تیوتروپیوم
تیوتروپیوم دارویی از گروهِ آنتیکولینرژیکهایِ استنشاقیِ طولانیاثر است که با بازنگهداشتنِ راههایِ هواییِ ریه، تنفس را برایِ مدتی طولانی آسانتر میکند.
بیشتر برایِ کنترل و پیشگیریِ روزانهٔ علائمِ بیماریِ انسدادیِ مزمنِ ریه بهکار میرود تا تنگیِ نفس کاهش یابد و حملههایِ تشدیدِ بیماری کمتر شوند.
این کپسول فقط برایِ استنشاق با دستگاهِ مخصوص است، هرگز نباید بلعیده شود، و برایِ رفعِ فوریِ تنگیِ نفس کاربردی ندارد.
اگر تنگیِ نفسِ ناگهانی و شدید دارید، مشکلِ ادراری یا آبسیاهِ چشم دارید، یا علائمتان بهبود نمییابد، حتماً با پزشک مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
تیوتروپیوم دارویی از گروهِ آنتیکولینرژیکهایِ استنشاقیِ طولانیاثر (Long-Acting Muscarinic Antagonist) است. این دارو با مسدودکردنِ گیرندههایِ موسکارینی در عضلههایِ صافِ راههایِ هواییِ ریه، از انقباضِ آنها جلوگیری کرده و تنفس را برایِ مدتی نزدیک به یک شبانهروز آسانتر میکند. هدفِ اصلیِ آن کنترلِ بلندمدتِ علائمِ بیماریِ انسدادیِ مزمنِ ریه (COPD) است، نه رفعِ فوریِ حملههایِ تنگیِ نفس. تیوتروپیوم بهصورتِ کپسولِ استنشاقی عرضه میشود که محتوایِ آن فقط با دستگاهِ استنشاقیِ مخصوص از راهِ تنفس وارد ریه میشود، نه با بلعیدن. در ایران این دارو با نامهایِ تجاریِ گوناگونی همچون استاپیوا و اسپیریوا نیز به بازار عرضه شده است.
موارد مصرف
- کنترل و درمانِ نگهدارندهٔ بیماریِ انسدادیِ مزمنِ ریه، شاملِ برونشیتِ مزمن و آمفیزم
- کاهشِ تنگیِ نفس و خسخسِ سینه در مصرفِ منظمِ روزانه
- کاهشِ تعداد و شدتِ دورههایِ تشدیدِ ناگهانیِ این بیماری
- بهبودِ توانِ فعالیتِ روزانه و کیفیتِ زندگی در بیمارانِ مبتلا به این بیماری
روش مصرف
این کپسول را هرگز نباید بلعید یا بهصورتِ خوراکی مصرف کرد؛ محتوایِ آن فقط باید با دستگاهِ استنشاقیِ مخصوصِ همین دارو استنشاق شود. این کپسول معمولاً یکبار در روز و ترجیحاً در ساعتِ ثابتی از شبانهروز مصرف میشود تا اثرش پیوسته باقی بماند. تیوتروپیوم یک درمانِ نگهدارنده است، نه یک اسپریِ سریعالاثر برایِ لحظههایِ حادِ تنگیِ نفس؛ اگر پزشک اسپریِ سریعالاثرِ دیگری هم برایتان تجویز کرده، همچنان آن را همراه داشته باشید. حتی اگر احساسِ بهتری دارید، مصرفِ منظمِ روزانه را بدونِ مشورت با پزشک قطع نکنید، زیرا ممکن است علائم بازگردد. جزئیاتِ دقیقِ نحوهٔ کارکردن با دستگاهِ استنشاقی و برنامهٔ مصرف را پزشک یا داروساز، متناسب با نسخهتان، توضیح میدهد.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
بیماری انسدادی مزمن ریه، شامل برونشیت مزمن و آمفیزم
کپسول خوراکی نیست و باید فقط با دستگاه مخصوص استنشاق شود. بیش از یک کپسول در شبانهروز مصرف نکنید؛ برای تسکین سریع حملهٔ حاد تنگینفس مناسب نیست.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیتِ آلرژیک به تیوتروپیوم، آتروپین یا سایرِ داروهایِ آنتیکولینرژیک
- ابتلا به آبسیاهِ چشمِ زاویهبسته (Narrow-Angle Glaucoma)
- مشکلاتِ ادراری مانندِ بزرگیِ خوشخیمِ پروستات یا دشواری در دفعِ ادرار
- بیماریِ شدیدِ کلیوی
- بیماریهایِ قلبیعروقی، از جمله ضربانِ قلبِ نامنظم
- بارداری، شیردهی یا برنامهریزی برایِ بارداری
عوارض احتمالی
- خشکیِ دهان
- یبوست
- سرگیجه یا سردرد
- التهابِ گلو یا سینوزیت
- سرفه
- سوءهاضمه
- علائمِ واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ ورمِ صورت، لب یا زبان، کهیر یا دشواری در تنفس — فوراً به اورژانس مراجعه کنید یا با اورژانس تماس بگیرید.
