تیکلوپیدین
تیکلوپیدین دارویی ضدپلاکت از خانوادهٔ تینوپیریدینهاست که مانعِ چسبیدن و تجمعِ پلاکتها به یکدیگر میشود و از این راه از تشکیل لختهٔ خونی در رگها پیشگیری میکند.
این دارو بیشتر برای پیشگیریِ ثانویه از سکتهٔ مغزی در افرادی که پیشتر سکته یا حملهٔ مغزیِ گذرا داشتهاند تجویز میشود و گاهی همراه با آسپرین برای پیشگیری از لختهشدنِ خون در استنتِ عروقِ کرونر به کار میرود.
مهمترین نکته دربارهٔ تیکلوپیدین، خطرِ کاهشِ شدیدِ گلبولهای سفیدِ خون در ماههای نخستِ مصرف است؛ به همین دلیل انجامِ منظمِ آزمایشِ خون در این دوره ضروری است.
اگر تب، گلودردِ شدید، زخمهای دهانی، کبودی یا خونریزیِ غیرعادی، یا زردیِ پوست و چشم را تجربه کردید، بیدرنگ با پزشکِ خود تماس بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
تیکلوپیدین دارویی ضدپلاکت از خانوادهٔ تینوپیریدینهاست و از نظرِ رده با کلوپیدوگرل قرابت دارد؛ این دارو با جلوگیری از فعالشدن و بههمچسبیدنِ پلاکتها، از تشکیلِ لختهٔ خونی در رگها جلوگیری میکند. این دارو در گروهِ داروهای مؤثر بر خون و خونسازی قرار دارد و برخلافِ آسپرین، اثرش دیرتر آغاز میشود اما پس از قطعِ مصرف هم تا چند روز در بدن باقی میماند. هدفِ اصلی از مصرفِ تیکلوپیدین، پیشگیری از سکتهٔ مغزی و دیگر رویدادهای ناشی از لختهشدنِ خون در عروق است. به دلیلِ خطرِ بالقوهٔ عوارضِ جدیِ خونی، امروزه این دارو معمولاً در مواردی به کار میرود که گزینههای ایمنتر برای بیمار مناسب نباشند و همیشه باید با نظارتِ دقیقِ پزشک همراه باشد.
موارد مصرف
- پیشگیریِ ثانویه از سکتهٔ مغزی در بیمارانی که پیشتر دچارِ سکتهٔ مغزی یا حملهٔ گذرای مغزی (نوعی سکتهٔ خفیف و زودگذر) شدهاند
- پیشگیری از لختهٔ خونی پس از قرارگیریِ استنت در عروقِ کرونرِ قلب، معمولاً همراه با آسپرین
- کاهشِ خطرِ لختهشدنِ خون در بیماریِ شریانیِ محیطی (تنگی یا انسدادِ عروقِ اندامها)
- گزینهای برای بیمارانی که آسپرین یا داروهای ضدپلاکتِ دیگر را تحمل نمیکنند یا برایشان منعِ مصرف دارد
روش مصرف
تیکلوپیدین معمولاً بهصورتِ قرص و همراه با غذا مصرف میشود تا جذبِ آن بهتر و ناراحتیِ گوارشی کمتر شود؛ رعایتِ نظمِ زمانیِ مصرف، مثلاً هر نوبت سرِ وقتِ مشخص، به اثربخشیِ پایدارِ دارو کمک میکند. تعدادِ دفعاتِ مصرف در روز و مدتزمانِ درمان را فقط پزشک بر پایهٔ نسخه تعیین میکند. اثرِ ضدپلاکتیِ این دارو دیرتر از آسپرین آغاز میشود و پس از قطعِ مصرف هم برای چند روز ادامه دارد؛ به همین دلیل هرگز بدونِ هماهنگی با پزشک، بهویژه پیش از هر جراحی یا اقدامِ دندانپزشکی، مصرف را قطع نکنید. فراموش نکردنِ نوبتهای دارو و انجامِ منظمِ آزمایشِ خونِ توصیهشده از سوی پزشک، بخشِ مهمی از مصرفِ ایمنِ این داروست.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
پیشگیری ثانویه پس از سکتهٔ مغزی ایسکمیک یا حملهٔ گذرای مغزی
در بیمارانی که آسپرین را تحمل نمیکنند، به آن حساسیت دارند یا پاسخ کافی نگرفتهاند انتخاب میشود؛ در سکتهٔ مغزی خونریزیدهنده مصرف نمیشود.
پیشگیری از لختهشدن داخل استنت عروق کرونر قلب
مصرف همزمان با آسپرین فقط در دورهٔ کوتاه پس از استنت و با تجویز متخصص انجام شود؛ خطر خونریزی افزایش مییابد.
