اوستکینوماب
اوستکینوماب یک داروی زیستی تزریقی و تعدیلکنندهٔ دستگاه ایمنی است. با مهار دو پیامرسان التهابی به نام اینترلوکین ۱۲ و ۲۳، به کنترل التهاب کمک میکند.
بیشتر برای پسوریازیس پلاکی متوسط تا شدید، آرتریت پسوریاتیک فعال، بیماری کرون متوسط تا شدید و کولیت اولسراتیو متوسط تا شدید تجویز میشود. سن مجاز و برنامهٔ درمان به بیماری و شرایط فرد بستگی دارد.
اوستکینوماب میتواند توان مقابله با عفونتها را کم کند؛ پیش از شروع، سل و عفونتهای مهم باید بررسی شوند. واکسنهای زنده، بهویژه بثژ، در طول درمان نباید دریافت شوند.
اگر تب یا عفونت فعال، سرفهٔ ماندگار، تنگی نفس، تعریق شبانه، کاهش وزن، عفونتهای مکرر یا سابقهٔ سرطان دارید، پیش از نوبت بعدی اطلاع دهید. بارداری، شیردهی، حساسیت به لاتکس یا مصرف داروهای سرکوبکنندهٔ ایمنی نیز نیازمند هماهنگی است.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
اوستکینوماب یک داروی زیستی و پادتن تکدودمانی انسانی از گروه داروهای مؤثر بر دستگاه ایمنی و مهارکنندهٔ اینترلوکینهاست. این دارو به بخش مشترک اینترلوکین ۱۲ و ۲۳ متصل میشود و پیامرسانی التهابزا را کاهش میدهد. نتیجهٔ این اثر، آرامتر شدن التهاب در برخی بیماریهای پوست، مفصل و روده است. استلارا نام تجاری شناختهشدهٔ اوستکینوماب است و اثر درمانی آن معمولاً تدریجی ظاهر میشود.
موارد مصرف
- پسوریازیس پلاکی متوسط تا شدید
- آرتریت پسوریاتیک فعال
- بیماری کرون متوسط تا شدید
- کولیت اولسراتیو متوسط تا شدید
روش مصرف
اوستکینوماب خوراکی نیست و بسته به بیماری، بهصورت تزریق زیرجلدی یا در شروع درمان بعضی بیماریهای التهابی روده بهصورت تزریق وریدی آهسته در مرکز درمانی داده میشود. مقدار و فاصلهٔ نوبتها به بیماری، سن، وزن و پاسخ درمانی بستگی دارد و پزشک تعیین میکند. اگر تزریق زیرجلدی را در خانه انجام میدهید، فقط پس از آموزش، محل تزریق را هر بار عوض کنید و روی پوست قرمز، زخمی، سفت یا کبود تزریق نکنید؛ سرنگ و سوزن یکبارمصرف را در محفظهٔ ایمن دور بیندازید. در کودکان، برنامه و تزریق باید زیر نظر پزشک و بر اساس سن و وزن انجام شود. این دارو با غذا تداخل مهمی ندارد. نوبتها را منظم نگه دارید؛ در صورت فراموشی با مرکز درمانی تماس بگیرید و خودسرانه مقدار نوبت بعدی را دو برابر، فاصله را تغییر یا درمان را قطع نکنید.
پیش از مصرف بدانید
- اگر قبلاً به اوستکینوماب یا مواد تشکیلدهندهٔ آن واکنش حساسیتی داشتهاید؛ در برخی سرنگهای آماده، روکش سوزن حاوی لاتکس است و حساسیت به لاتکس را باید اعلام کنید.
- اگر تب، عفونت فعال، زخم باز، عفونتهای مکرر یا ضعف سیستم ایمنی دارید؛ ممکن است شروع یا ادامهٔ درمان تا رفع عفونت به تعویق بیفتد.
- اگر سل داشتهاید، برای سل درمان شدهاید یا با فرد مبتلا تماس نزدیک داشتهاید؛ پیش از شروع، ارزیابی سل لازم است.
- اگر سابقهٔ سرطان، بهویژه سرطان پوست، یا عوامل خطر آن را دارید؛ ممکن است به معاینه و پایش دقیقتر نیاز باشد.
- اگر واکسن اخیر یا برنامهٔ واکسیناسیون دارید، بهخصوص واکسن زنده؛ زمانبندی آن باید پیش از تزریق بررسی شود.
- فهرست همهٔ داروها و مکملها، بهویژه داروهای زیستی، داروهای سرکوبکنندهٔ ایمنی و کورتونها، و نیز بارداری، قصد بارداری یا شیردهی را اعلام کنید.
