داروهای زیستی، داروهای تضعیفکنندهٔ ایمنی یا کورتون باید توسط متخصص هماهنگ شود. واکسنهای غیرزنده معمولاً قابل دریافتاند، اما واکسنهای زنده، بهخصوص نوع خوراکی، را فقط با تأیید پزشک استفاده کنید. فهرست کامل داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادههای بارداری هنوز محدود است، اما در اطلاعات موجود افزایش روشن و قابلاعتمادی در ناهنجاریهای عمدهٔ جنینی یا سقط دیده نشده است؛ بااینحال فعالیت خودِ بیماری التهابی روده نیز مهم است و تصمیم برای شروع، ادامه یا تغییر درمان باید با متخصص گرفته شود. ودولیزوماب در شیر مادر دیده شده است، ولی جذب نوزاد از راه دستگاه گوارش احتمالاً کم است و اثر آن بر نوزاد یا تولید شیر کاملاً مشخص نیست؛ دربارهٔ شیردهی و واکسنهای زندهٔ نوزادِ در معرض دارو در دوران بارداری، با پزشک هماهنگ کنید.
نگهداری
ویال و فرآوردهٔ تزریق زیرجلدی را در یخچال، در دمای ۲ تا ۸ درجهٔ سانتیگراد، داخل بستهٔ اصلی و دور از نور نگه دارید. آن را یخ نزنید، در معرض گرمای زیاد یا نور مستقیم نگذارید و فرآوردهٔ زیرجلدی را تکان ندهید؛ داروی یخزده، آسیبدیده یا دارای بستهبندی مخدوش را مصرف نکنید. دور از دسترس کودکان نگه دارید و پیش از مصرف تاریخ انقضا و ظاهر محلول را بررسی کنید؛ برای مدت مجاز نگهداری خارج از یخچال، دستور همان فرآورده را دنبال کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی لیوفیلیزه برای محلول | 300 mg |
| تزریقی | 300 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا ودولیزوماب کورتون است؟
۰۲آیا میتوانم شکل زیرجلدی ودولیزوماب را در خانه تزریق کنم؟
۰۳اگر هنگام درمان تب یا سرماخوردگی گرفتم چه کنم؟
۰۴آیا با ودولیزوماب میتوانم واکسن بزنم؟
۰۵اگر یک نوبت تزریق را از دست دادم چه کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۶ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۲ سازنده، در گروه L04AA33. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.