تالیوم-۲۰۱
تالیوم-۲۰۱ یک رادیوداروی تشخیصی تزریقی است که پس از ورود به خون، در بافتهای زندهٔ قلب متناسب با خونرسانی تجمع پیدا میکند. از پرتوی آن برای ساخت تصویر پزشکی هستهای استفاده میشود.
کاربرد اصلی آن بررسی خونرسانی عضلهٔ قلب در حالت استراحت یا هنگام آزمون فشار قلبی است. در برخی بررسیهای تخصصی نیز برای مکانیابی غدد پاراتیروئید پرکار بهکار میرود.
این فرآورده پرتوزاست و درمانکنندهٔ گرفتگی رگ یا درد قلبی نیست؛ تزریق آن باید فقط در مرکز مجهز و توسط کارکنان آموزشدیده انجام شود. بارداری یا احتمال آن و شیردهی را پیش از تزریق حتماً اعلام کنید.
اگر درد قفسهٔ سینه، تنگی نفس، غش، ضربان نامنظم، فشارخون کنترلنشده، بیماری کلیه یا حساسیت دارویی دارید، پیش از آزمون اطلاع دهید. دربارهٔ داروهای قلبی، ناشتایی و پرهیز از کافئین نیز از مرکز تصویربرداری دستور بگیرید.
مواد مؤثره
مادهٔ مؤثرهٔ این دارو (نام انگلیسی، مطابق ثبت رسمی):
معرفی دارو
تالیوم-۲۰۱ یک مادهٔ پرتوزای تشخیصی از گروه رادیوداروهاست و به شکل تزریق وریدی عرضه میشود. یون تالیوم تا حدی مانند پتاسیم رفتار میکند و در عضلهٔ قلب زنده متناسب با جریان خون توزیع میشود؛ نواحی با خونرسانی کمتر در تصویر متفاوت دیده میشوند. به همین دلیل برای بررسی بیماری عروق کرونر، کمبود خونرسانی و آثار آسیب قلبی استفاده میشود. در بعضی بررسیهای تخصصی، تجمع آن در پاراتیروئید نیز به مکانیابی غدهٔ پرکار کمک میکند.
موارد مصرف
- تصویربرداری خونرسانی عضلهٔ قلب در حالت استراحت
- بررسی کمبود خونرسانی برگشتپذیر قلب همراه آزمون فشار با ورزش یا دارو
- شناسایی نواحی آسیبدیده یا کمخونشدهٔ پایدار، از جمله کمک به بررسی آثار سکتهٔ قلبی
- مکانیابی غدد پاراتیروئید پرکار پیش یا پس از جراحی، در افراد منتخب با افزایش کلسیم و هورمون پاراتیروئید
روش مصرف
تالیوم-۲۰۱ بهصورت تزریق وریدی و فقط در مرکز پزشکی هستهای، با تجهیزات ایمنی پرتویی و توسط کارکنان آموزشدیده تجویز میشود؛ بیمار نباید آن را خودسرانه تهیه یا تزریق کند. نوع بررسی، زمان تصویربرداری و مقدار موردنیاز را پزشک و تیم مرکز تعیین میکنند. بسته به نوع آزمون، ممکن است ناشتایی، پرهیز از نوشیدنیهای کافئیندار یا تنظیم موقت برخی داروهای قلبی لازم باشد؛ هیچ دارویی را خودسرانه قطع نکنید. نوشیدن مایعات و دفع مکرر ادرار پس از تزریق معمولاً به کاهش تماس بدن با مادهٔ پرتوزا کمک میکند، مگر اینکه محدودیت مایعات یا مشکل دفع ادرار داشته باشید.
دوز و روش مصرف بر پایهٔ بیماری
تصویربرداری خونرسانی عضلهٔ قلب در حالت استراحت
برای بهبود کیفیت تصویر، تزریق در وضعیت قائم و حالت ناشتا انجام شود. پیش و پس از تزریق مایعات کافی بنوشید و پیش از تصویربرداری و پس از آن مرتب ادرار کنید.
بررسی کمبود خونرسانی برگشتپذیر قلب همراه آزمون فشار با ورزش یا دارو
آزمون فشار باید در محیط مجهز به پایش قلبی و امکانات احیا انجام شود.
شناسایی نواحی آسیبدیده یا کمخونشدهٔ پایدار، از جمله کمک به بررسی آثار سکتهٔ قلبی
در مطالعات استراحت، تصویربرداری معمولاً ۱۰ تا ۲۰ دقیقه پس از تزریق انجام میشود. تزریق باید کاملاً داخل ورید انجام گیرد.
مکانیابی غدد پاراتیروئید پرکار پیش یا پس از جراحی
برای تفریق تصویر تیروئید، داروی تصویربرداری تیروئید مانند پرتکناتات تکنسیم یا یدید سدیم، پیش، همزمان یا پس از تزریق و طبق پروتکل تصویربرداری استفاده میشود.
پیش از مصرف بدانید
- بارداری یا احتمال بارداری و شیردهی را پیش از تزریق اعلام کنید؛ ضرورت انجام تصویربرداری در این شرایط باید جداگانه سنجیده شود.
- سابقهٔ واکنش حساسیتی به تالیوم، داروهای تزریقی یا رادیوداروها را بگویید.
- درد قفسهٔ سینهٔ جدید یا شدید، تنگی نفس، غش، اختلال ریتم قلب، فشارخون کنترلنشده یا سکتهٔ قلبی اخیر را اطلاع دهید؛ این موارد بهویژه برای آزمون فشار قلبی اهمیت دارند.
