توفاسیتینیب
توفاسیتینیب دارویی از دستهٔ مهارکنندههای ژانوسکیناز (JAK) است که با کاهشِ سیگنالدهیِ برخی پیامرسانهای التهابیِ بدن، از پیشرفتِ واکنشهای خودایمنی جلوگیری میکند.
این دارو بیشتر برای کنترلِ آرتریتِ روماتوئید، آرتریتِ پسوریاتیک و کولیتِ اولسراتیو در بزرگسالانی به کار میرود که به درمانهای پیشین پاسخِ کافی ندادهاند.
توفاسیتینیب میتواند خطرِ عفونتهای جدی، لختهٔ خون، مشکلاتِ قلبیعروقی و برخی سرطانها را افزایش دهد، بهویژه در افرادِ میانسال به بالا یا کسانی که سابقهٔ بیماریِ قلبی و سیگار دارند؛ به همین دلیل مصرفِ آن همیشه باید زیرِ نظرِ دقیقِ پزشک و همراه با آزمایشهای دورهای باشد.
اگر نشانههای عفونت، تورم یا دردِ ناگهانیِ یک پا، تنگیِ نفس یا دردِ قفسهٔ سینه پیدا کردید، یا پیش از هر واکسیناسیون یا جراحی، حتماً با پزشکِ خود مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
توفاسیتینیب در گروهِ داروهای ضدالتهابیِ هدفمند و تعدیلکنندهٔ ایمنی جای میگیرد و بهصورتِ خوراکی مصرف میشود. این دارو با مسدود کردنِ آنزیمهای ژانوسکیناز درونِ سلولهای ایمنی، مسیرِ انتقالِ پیامِ سیتوکینهای التهابی را مختل میکند و از حملهٔ سیستمِ ایمنی به بافتهای خودِ بدن میکاهد. هدفِ اصلیِ درمان، کاهشِ التهاب و دردِ مفاصل و پیشگیری از آسیبِ دائمیِ بافتی در بیماریهای خودایمنی است. توفاسیتینیب معمولاً زمانی تجویز میشود که داروهای ردههای پیشین، مانندِ متوترکسات یا سایرِ داروهای ضدروماتیسمیِ کلاسیک، بهتنهایی پاسخِ کافی ندادهاند.
موارد مصرف
- آرتریتِ روماتوئیدِ متوسط تا شدید در بزرگسالان
- آرتریتِ پسوریاتیک
- کولیتِ اولسراتیوِ متوسط تا شدید
- اسپوندیلیتِ آنکیلوزان (التهابِ مزمنِ ستونِ فقرات)
- آرتریتِ ایدیوپاتیکِ نوجوانان با درگیریِ چندمفصلی، با تجویز و پیگیریِ متخصصِ روماتولوژیِ کودکان
روش مصرف
توفاسیتینیب بهصورتِ قرصِ معمولی یا قرصِ آهستهرهش مصرف میشود؛ نوعِ آهستهرهش باید کامل و بدونِ خرد کردن یا جویدن بلعیده شود تا روندِ رهاییِ تدریجیِ دارو در بدن مختل نشود. این دارو را میتوان با یا بدونِ غذا میل کرد، اما بهتر است هر روز در ساعتِ مشخصی مصرف شود تا سطحِ آن در بدن یکنواخت بماند. پایبندی به برنامهٔ درمانی اهمیتِ زیادی دارد؛ قطعِ ناگهانیِ دارو بدونِ هماهنگی با پزشک میتواند به بازگشتِ التهاب و علائمِ بیماری منجر شود. مقدارِ مصرف، تعدادِ نوبتها و طولِ دورهٔ درمان را فقط پزشک، بر اساسِ نسخه و پاسخِ بدنِ شما، تعیین میکند.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیتِ شناختهشده به توفاسیتینیب یا سایرِ اجزای دارو را به پزشک اطلاع دهید.
- سابقهٔ عفونتهای مزمن یا مکرر، بهویژه سل، هپاتیت یا زونا، و هر عفونتِ فعالِ کنونی را حتماً بگویید؛ پیش از شروعِ دارو معمولاً آزمایشِ غربالگریِ سل انجام میشود.
- اگر میانسال یا مسنتر هستید، سابقهٔ لختهٔ خون، بیماریِ قلبیعروقی یا سکته دارید، یا سیگار میکشید یا کشیدهاید، حتماً به پزشک بگویید.
- سابقهٔ هرگونه سرطان یا بیماریِ کبدی و کلیوی را با پزشکِ خود در میان بگذارید.
- فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و واکسنهای اخیر یا برنامهریزیشده را به پزشک بگویید، بهویژه اگر قرار است واکسنِ زنده دریافت کنید.
- در صورتِ بارداری، قصدِ بارداری یا شیردهی، پیش از شروعِ دارو با پزشک مشورت کنید.
عوارض احتمالی
- سرماخوردگی و عفونتهای خفیفِ مجاریِ تنفسیِ فوقانی
- سردرد
- اسهال
- افزایشِ فشارِ خون
- افزایشِ چربیهای خون
- تب، لرز، سرفهٔ مداوم یا گلودردِ شدید — نشانهٔ احتمالیِ عفونتِ جدی — در صورتِ بروز، سریع با پزشک تماس بگیرید.
- تورم، درد یا گرمیِ ناگهانیِ یک پا، یا تنگیِ نفس و دردِ قفسهٔ سینه — نشانهٔ احتمالیِ لختهٔ خون — فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- دردِ قفسهٔ سینه، ضعفِ ناگهانیِ یکطرفهٔ بدن یا دشواری در صحبتکردن — نشانهٔ احتمالیِ حملهٔ قلبی یا سکتهٔ مغزی — فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- زردیِ پوست یا چشم، ادرارِ تیره یا خستگیِ شدید — نشانهٔ احتمالیِ آسیبِ کبدی — به پزشک اطلاع دهید.
- کبودی یا خونریزیِ غیرعادی، رنگپریدگی یا خستگیِ مفرط — نشانهٔ احتمالیِ افتِ سلولهای خونی — با پزشک تماس بگیرید.
- دردِ شدید و ناگهانیِ شکم همراه با تب، بهویژه در بیمارانِ کولیتِ اولسراتیو — فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
توفاسیتینیب میتواند با برخی داروهای ضدقارچ و آنتیبیوتیکهای قوی که نحوهٔ تجزیهٔ کبدیِ آن را تغییر میدهند تداخل داشته باشد و سطحِ آن را در خون بالا یا پایین ببرد؛ همچنین مصرفِ همزمان با سایرِ داروهای سرکوبکنندهٔ ایمنی یا داروهای بیولوژیک، خطرِ عفونت را افزایش میدهد و معمولاً توصیه نمیشود. واکسنهای زنده نیز نباید در دورانِ مصرفِ این دارو تزریق شوند. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو تا تداخلهای احتمالی بررسی و در صورتِ نیاز، دوز یا زمانبندیِ مصرف تنظیم شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
مصرفِ توفاسیتینیب در دورانِ بارداری معمولاً توصیه نمیشود، زیرا اطلاعاتِ کافی از بیخطر بودنِ آن برای جنین در دست نیست؛ اگر باردار هستید یا قصدِ بارداری دارید، پیش از ادامه یا شروعِ درمان حتماً با پزشک مشورت کنید. دربارهٔ شیردهی نیز اطلاعاتِ کافی وجود ندارد و پزشک با توجه به وضعیتِ بیماری، جایگزینی یا تعویقِ درمان را بررسی میکند. تصمیمِ نهایی دربارهٔ بارداری، پیشگیری از آن و شیردهی را باید با پزشکِ متخصص هماهنگ کرد.
نگهداری
توفاسیتینیب را در دمای اتاق و دور از رطوبت و نورِ مستقیمِ آفتاب نگهداری کنید و ظرفِ دارو را کاملاً بسته نگه دارید. این دارو را دور از دسترسِ کودکان قرار دهید و پیش از مصرف، تاریخِ انقضایِ رویِ بسته را بررسی کنید. داروهای تاریخگذشته یا استفادهنشده را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید، نه در زبالهٔ خانگیِ معمولی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 5 mg |
| قرص آهستهرهش | 5 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۸ برند از ۱۰ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا پیش از شروعِ توفاسیتینیب باید آزمایشِ سل بدهم؟
۰۲توفاسیتینیب چه فرقی با داروهای بیولوژیکِ تزریقی دارد؟
۰۳آیا مصرفِ طولانیمدتِ این دارو خطرناک است؟
۰۴اگر یک نوبتِ مصرفِ دارو را فراموش کنم چه باید بکنم؟
۰۵آیا توفاسیتینیب بیماری را کاملاً درمان میکند؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۲۸ فرآوردهٔ ثبتشده، ۸ برند از ۱۰ سازنده، در گروه L04AA29. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.