تریکلوکربان
تریکلوکربان یک مادهٔ ضدعفونیکنندهٔ موضعی (آنتیسپتیک) از خانوادهٔ کاربانیلیدهاست که بهصورتِ صابون برای شستوشویِ پوست فرموله شده است.
بیشتر بهعنوانِ صابونِ ضدباکتریایی یا ضدبو برای کاهشِ باکتریهایِ سطحِ پوست و کنترلِ بویِ بدن در شستوشویِ روزانه استفاده میشود.
این صابون برایِ مصرفِ رویِ پوست طراحی شده و باید از تماس با چشم و بلعیدنِ آن خودداری کرد؛ در صورتِ بروزِ تحریک یا حساسیت، مصرف را قطع کنید.
اگر پس از استفاده قرمزی، خارشِ شدید یا تورم دیدید، یا پوستی حساس، زخم یا التهابِ فعال دارید، پیش از ادامهٔ مصرف با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
تریکلوکربان (Triclocarban) یک ترکیبِ ضدباکتریاییِ موضعی از گروهِ کاربانیلیدهاست که در ردهٔ آنتیسپتیکها و ضدعفونیکنندههایِ پوستی قرار میگیرد. این ماده معمولاً با غلظتِ ۱ درصد در صابونهایِ ضدباکتریایی یا ضدبو فرموله میشود و در تماسِ کوتاه با پوست، رشدِ باکتریهایِ سطحیِ عاملِ بو و برخی عفونتهایِ خفیفِ پوستی را محدود میکند. برخلافِ آنتیبیوتیکهایِ خوراکی یا موضعیِ اختصاصی، تریکلوکربان بهشکلِ کلی بر غشایِ سلولیِ باکتریها اثر میگذارد و طیفِ اثرش عمدتاً رویِ باکتریهایِ گرممثبتِ ساکنِ پوست است. هدفِ اصلیِ آن، کمک به بهداشتِ روزانهٔ پوست و کاهشِ بویِ بدنِ ناشی از تجزیهٔ باکتریاییِ عرق است، نه درمانِ عفونتهایِ عمقی یا بیماریهایِ پوستی.
موارد مصرف
- شستوشویِ روزانهٔ پوست بهعنوانِ صابونِ ضدباکتریایی برای کاهشِ بارِ میکروبیِ سطحی
- کنترل و کاهشِ بویِ بدن ناشی از فعالیتِ باکتریها بر رویِ عرق (بدبوییِ بدن)
- کمک به بهداشتِ پوست در مناطقِ مستعدِ تعریقِ زیاد مانندِ زیرِ بغل و کفِ پا
- شستوشویِ ضدعفونیکنندهٔ دست و بدن در مشاغل یا موقعیتهایی که رعایتِ بهداشتِ دقیقتر توصیه میشود
- کاهشِ موقتِ فلورِ باکتریاییِ پوست در مواردی که پزشک شستوشویِ ضدعفونیکننده را توصیه کرده است
روش مصرف
این صابون فقط برایِ مصرفِ خارجی و شستوشویِ پوست است. پوستِ موردنظر را با آب خیس کرده، صابون را کف کنید، بهآرامی رویِ سطحِ پوست بمالید و پس از مدتی کوتاه، کاملاً با آب بشویید. از خوردن یا بلعیدنِ آن و نیز تماسِ آن با چشم، داخلِ بینی، دهان یا زخمِ باز خودداری کنید و در صورتِ تماسِ اتفاقی، فوراً با آبِ فراوان بشویید. مدت و دفعاتِ استفاده را بر اساسِ دستورِ رویِ بستهٔ محصول یا توصیهٔ پزشک یا داروساز تنظیم کنید و بدونِ نیازِ واقعی، مصرف را طولانیتر یا مکررتر از حدِ معمول نکنید، بهویژه رویِ پوستِ حساس یا برایِ کودکان. اگر پزشک برایِ مشکلِ خاصی این محصول را توصیه کرده، همان برنامه را دنبال کنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
شستوشوی روزانهٔ پوست برای کاهش بار میکروبی سطحی
فقط برای مصرف خارجی است؛ از تماس با چشم و پوست زخمی پرهیز شود.
کنترل و کاهش بوی بدن ناشی از فعالیت باکتریها
در صورت بروز قرمزی، سوزش یا خشکی شدید، مصرف را متوقف کنید.
کمک به بهداشت پوست در نواحی مستعد تعریق زیاد
خشککردن کامل پوست پس از شستوشو برای کاهش رطوبت اهمیت دارد.
شستوشوی بهداشتی دست و بدن در موقعیتهای شغلی یا بهداشتی ویژه
برای چشم، زخم باز یا داخل بدن استفاده نشود.
