تیاتیلپرازین
تیاتیلپرازین دارویی از خانوادهٔ فنوتیازینهاست که عمدتاً برای کنترل تهوع، استفراغ و سرگیجه به کار میرود.
این دارو بیشتر برای پیشگیری و کنترل تهوع و استفراغ با علل گوناگون و نیز کاهش سرگیجهٔ ناشی از اختلالهای گوش داخلی تجویز میشود.
این دارو میتواند باعث خوابآلودگی و در موارد نادر حرکات غیرارادی عضلانی شود؛ تا اطمینان از واکنش بدن خود، از رانندگی و کارهای نیازمند هوشیاری کامل خودداری کنید.
اگر باردار یا شیرده هستید، داروی آرامبخش دیگری مصرف میکنید، یا پس از مصرف دارو لرزش یا سفتیِ غیرعادیِ عضلانی دیدید، حتماً با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
تیاتیلپرازین دارویی ضدتهوع (Antiemetic) از خانوادهٔ فنوتیازینهاست؛ خانوادهای که برخی اعضای آن در روانپزشکی و برخی دیگر، مانند همین دارو، عمدتاً برای کنترل تهوع، استفراغ و سرگیجه به کار میروند. این دارو با مهار گیرندههای دوپامین در بخشی از مغز که فرمانِ آغازِ تهوع و استفراغ را صادر میکند، از بروز این علائم جلوگیری میکند و در کنار آن، اثر آرامبخشِ خفیفی هم دارد. تیاتیلپرازین به دو شکل قرص خوراکی و آمپول تزریقی در دسترس است و پزشک بر اساس شرایط بیمار و شدت علائم، شکل مناسب را انتخاب میکند.
موارد مصرف
- پیشگیری و کنترل تهوع و استفراغ با علل گوناگون
- کاهش سرگیجهٔ ناشی از اختلالهای گوش داخلی (مانند بیماری منییر)
- کنترل تهوع و استفراغ پس از جراحی
- کاهش تهوعِ ناشی از پرتودرمانی، طبق تشخیص پزشک
- کمک به کنترل تهوعِ همراه با سرگیجههای شدید
روش مصرف
تیاتیلپرازین را دقیقاً طبق دستور پزشک و در زمانهای تعیینشده مصرف کنید. قرص را میتوان با یا بدون غذا خورد، ولی اگر دارو باعث ناراحتی معده شد، مصرف همراه با غذا یا کمی آب میتواند کمککننده باشد. شکلِ تزریقیِ دارو را فقط پزشک یا پرستار در محیط درمانی تزریق میکند. دوز دقیق و مدتِ مصرف را فقط پزشک بر اساس شرایط شما تعیین میکند؛ بدون هماهنگی با پزشک، دارو را زودتر قطع نکنید یا دوز آن را تغییر ندهید، بهویژه اگر مدتی طولانی از آن استفاده کردهاید. اگر یک نوبت مصرف را فراموش کردید، تنها در صورتی که به زمان نوبت بعدی نزدیک نشده باشد آن را مصرف کنید و هرگز دوز را دوبرابر نکنید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
تهوع و استفراغ با علل گوناگون
حداکثر معمول ۱۹٫۵ میلیگرم در شبانهروز است. خوابآلودگی و افت فشار خون ممکن است رخ دهد؛ تا مشخص شدن اثر دارو رانندگی نکنید.
تهوع و استفراغ پس از جراحی
تزریق وریدی فقط در موارد حاد، بهآرامی و توسط پزشک یا کادر درمان انجام شود؛ پایش فشار خون ضروری است.
تهوع و استفراغ ناشی از پرتودرمانی
مدت مصرف بر اساس جلسات پرتودرمانی و پاسخ بیمار تعیین میشود و نباید خودسرانه طولانی شود.
سرگیجه ناشی از اختلالهای گوش داخلی، مانند بیماری منییر
برای کنترل علامت در دوره حاد است؛ مصرف طولانیمدت فقط با نظر پزشک متخصص انجام شود.
تهوع همراه با سرگیجه شدید
این دارو علت زمینهای سرگیجه را درمان نمیکند؛ در صورت همراهی با اختلال تکلم، ضعف یکطرفه، کاهش هوشیاری یا سردرد ناگهانی، ارزیابی فوری لازم است.