- تنگیِ نفسِ ناگهانی یا بدترشدنِ خسخسِ سینه بلافاصله پس از استنشاق، معروف به برونکواسپاسمِ متناقض (Paradoxical Bronchospasm) — مصرف را متوقف کنید و سریعاً به پزشک مراجعه کنید.
- دشواری یا دردِ ادرارکردن، بهویژه در مردانِ دارایِ بزرگیِ پروستات — به پزشک اطلاع دهید.
- دردِ چشم، قرمزیِ چشم، دیدنِ هاله دورِ نور یا تاریِ ناگهانیِ دید — میتواند نشانهٔ تشدیدِ آبسیاهِ چشم باشد و نیازمندِ بررسیِ فوریِ چشمپزشک است.
- ضربانِ نامنظم یا تندشدنِ غیرِعادیِ ضربانِ قلب — به پزشک اطلاع دهید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
مصرفِ همزمانِ تیوتروپیوم با سایرِ داروهایِ آنتیکولینرژیک، مانندِ ایپراتروپیومِ استنشاقی، برخی داروهایِ ضدِافسردگیِ سهحلقهای، برخی آنتیهیستامینها یا داروهایِ ضدِپارکینسون، میتواند عوارضی مانندِ خشکیِ دهان، یبوست و مشکلاتِ ادراری را تشدید کند. فهرستِ کاملِ داروها، مکملها و داروهایِ گیاهیِ مصرفیتان را به پزشک و داروساز بگویید تا از تداخلهایِ احتمالی جلوگیری شود.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعاتِ محدودی دربارهٔ مصرفِ تیوتروپیوم در بارداریِ انسان در دست است؛ به همین دلیل معمولاً فقط در صورتِ ضرورتِ تشخیصِ پزشک تجویز میشود. مشخص نیست این دارو در شیرِ مادر ترشح میشود یا نه، بنابراین مصرف در دورانِ شیردهی باید با احتیاط و تنها زیرِ نظرِ پزشک انجام شود. اگر باردار هستید، شیر میدهید یا قصدِ بارداری دارید، پیش از مصرف حتماً با پزشک مشورت کنید.
نگهداری
کپسولها را در دمایِ اتاق و دور از رطوبت و نورِ مستقیمِ آفتاب نگه دارید و هر کپسول را فقط درست پیش از مصرف از بلیستر خارج کنید. دستگاهِ استنشاقی را طبقِ راهنمایِ همراهِ آن تمیز نگه دارید. دارو را دور از دیدِ و دسترسِ کودکان قرار دهید، پیش از مصرف تاریخِ انقضا را بررسی کنید و داروهایِ تاریخگذشته یا اضافی را طبقِ توصیهٔ داروخانه دور بریزید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| کپسول | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۲۱ برند از ۱۷ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا میتوانم کپسولِ تیوتروپیوم را باز کنم و مثلِ قرص بخورم؟
۰۲اگر ناگهان دچارِ تنگیِ نفس شدم، آیا میتوانم از تیوتروپیوم استفاده کنم؟
۰۳چرا دهانم بعد از مصرفِ این دارو خشک میشود؟
۰۴آیا میتوانم چون حالم بهتر شده، مصرفِ تیوتروپیوم را خودم قطع کنم؟
۰۵اگر یک نوبتِ مصرفِ کپسول را فراموش کنم چه کار کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۴۰ فرآوردهٔ ثبتشده، ۲۱ برند از ۱۷ سازنده، در گروه R03BB04. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.