کاهش موقت فلور باکتریایی پوست با توصیهٔ پزشک
مدت مصرف را بیش از زمان توصیهشده ادامه ندهید؛ مصرف طولانی یا گسترده میتواند موجب تحریک پوست شود.
پیش از مصرف بدانید
- اگر پیشتر به تریکلوکربان، سایرِ کاربانیلیدها یا هریک از اجزایِ این صابون واکنشِ حساسیتی داشتهاید، به پزشک یا داروساز اطلاع دهید.
- در صورتِ داشتنِ پوستِ حساس، ملتهب، دارایِ زخمِ باز، سوختگی یا اگزمایِ فعال، پیش از استفاده مشورت کنید.
- اگر باردار هستید یا شیر میدهید و قصدِ مصرفِ منظم یا طولانیمدت دارید، با پزشک مشورت کنید.
- برایِ استفاده در نوزادان و کودکانِ خردسال، ابتدا نظرِ پزشک را جویا شوید.
- اگر همزمان از سایرِ محصولاتِ موضعیِ ضدباکتریایی، لایهبردار یا داروهایِ پوستیِ تجویزی استفاده میکنید، به داروساز اطلاع دهید تا خطرِ تحریکِ پوست افزایش نیابد.
عوارض احتمالی
- خشکیِ پوست
- احساسِ کشیدگی یا سفتیِ خفیفِ پوست پس از شستوشو
- قرمزیِ خفیف یا تحریکِ موضعیِ گذرا
- خارشِ ملایم و کوتاهمدت
- بروزِ بثوراتِ گسترده، خارشِ شدید یا تورمِ پوست — نشانهٔ درماتیتِ تماسیِ آلرژیک (Allergic Contact Dermatitis) است؛ مصرف را قطع کرده و به پزشک مراجعه کنید.
- تاولزدن، پوستهپوستهشدنِ شدید یا سوزشِ آزاردهنده در محلِ استفاده — نشانِ تحریکِ شیمیاییِ پوست است؛ ناحیه را با آبِ فراوان بشویید و با داروساز یا پزشک مشورت کنید.
- تورمِ صورت، لبها یا گلو، یا مشکل در تنفس پس از استفاده — نشانهٔ واکنشِ آلرژیکِ شدید است؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- ورودِ اتفاقیِ صابون به چشم همراه با دردِ مداوم یا تاریِ دید پس از شستوشو با آب — با اورژانس تماس بگیرید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
چون تریکلوکربان یک فرآوردهٔ موضعی است، جذبِ سیستمیک و تداخل با داروهایِ خوراکی معمولاً محدود است، اما استفادهٔ همزمان با سایرِ محصولاتِ موضعیِ قوی مانندِ لایهبردارها، الکل، اسیدهایِ پوستی یا سایرِ آنتیسپتیکها میتواند خشکی و تحریکِ پوست را تشدید کند. فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و محصولاتِ موضعیای را که مصرف میکنید به پزشک و داروسازتان بگویید تا از تداخلهایِ احتمالی و تحریکِ بیشازحدِ پوست پیشگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دادههایِ بالینیِ اختصاصی دربارهٔ مصرفِ تریکلوکربان در بارداری و شیردهی محدود است. مصرفِ کوتاه و مطابقِ دستور برایِ شستوشویِ پوست معمولاً کمخطر تلقی میشود، اما چون این ماده میتواند بهمقدارِ اندک از راهِ پوست جذب شود، بهتر است در دورانِ بارداری یا شیردهی، بهویژه برایِ استفادهٔ منظم یا رویِ سطحِ وسیعی از بدن، پیش از مصرف با پزشک مشورت کنید. در دورانِ شیردهی همچنین بهتر است از استفاده رویِ ناحیهٔ سینه یا نزدیکِ محلی که دهانِ نوزاد با آن تماس پیدا میکند خودداری شود، مگر با نظرِ پزشک.
نگهداری
این صابون را در دمایِ اتاق، دور از نور و رطوبتِ مستقیم و دورازدسترسِ کودکان نگهداری کنید. ظرف یا بستهبندیِ آن را بسته نگه دارید، از انتقالِ آن به ظرفِ بدونِ برچسب خودداری کنید و پیش از مصرف تاریخِ انقضا را بررسی کنید؛ محصولِ تاریخگذشته یا دارایِ تغییرِ رنگ و بویِ غیرِعادی را دور بریزید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| Soap | 1 % |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا تریکلوکربان همان آنتیبیوتیک است؟
۰۲آیا میتوان هر روز از این صابون استفاده کرد؟
۰۳تفاوتِ این صابون با صابونِ معمولی چیست؟
۰۴آیا مصرفِ طولانیمدتِ این صابون خطر دارد؟
۰۵آیا استفاده از این صابون جایگزینِ دئودورانت میشود؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲ برند از ۱ سازنده، در گروه D08A. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.