عوارض احتمالی
- گرفتگی یا آبریزش بینی و گلودرد خفیف، شبیه سرماخوردگی
- سردرد
- خستگی
- قرمزی، درد، خارش یا تورم خفیف محل تزریق
- درد شکم، تهوع یا اسهال، بهویژه در درمان بیماریهای روده
- تورم ناگهانی لب، صورت یا زبان، کهیر گسترده، گرفتگی گلو، تنگی نفس، افت هوشیاری یا غش: فوراً به اورژانس مراجعه کنید؛ اینها میتوانند نشانهٔ واکنش حساسیتی شدید باشند.
- تب و لرز، سرفهٔ ماندگار، تنگی نفس، تعریق شبانه، کاهش وزن، سوزش ادرار، زخم چرکی یا اسهال و درد شکم شدید: همان روز برای ارزیابی عفونت یا فعالشدن سل اقدام کنید؛ در تنگی نفس شدید یا بدحالی، فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- سردرد شدید یا ناگهانی همراه با تشنج، گیجی، بیحالی غیرمعمول یا اختلال دید: فوراً به اورژانس مراجعه کنید؛ این وضعیت نادر به بررسی فوری نیاز دارد.
- سرفه یا تنگی نفس جدید و روبهبدترشدن، بهخصوص بدون علائم معمول عفونت: سریعاً برای بررسی ریه مراجعه کنید و اگر شدید است فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- پیدایش توده یا زخم پوستی جدید، تغییر سریع اندازه یا رنگ، خونریزی یا دیرخوبشدن ضایعه: در اولین فرصت برای معاینهٔ پزشکی مراجعه کنید، چون ممکن است خطر برخی سرطانهای پوستی افزایش یابد.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
چون اوستکینوماب تزریقی است، تداخل غذایی مهمی برای آن شناخته نشده و تداخل مستقیم شناختهشدهای با الکل ندارد. مصرف همزمان آن با داروهای زیستی دیگر یا داروهای سرکوبکنندهٔ ایمنی میتواند خطر عفونت را بیشتر کند و باید فقط با برنامهٔ متخصص انجام شود. واکسنهای زنده، از جمله بثژ، در طول درمان نباید دریافت شوند؛ واکسنهای غیرزنده معمولاً قابل استفادهاند، اما ممکن است پاسخ ایمنی کافی ایجاد نکنند. شروع یا قطع اوستکینوماب میتواند اثر بعضی داروهایی را که نیاز به پایش دقیق دارند تغییر دهد؛ فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات انسانی موجود تاکنون افزایش مشخصی در ناهنجاریهای عمدهٔ جنینی یا سقط نشان نداده است، اما دادهها محدودند و کنترل بیماری زمینهای نیز مهم است؛ بنابراین شروع، ادامه یا قطع اوستکینوماب در بارداری باید با پزشک متخصص تصمیمگیری شود. دارو میتواند بهویژه در ماههای پایانی از جفت عبور کند؛ اگر در بارداری مصرف شده، زمان واکسنهای زندهٔ نوزاد باید با پزشک کودک هماهنگ شود. مقدار دارو در شیر معمولاً کم یا غیرقابلتشخیص است و جذب آن از گوارش نوزاد احتمالاً ناچیز است، اما دربارهٔ شیردهی و زمان ادامهٔ درمان با پزشک هماهنگ کنید.
نگهداری
ویال یا سرنگ را در یخچال، در دمای ۲ تا ۸ درجهٔ سانتیگراد، داخل جعبهٔ اصلی و دور از نور نگهداری کنید. آن را یخ نزنید و تکان ندهید؛ فرآوردهٔ یخزده، کدر، تغییررنگداده یا دارای ذرات درشت را مصرف نکنید. دور از دسترس کودکان و پس از بررسی تاریخ انقضا نگه دارید؛ اگر فرآورده مدتی خارج از یخچال مانده است، شرایط مصرف آن را از بروشور همان فرآورده یا داروساز بپرسید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | 90 mg / 1mL |
| تزریقی غلیظ | 90 mg / 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱استلارا همان اوستکینوماب است؟
۰۲آیا اوستکینوماب کورتون است و اثرش فوری است؟
۰۳اگر هنگام درمان تب یا عفونت پیدا کنم چه کنم؟
۰۴آیا با اوستکینوماب میتوانم واکسن بزنم؟
۰۵اگر نوبت تزریق اوستکینوماب را فراموش کنم چه کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۵ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۲ سازنده، در گروه L04AC05. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.