اوره کربن-۱۴
اوره کربن-۱۴ یک کپسولِ تشخیصیِ حاویِ مقدارِ بسیار ناچیزی مادهٔ نشاندارِ رادیواکتیو است که برای «آزمایشِ تنفسیِ اوره» بهکار میرود، نه برای درمانِ هیچ بیماریای.
این آزمایش عمدتاً برای بررسیِ وجودِ عفونتِ باکتریِ هلیکوباکترپیلوری در معده بهکار میرود، بهویژه در افرادی که زخمِ گوارشی یا سوءهاضمهٔ مزمن دارند.
مقدارِ مادهٔ رادیواکتیوِ این کپسول بسیار ناچیز و طبقِ استانداردهای تشخیصی بیخطر در نظر گرفته میشود، اما انجامِ آن باید همیشه زیرِ نظرِ مستقیمِ پزشک یا کادرِ آزمایشگاه باشد.
اگر باردار هستید، شیر میدهید، یا دربارهٔ لزومِ انجامِ این آزمایش و مراحلِ پس از آن تردید دارید، پیش از انجامِ آزمایش با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
اوره کربن-۱۴ یک فرآوردهٔ تشخیصیِ رادیواکتیو از ردهٔ رادیوداروها است و برخلافِ اغلبِ داروها، هیچ اثرِ درمانی ندارد؛ تنها کاربردِ آن انجامِ «آزمایشِ تنفسیِ اوره» است. این کپسول حاویِ مقدارِ بسیار کمی اورهٔ نشاندار با کربن-۱۴ است. اگر باکتریِ هلیکوباکترپیلوری در معده وجود داشته باشد، آنزیمِ اورهٔ این باکتری، اوره را میشکند و دیاکسیدِکربنِ نشاندار آزاد میکند که وارد جریانِ خون شده و از راهِ بازدم دفع میشود. با اندازهگیریِ میزانِ رادیواکتیویته در نمونهٔ بازدم، پزشک میتواند وجودِ این عفونت را تشخیص دهد. این آزمایش تنها در مراکزِ تشخیصیِ مجهز و زیرِ نظرِ پزشک یا متخصصِ پزشکیِ هستهای انجام میشود.
موارد مصرف
- تشخیصِ عفونتِ باکتریِ هلیکوباکترپیلوری در معده
- بررسیِ علتِ زخمِ معده یا اثنیعشر (دوازدهه)
- ارزیابیِ سوءهاضمه یا ناراحتیِ گوارشیِ مزمن با علتِ نامشخص
- پیگیریِ نتیجهٔ درمان پس از دورهٔ آنتیبیوتیکیِ ضدِهلیکوباکترپیلوری
روش مصرف
این کپسول برخلافِ داروهای معمول، توسطِ خودِ فرد در خانه مصرف نمیشود؛ تنها یکبار، در مطب یا مرکزِ تشخیصی و زیرِ نظرِ مستقیمِ پزشک یا تکنسینِ آموزشدیده تجویز و مصرف میشود. پیش از آزمایش معمولاً باید مدتی ناشتا بود و ممکن است لازم باشد مصرفِ برخی داروها مانندِ آنتیبیوتیکها یا داروهای ضدِترشحِ اسیدِ معده مدتی پیش از تست، طبقِ دستورِ پزشک یا مرکزِ آزمایش، قطع شود. کپسول با کمی آب بلعیده میشود و سپس در فاصلههای زمانیِ مشخصشده توسطِ مرکز، نمونههای بازدم برای اندازهگیری جمعآوری میشوند. پایبندی به دستورالعملِ ناشتابودن و زمانبندیِ دقیقِ مرکز، برای صحتِ نتیجه ضروری است.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
تشخیص عفونت هلیکوباکتر پیلوری در معده
ناشتایی طبق دستورالعمل فرآورده یا کیت رعایت شود؛ کپسول باید کامل بلعیده شود و جویده یا باز نشود.
بررسی عفونت هلیکوباکتر پیلوری در بیمار مبتلا به زخم معده یا اثنیعشر
این آزمون علت زخم را مستقیماً تعیین نمیکند و فقط عفونت هلیکوباکتر پیلوری را بهعنوان علت احتمالی بررسی میکند؛ نتیجه باید همراه با ارزیابی پزشک تفسیر شود.
بررسی عفونت هلیکوباکتر پیلوری در بیمار مبتلا به سوءهاضمه
آنتیبیوتیکها، فرآوردههای حاوی بیسموت و مهارکنندههای پمپ پروتون میتوانند نتیجه را مختل کنند؛ زمان قطع آنها باید طبق نظر پزشک یا مرکز انجامدهنده باشد.
