تریمتازیدین
تریمتازیدین دارویی از دستهٔ ضدآنژینیهای متابولیک است که با تغییری ظریف در سوختوساز سلولهای قلب، به آنها کمک میکند کمبود موقت اکسیژن را بهتر تحمل کنند.
این دارو معمولاً بهصورت مکمل درمانهای اصلی آنژین صدری پایدار تجویز میشود تا دفعات و شدت حملات درد قفسهٔ سینه را کاهش دهد.
مهمترین نکته این است که تریمتازیدین در برخی افراد میتواند نشانههایی شبیه بیماری پارکینسون (لرزش، سفتی عضلانی، کندی حرکت) ایجاد کند که معمولاً با قطع دارو برطرف میشود.
اگر پس از شروع دارو لرزش، سفتی حرکتی، سرگیجه یا افت فشار هنگام ایستادن را تجربه کردید، یا سابقهٔ پارکینسون و بیماری شدید کلیوی دارید، پیش از ادامهٔ مصرف با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
تریمتازیدین (که در ایران با نام تجاری «واستارل» نیز عرضه میشود) دارویی از ردهٔ داروهای قلبی-عروقی و بهطور خاص «ضدآنژینیهای متابولیک» است. برخلاف بسیاری از داروهای قلبی، این دارو بر ضربان قلب یا فشار خون اثر مستقیمی ندارد و کارش در سطح سوختوساز سلولهای قلب است. تریمتازیدین با تغییری ظریف در نحوهٔ تأمین انرژی سلولهای قلب، آنها را وادار میکند بهجای «چربی» بیشتر از «قند» بهعنوان سوخت استفاده کنند؛ روشی که برای تولید همان مقدار انرژی به اکسیژن کمتری نیاز دارد. نتیجه این است که سلولهای قلب در برابر کمبود موقت اکسیژن (ایسکمی) مقاومتر میشوند و آسیب کمتری میبینند. هدف اصلی از مصرف تریمتازیدین، کمک به کنترل علائم آنژین صدری پایدار (درد یا فشار قفسهٔ سینه ناشی از تنگی عروق کرونر) در کنار داروهای اصلی قلبی است، نه جایگزینی آنها.
موارد مصرف
- درمان کمکی آنژین صدری پایدار در بزرگسالانی که با داروهای خط اول بهتنهایی کنترل کافی نمیشوند یا آنها را تحمل نمیکنند
- کاهش دفعات حملات درد یا فشار قفسهٔ سینه ناشی از آنژین صدری
- افزایش تحمل فعالیت بدنی در افراد مبتلا به آنژین صدری
- مکمل درمانهای استاندارد قلبی (مانند بتابلوکرها یا مسدودکنندههای کانال کلسیم) در کنترل درازمدت آنژین
روش مصرف
تریمتازیدین معمولاً بهشکل قرص آهستهرهش و همراه با وعدهٔ غذایی میل میشود تا جذب آن یکنواختتر و معده کمتر تحریک شود؛ قرص را کامل و بدون خردکردن یا جویدن، همراه کمی آب بلع کنید، چون شکستن قرص آهستهرهش میتواند نحوهٔ آزادسازی دارو را برهم بزند. تعداد دفعات مصرف در روز و مدتزمان دورهٔ درمان را فقط پزشک، متناسب با شرایط شما، در نسخه مشخص میکند و نباید خودسرانه تغییر یابد. حتی اگر احساس بهبود کردید، دارو را ناگهانی و بدون هماهنگی با پزشک قطع نکنید، چون تریمتازیدین برای کنترل مستمر آنژین صدری در نظر گرفته شده است. پایبندی به زمانبندی منظم مصرف، در حفظ اثربخشی دارو در کاهش حملات آنژین اهمیت زیادی دارد.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
آنژین صدری پایدار؛ درمان کمکی در بزرگسالان
قرص را کامل ببلعید و نجویید. برای تسکین فوری حملهٔ حاد آنژین مناسب نیست؛ پاسخ درمانی پس از ۳ ماه ارزیابی و در صورت نبود پاسخ، قطع شود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر سابقهٔ بیماری پارکینسون، لرزش، سندرم پای بیقرار یا هر اختلال حرکتی مشابه دارید، پیش از مصرف حتماً به پزشک بگویید
- اگر پیشتر به تریمتازیدین یا هر یک از اجزای قرص حساسیت نشان دادهاید، پزشک را در جریان بگذارید