پیش از مصرف بدانید
- سابقهٔ حساسیت یا واکنش آلرژیک به تیاتیلپرازین یا سایر داروهای خانوادهٔ فنوتیازین
- بیماریهای زمینهای مانند مشکلات کبدی، بیماریهای قلبیعروقی، تشنج یا اختلالات خونی
- مصرف همزمان داروهای آرامبخش، خوابآور، ضدافسردگی یا سایر داروهای اثرگذار بر سیستم عصبی
- بارداری، برنامهریزی برای بارداری، یا شیردهی
- سابقهٔ بیماری پارکینسون یا هرگونه اختلال حرکتی
- سن بالا یا مصرف در کودکان، که نیاز به احتیاط و نظارت بیشتر پزشک دارد
عوارض احتمالی
- خوابآلودگی و گیجی خفیف
- خشکی دهان
- تاری دید گذرا
- یبوست
- افت فشار و سرگیجه هنگام بلند شدن ناگهانی
- سفتی ناگهانی عضلات، لرزش دستها یا حرکات غیرارادی صورت و فک — در صورت بروز، سریع با پزشک خود تماس بگیرید
- تب بالا همراه با تعریق شدید، سفتی عضلانی و گیجی — این نشانهها میتوانند به یک واکنش نادر و جدی اشاره داشته باشند؛ در این حالت فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- علائم آلرژی شدید مانند تورم صورت، لب یا گلو، کهیر گسترده یا تنگی نفس — فوراً به اورژانس مراجعه کنید
- ضربان قلب نامنظم یا تپش ناگهانی و شدید قلب — با پزشک خود تماس بگیرید
- زردی پوست یا سفیدی چشمها که میتواند نشانهٔ نادر آسیب کبدی باشد — به پزشک مراجعه کنید
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
تیاتیلپرازین میتواند اثر خوابآور و کاهندهٔ هوشیاریِ داروهای آرامبخش، خوابآور، مسکنهای اپیوییدی و الکل را تشدید کند. مصرف همزمان آن با سایر داروهای اثرگذار بر سیستم عصبی مرکزی یا داروهای ضدافسردگی و ضدروانپریشی ممکن است خطر عوارض حرکتی و خوابآلودگی را افزایش دهد. این دارو همچنین میتواند برخی نشانهها، مانند علائم مسمومیت دارویی یا مشکلات گوارشی، را پنهان کند و در موارد نادر با داروهای مؤثر بر ریتم قلب تداخل داشته باشد. به همین دلیل فهرست کاملِ داروها و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
دربارهٔ مصرف تیاتیلپرازین در بارداری، بهویژه در ماههای پایانی آن، باید احتیاط کرد؛ زیرا داروهای این خانواده در صورت مصرف نزدیک به زمان زایمان ممکن است بر نوزاد اثر بگذارند. اطلاعات دربارهٔ ورود این دارو به شیر مادر نیز محدود است. به همین دلیل مصرف تیاتیلپرازین در دوران بارداری و شیردهی فقط باید با تجویز و زیرنظر مستقیم پزشک انجام شود.
نگهداری
تیاتیلپرازین را در دمای اتاق و دور از نور مستقیم آفتاب و رطوبت نگهداری کنید. دارو را دور از دید و دسترس کودکان قرار دهید و پیش از هر بار مصرف، تاریخ انقضای روی بستهٔ آن را بررسی کنید. داروهای تاریخگذشته یا استفادهنشده را طبق راهنمایی داروخانه دفع کنید و از ریختن آنها در سطل زبالهٔ خانگی یا فاضلاب خودداری کنید.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| قرص | 6.5 mg |
| تزریقی | 6.5 mg / 1mL |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۳ برند از ۲ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا تیاتیلپرازین باعث خوابآلودگی میشود؟
۰۲آیا مصرف الکل همراه با این دارو مشکلساز است؟
۰۳چرا این دارو هم برای تهوع و هم برای سرگیجه تجویز میشود؟
۰۴اگر پس از مصرف دارو دستهایم لرزید یا بدنم سفت شد، چه باید بکنم؟
۰۵آیا مصرف این دارو همراه با داروهای سرماخوردگی یا آرامبخشهای بدوننسخه بیخطر است؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۳ فرآوردهٔ ثبتشده، ۳ برند از ۲ سازنده، در گروه R06AD03. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.