- بیماری کلیه، کمادراری، مشکل دفع ادرار یا هر محدودیت پزشکی برای نوشیدن مایعات را مطرح کنید؛ در سالمندان توجه به عملکرد کلیه اهمیت بیشتری دارد.
- فهرست کامل داروهای قلبی و فشارخون، داروهای بدون نسخه، فرآوردههای گیاهی و مکملها را همراه داشته باشید.
- ایمنی و اثربخشی تالیوم-۲۰۱ در کودکان بهخوبی تثبیت نشده است و استفاده از آن در این گروه باید فقط با تصمیم متخصص انجام شود.
عوارض احتمالی
- درد، سوزش یا قرمزی خفیف و گذرا در محل تزریق
- تهوع یا استفراغ
- اسهال
- لرز یا تب گذرا
- تعریق کوتاهمدت
- تورم لبها یا زبان، تنگی نفس، خسخس، کهیر گسترده، افت فشارخون یا غش: احتمال واکنش حساسیتی شدید وجود دارد؛ فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد شدید یا فشاری قفسهٔ سینه، تنگی نفس شدید، تعریق سرد یا غش، بهویژه هنگام آزمون فشار قلبی: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- تپش قلب شدید یا نامنظم، سرگیجهٔ شدید یا ازحالرفتن: همان لحظه به کارکنان مرکز اطلاع دهید و فوراً ارزیابی پزشکی شوید.
- ضعف یا بیحسی ناگهانی یکطرفه، اختلال گفتار یا گیجی شدید: فوراً به اورژانس مراجعه کنید.
- درد، سوزش، تورم، قرمزی یا گرمیِ رو به افزایش در محل تزریق: برای بررسی نشت دارو به خارج رگ، سریعاً به کارکنان مرکز یا پزشک اطلاع دهید.
در صورت ورم صورت و گلو، تنگی نفس یا واکنش شدید، فوراً با اورژانس تماس بگیرید.
تداخلهای دارویی
برای خود تالیوم-۲۰۱، تداخل مستقیم و برجستهای با بیشتر داروهای معمول شناخته نشده است؛ اما اگر همراه آزمون فشار قلبی انجام شود، داروهای قلبی و فشارخون میتوانند پاسخ آزمون و تفسیر تصویر را تغییر دهند. کافئینِ قهوه، چای پررنگ، نوشابههای انرژیزا، شکلات و برخی داروها ممکن است اثر بعضی داروهای مورد استفاده در آزمون را کاهش دهد؛ دربارهٔ ناشتایی و زمان ادامه یا توقف داروها فقط از مرکز تصویربرداری پیروی کنید. تداخل مستقیمی با الکل ثابت نشده، ولی مصرف آن پیش از آزمون ممکن است بر فشارخون و تحمل فعالیت اثر بگذارد. فهرست کامل داروها، فرآوردههای گیاهی و مکملهایتان را به پزشک و داروساز بگویید.
بارداری و شیردهی
بارداری و شیردهی
تالیوم-۲۰۱ از جفت عبور میکند و پرتوزایی آن میتواند به جنین آسیب برساند؛ در بارداری یا احتمال آن، انجام تصویربرداری باید پس از سنجش ضرورت و گزینههای جایگزین تصمیمگیری شود. مادهٔ پرتوزا در شیر مادر شناسایی شده است؛ معمولاً شیردهی باید دستکم ۹۶ ساعت متوقف و شیر دوشیدهشده دور ریخته شود، اما مدت دقیق و محدودیت تماس با نوزاد را متخصص پزشکی هستهای بر اساس مقدار تزریقشده تعیین میکند.
نگهداری
این فرآورده باید پیش از مصرف در مرکز درمانی، در دمای اتاقِ کنترلشده و داخل محفظهٔ محافظ پرتویی نگهداری شود؛ بیمار نباید آن را در خانه نگه دارد. فرآورده باید در بستهبندی اصلی، دور از گرمای شدید و دسترس کودکان و مطابق تاریخ انقضا و زمان تعیین فعالیت مصرف شود و باقیماندهٔ آن طبق مقررات ایمنی پرتویی دفع شود.
شکلها و دوزهای ثبتشده
| شکل دارویی | دوز / قدرت ثبتشده |
|---|---|
| تزریقی | — |
برندها و فرآوردههای موجود در ایران
۱ برند از ۱ سازندهٔ دارویی در ایران ثبت شده است.
پرسشهای پرتکرار
۰۱آیا تالیوم-۲۰۱ برای درمان گرفتگی رگ قلب است؟
۰۲آیا تزریق تالیوم-۲۰۱ درد دارد؟
۰۳آیا پیش از تصویربرداری با تالیوم-۲۰۱ میتوانم قهوه یا چای بنوشم؟
۰۴بعد از تزریق تالیوم-۲۰۱ میتوانم کنار خانواده باشم؟
۰۵اگر شیرده باشم، چه زمانی میتوانم دوباره شیردهی کنم؟
اینجا جای نسخهٔ پزشک را نمیگیرد
اطلاعات آموزشی است و جایگزین تشخیص، نسخه، راهنمای مصرف یا توصیه پزشک و داروساز نیست.
منبع و بازبینی
این بروشور بر پایهٔ دادهٔ رسمی فهرست دارویی ایران تدوین شده است: ۱ فرآوردهٔ ثبتشده، ۱ برند از ۱ سازنده، در گروه V09GX01. متن توضیحی با تکیه بر منابع مرجع دارویی نوشته شده است.
بازبینی علمی: دکتر حمیدرضا خسروآبادی، پزشک — آخرین بازبینی: ۱۴۰۵/۰۶
نامهای تجاری تنها برای شناساییِ دارو فهرست میشوند.