- سابقهٔ نارسایی شدید کلیوی یا مشکلات کبدی را با پزشک در میان بگذارید تا نیاز مصرف بازبینی شود
- فهرست کامل داروها، مکملها و داروهای گیاهی مصرفی خود را به پزشک یا داروساز اطلاع دهید
- اگر باردار هستید، شیر میدهید یا قصد بارداری دارید، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید
- اگر سابقهٔ افت فشار هنگام ایستادن، سرگیجه یا مشکلات تعادل و زمینخوردن دارید، به پزشک اطلاع دهید
عوارض احتمالی
- سرگیجه
- سردرد
- درد شکمی
- تهوع
- اسهال یا سوءهاضمه
- احساس ضعف و بیحالی
- لرزش، سفتی عضلانی، کندی حرکات یا راهرفتن غیرعادی (نشانههای شبهپارکینسون) — به پزشک اطلاع دهید تا دربارهٔ ادامه یا قطع دارو تصمیمگیری شود
- سرگیجهٔ شدید یا زمینخوردن مکرر، بهویژه در سالمندان — به پزشک اطلاع دهید تا علت آن بررسی شود
- بثورات گستردهٔ پوستی، تاول یا پوستهریزی شدید پوست — فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- تورم صورت، لبها، زبان یا گلو همراه با تنگی نفس (نشانهٔ واکنش آلرژیک شدید) — با اورژانس تماس بگیرید
- کبودی یا خونریزی غیرعادی، تب مداوم یا عفونت مکرر — به پزشک اطلاع دهید
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
تریمتازیدین برخلاف بسیاری از داروهای قلبی، تداخل متابولیکی شناختهشده و پررنگی با اغلب داروهای رایج ندارد، اما چون معمولاً در کنار سایر داروهای قلبی مانند بتابلوکرها، مسدودکنندههای کانال کلسیم یا نیتراتها تجویز میشود، هماهنگی میان این داروها باید زیر نظر پزشک انجام شود. همچنین مصرف همزمان با داروها یا شرایطی که خطر بروز علائم شبهپارکینسون، سرگیجه یا افت فشار را افزایش میدهند، نیاز به بررسی دقیقتر دارد. به همین دلیل، فهرست کامل داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا هر گونه نیاز به تنظیم درمان بهموقع بررسی شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعات کافی و مطمئنی دربارهٔ بیخطر بودن تریمتازیدین در دوران بارداری در دسترس نیست، به همین دلیل بدون تجویز و نظارت مستقیم پزشک نباید در این دوران مصرف شود. مشخص نیست این دارو به شیر مادر منتقل میشود یا نه، بنابراین تصمیم دربارهٔ ادامه یا قطع دارو در دوران شیردهی نیز باید با پزشک و با در نظر گرفتن ضرورت درمان انجام گیرد.
نگهداری
قرصهای تریمتازیدین را در دمای اتاق، دور از نور مستقیم آفتاب و رطوبت، ترجیحاً در بستهبندی اصلی خود نگهداری کنید. دارو را کاملاً دور از دسترس و دید کودکان قرار دهید. پیش از هر بار مصرف تاریخ انقضا را بررسی کنید و داروی تاریخگذشته یا اضافی را طبق راهنمایی داروخانه دفع کنید، نه در سطل زباله یا فاضلاب خانگی.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص آهستهرهش روکشدار | 35 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا تریمتازیدین جایگزین داروهای اصلی قلبی مثل بتابلوکرها میشود؟
۰۲چرا ممکن است پزشک بعد از مدتی مصرف تریمتازیدین را قطع کند؟
۰۳آیا مصرف تریمتازیدین روی ضربان قلب یا فشار خون اثر میگذارد؟
۰۴اگر یک نوبت از قرص را فراموش کنم چه باید بکنم؟
۰۵آیا تریمتازیدین باعث خوابآلودگی میشود و رانندگی را تحتتأثیر قرار میدهد؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۱ سازنده، در گروه C01EB15. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.