بیماری شریانی محیطی همراه با لنگش متناوب
برای کاهش خطر رویدادهای ایسکمیک عروقی بهکار میرود و در صورت مناسب نبودن آسپرین میتواند گزینهٔ جایگزین باشد.
پیش از مصرف بدانید
- هرگونه حساسیتِ شناختهشده به تیکلوپیدین یا داروهای مشابه
- سابقهٔ اختلالاتِ خونی مانندِ کاهشِ گلبولِ سفید، کاهشِ پلاکت، یا مشکلاتِ انعقادی
- وجودِ بیماریِ کبدیِ فعال یا سابقهٔ اختلال در عملکردِ کبد
- زخمِ گوارشیِ فعال یا هرگونه خونریزیِ فعال در بدن
- مصرفِ هر داروی دیگر، از جمله آسپرین، رقیقکنندههای خون، ضدالتهابهای غیراستروئیدی، یا مکملهای گیاهی
- بارداری، شیردهی، یا برنامهریزی برای جراحی و اقداماتِ دندانپزشکی در آیندهی نزدیک
عوارض احتمالی
- اسهال یا مدفوعِ شل
- تهوع و دلدرد
- سوءهاضمه و نفخ
- بثورات یا خارشِ پوستی
- سرگیجهٔ خفیف
- علائمِ عفونت مانندِ تب، لرز یا گلودردِ شدید که میتواند نشانهٔ کاهشِ شدیدِ گلبولِ سفید باشد؛ در صورتِ بروز، بیدرنگ به پزشک اطلاع دهید
- کبودیِ آسان، خونریزیِ غیرعادی از لثه یا بینی، یا وجودِ خون در ادرار و مدفوع؛ در این موارد سریع به پزشک مراجعه کنید
- زردیِ پوست یا سفیدیِ چشم، ادرارِ تیره، یا خستگیِ شدید که میتواند نشانهٔ آسیبِ کبدی باشد؛ به پزشک اطلاع دهید
- کبودیهای گستردهٔ پوستی همراه با ضعف، تب و اختلال در هوشیاری که میتواند نشانهٔ یک عارضهٔ نادر و جدیِ خونی باشد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- علائمِ واکنشِ آلرژیکِ شدید مانندِ تورمِ صورت و گلو یا مشکل در تنفس؛ فوراً با اورژانس تماس بگیرید
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
تیکلوپیدین میتواند با داروهای رقیقکنندهٔ خون مانندِ آسپرین، وارفارین و هپارین اثرِ متقابل داشته باشد و خطرِ خونریزی را افزایش دهد؛ همراهی با ضدالتهابهای غیراستروئیدی نیز همین خطر را بیشتر میکند. این دارو میتواند سطحِ خونیِ تئوفیلین و فنیتوئین را بالا ببرد و ممکن است نیاز به تنظیمِ دوزِ آن داروها را ایجاد کند. آنتیاسیدها جذبِ تیکلوپیدین را کم میکنند، پس بهتر است در فاصلهٔ زمانیِ جداگانه مصرف شوند؛ در مقابل، سایمتیدین میتواند غلظتِ تیکلوپیدین را در خون بالا ببرد. فهرستِ کاملِ داروها و مکملهایت را به پزشک و داروساز بگو.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
اطلاعاتِ موجود دربارهٔ مصرفِ تیکلوپیدین در بارداری محدود است و این دارو باید تنها در صورتی مصرف شود که پزشک آن را واقعاً ضروری تشخیص دهد. مشخص نیست که تیکلوپیدین در شیرِ مادر ترشح میشود یا نه؛ به همین دلیل تصمیم دربارهٔ مصرفِ آن در دورانِ شیردهی نیز باید با سنجشِ سود و خطر و با مشورتِ پزشک انجام شود.
نگهداری
قرصهای تیکلوپیدین را در دمای اتاق و دور از رطوبت و نورِ مستقیم نگهداری کنید. آن را همیشه دور از دسترسِ کودکان قرار دهید و پیش از مصرف، تاریخِ انقضایِ رویِ بستهٔ دارو را بررسی کنید. داروهای تاریخگذشته یا اضافی را طبقِ راهنماییِ داروخانه دور بریزید، نه در سطلِ زبالهٔ خانگی یا فاضلاب.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 250 mg |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۴ برند از ۳ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱چرا در دورانِ مصرفِ تیکلوپیدین باید آزمایشِ خون بدهم؟
۰۲آیا تیکلوپیدین جایگزینِ آسپرین است؟
۰۳پیش از عملِ جراحی دربارهٔ مصرفِ تیکلوپیدین چه باید کرد؟
۰۴مصرفِ تیکلوپیدین همراه با غذا چه فایدهای دارد؟
۰۵اگر یک نوبتِ دارو را فراموش کنم چه کار کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۴ فرآوردهٔ ثبتشده، ۴ برند از ۳ سازنده، در گروه B01AC05. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.