تأیید ریشهکنی هلیکوباکتر پیلوری پس از درمان
آزمون برای تأیید ریشهکنی، حداقل ۴ هفته پس از پایان آنتیبیوتیک یا بیسموت و حداقل ۲ هفته پس از قطع مهارکنندهٔ پمپ پروتون انجام شود؛ قطع دارو فقط با نظر پزشک باشد.
پیش از مصرف بدانید
- بارداری یا احتمالِ بارداری، زیرا این آزمایش رادیواکتیو است و معمولاً در بارداری توصیه نمیشود
- شیردهی
- مصرفِ اخیر یا فعلیِ آنتیبیوتیکها، بیسموت، یا داروهای ضدِترشحِ اسیدِ معده، چون میتوانند نتیجهٔ آزمایش را نادرست کنند
- سابقهٔ جراحیِ معده یا هرگونه بیماریِ گوارشیِ زمینهای
- آزمایشِ تصویربرداریِ هستهای یا رادیویی که بهتازگی انجام دادهاید
- هرگونه واکنشِ غیرمعمول به آزمایشهای تشخیصیِ مشابه در گذشته
عوارض احتمالی
- تهوعِ خفیف و گذرا هنگامِ بلعِ کپسول
- طعمِ نامطبوعِ گذرا در دهان
- نفخ یا احساسِ سنگینیِ خفیف در معده
- علائمِ واکنشِ آلرژیک شدید مانندِ ورمِ صورت یا گلو، کهیرِ گسترده، یا تنگیِ نفس — در این صورت فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- دردِ شدید یا غیرمعمولِ شکمی پس از آزمایش — به پزشک اطلاع دهید
- سرگیجهٔ شدید یا تهوعِ مداوم پس از آزمایش — با پزشک یا مرکزِ آزمایش تماس بگیرید
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مهمترینِ نکته دربارهٔ اوره کربن-۱۴ این است که برخی داروها میتوانند دقتِ نتیجهٔ آزمایش را مختل کنند، نه اینکه با آن واکنشِ خطرناکی داشته باشند. داروهای مهارکنندهٔ پمپِ پروتون (Proton Pump Inhibitor)، آنتیبیوتیکها، و ترکیباتِ بیسموت میتوانند فعالیتِ باکتریِ هلیکوباکترپیلوری را کاهش دهند و نتیجهٔ آزمایش را بهاشتباه منفی نشان دهند؛ به همین دلیل پزشک ممکن است بخواهد مصرفِ این داروها مدتی پیش از آزمایش قطع شود. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا زمانبندیِ مناسبِ آزمایش برایت تنظیم شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
از آنجا که اوره کربن-۱۴ حاویِ مقدارِ ناچیزی مادهٔ رادیواکتیو است، انجامِ آن در دورانِ بارداری معمولاً توصیه نمیشود و پزشک در صورتِ نیاز به بررسیِ هلیکوباکترپیلوری در این دوران، معمولاً روشِ جایگزینِ غیررادیواکتیو را پیشنهاد میدهد. دربارهٔ شیردهی نیز باید پیش از انجامِ آزمایش حتماً با پزشک مشورت کرد تا با توجه به مقدارِ بسیار کمِ رادیواکتیویته، دربارهٔ نیازِ احتمالی به وقفهٔ کوتاه در شیردهی راهنمایی لازم داده شود.
نگهداری
این کپسول بهدلیلِ ماهیتِ رادیواکتیویِ خود، توسطِ بیمار نگهداری نمیشود؛ نگهداری، جابهجایی و آمادهسازیِ آن کاملاً در اختیارِ مرکزِ تشخیصی یا بخشِ پزشکیِ هستهای است. این مرکز طبقِ استانداردهای ایمنیِ رادیواکتیو، کپسول را در شرایطِ دمایی مناسب و دور از دسترسِ افرادِ غیرمجاز نگهداری میکند و پیش از مصرف، تاریخِ انقضا و فعالیتِ رادیواکتیویِ آن را بررسی میکند.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| کپسول | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا این آزمایش برایِ بدن خطرناک است؟
۰۲چرا باید پیش از آزمایش ناشتا باشم؟
۰۳نتیجهٔ این آزمایش چه زمانی مشخص میشود؟
۰۴آیا باید مصرفِ داروهای دیگرم را پیش از این آزمایش قطع کنم؟
۰۵آیا این آزمایش میتواند جایگزینِ آندوسکوپی شود؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه V09. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.